Monthly Archives: September 2013

Tôi Và Philipp Rösler

Hoang Huu Phuoc, MIB

Tuần trước có kết quả bầu cử ở Đức. Và cái tên cùng hình ảnh của ông người Đức “gốc Việt” Philipp Rösler lại xuất hiện trên tin tức truyền hình với nội dung rằng “đảng” của ông ấy bại trận chỉ đạt có 2% phiếu bầu (đương nhiên), rằng ông ấy phải tuyên bố từ chức trong chính phủ (tất  nhiên), và rằng ông ấy phải tuyên bố từ chức chủ tịch “đảng” (dĩ nhiên). Tôi tự nhiên nhớ lại đã từng có viết một bài vào tháng 9 năm 2012 liên quan đến ông Philipp Rösler tải lên  emotino.com, và nay xin đăng lại nguyên văn như dưới đây:

Nhân Đọc Bài “Văn Hóa Việt – Cần Thêm Tự Trọng!” Đăng Bởi Thiên Di Trên Emotino Ngày 18-9-2012

Hoang Huu Phuoc, MIB

Ngày 18-9-2012 Thiên Di có đăng một bài trên Emotino.com nhan đề “Văn Hóa Việt – Cần Thêm Tự Trọng!”.

Tôi chưa từng xum xoe xúm xít quan tâm đến chính khách Đức Philipp Rösler hay bất kỳ một nhà khoa học gốc Việt hoặc một danh nhân gốc Việt nào trên toàn thế giới của chiếc tinh cầu này nếu như bản thân người ấy không trước hết và trên hết phải không chống lại Việt Nam, phải có phát biểu rằng người ấy tự hào về gốc Việt của mình, và nhất là nếu có kèm theo lời nói cho thế giới biết rằng chính mình luôn muốn kính dâng thành quả nghiên cứu hoặc danh dự thành đạt của mình cho đất nước và dân tộc Việt Nam. Việt Nam ở đây là quốc gia tên Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, có quốc kỳ cờ đỏ sao vàng, thành viên của Liên Hợp Quốc và đó là nước Việt Nam duy nhất trên địa cầu này.

Ngay từ nhỏ tôi đã rất khó chịu mỗi khi nghe đến điệp khúc rằng ta phải học ngoại ngữ để tiếp thu văn hóa và học thuật nước ngoài, và cũng ngay từ nhỏ tôi đã lớn tiếng lớn lối lớn giọng khẳng định rằng tôi học giỏi ngoại ngữ để dạy cho nước ngoài phải biết khấu đầu lễ độ đối với Việt Nam. Cung cách này đã được minh chứng qua nhiều chục năm qua mà sinh viên, học viên, nhân viên, người quen của tôi – dù đó là người Việt, Việt Kiều, hay người nước ngoài – đều nhận thấy nơi tôi: sự ngạo mạn, kiêu kỳ, chỉ đối xử “ngang cơ” và “trên cơ” đối với người nước ngoài trong mọi lĩnh vực học thuật, kinh doanh, văn hóa, giao tế. Thầy Cô Việt Nam của tôi ở đại học đã từng biết rằng tôi luôn viết luận văn bình giảng văn học biến Shakespeare thành gã bồi bút và chứng minh thơ và kịch của hắn chỉ thích hợp cho thời đại muội mông, mà các vị phải khen tôi phán phê đặc sắc. Thầy Cô Mỹ Úc của tôi ở cao học đã từng biết rằng tôi phê phán xô đổ tất cả các tượng đài lý luận kinh tế về Chindia hay BoP hay những lý luận đáng thương hại khác của hàn lâm phương Tây mà trước khi tôi phát biểu thì các giáo sư ấy vẫn còn ca tụng. Vài ngàn con người của một công ty tài chính nước ngoài đã từng biết rằng chỉ một bức thư dài vài chục trang tôi viết cho vị Phó Chủ Tịch Nhân Sự Khu Vực Châu Á, một người Mỹ da trắng, đã khiến vị này kéo theo một vị giám đốc luật pháp, một người Mỹ da trắng khác, bay khẩn cấp sang Việt Nam hai ngày sau đó để tiến hành sa thải Tổng Giám Đốc, một người Anh da trắng, trong vòng 5 ngày làm việc, sau đó là vài Phó Tổng Giám Đốc cùng “bộ sậu” của họ với “tội danh” mà tôi nêu đích danh là tham nhũng, lại quả, hối lộ, phe nhóm, bất tài trong phát triển kinh doanh tại Việt Nam, và nhất là đã ngu xuẩn dám chống lại một người Việt Nam. (Vài nhân viên Việt Nam thân tín của tôi cũng đã nhận được email có đính kèm thư word document nói trên qua cách gởi bcc của tôi để nắm thông tin và lưu chứng cứ).

Tất cả người thuộc các giống dân khác cần biết rằng nếu họ khôn thì phải lựa lời mà nói mỗi khi đến Việt Nam, mỗi khi nói về Việt Nam, mỗi khi cho nhận xét này nọ về Việt Nam. Đối với tôi, nếu muốn thực thi “tự do ngôn luận” thì họ hãy về nước họ, đứng hiên ngang trong nhà họ mà nói, đừng chứng tỏ mình “mất dạy” khi không biết đến câu “nhập gia tùy tục” mà ai có cha mẹ đoan chính đều được dạy bảo từ lúc còn ở tuổi thơ.

Khi Philip Kotler đến Việt Nam thuyết trình lần đầu tiên tháng 8 năm 2007, tôi đã thực sự nổi giận khi một kẻ có quốc tịch Việt Nam (trong hàng trăm doanh nhân trong và ngoài nước tham dự) đặt câu hỏi rằng Ông Kotler nghĩ gì về Việt Nam. Nghĩ gì về Việt Nam ư? Trong khi số lượng câu hỏi có giới hạn và số người muốn đặt câu hỏi cho vị cha đẻ của Marketing hiện đại này để học được từ vị giáo sư này những giải pháp nào đó cho những vấn nạn kinh tế nào đó, thì cái kẻ có quốc tịch Việt Nam ấy lại chiếm mất cơ hội của người khác bằng câu hỏi ngu xuẩn ấy. Kotler đã lúng túng, ấp úng vì bất ngờ trước câu hỏi không-một-ai-trưởng-thành-và-từng-được-ngồi-trong-lớp-học-trên-thế-gian-này-hỏi ấy, và sự từng trải của Ông đã giúp Ông cho ra một câu trả lời kiểu “nhập gia tùy tục” rằng người Việt Nam tốt, rằng nước Việt Nam tốt, và rằng “quý vị còn câu hỏi nào khác không ạ?”. Họ quên rằng đã là giáo sư hàn lâm thực thụ thì rất khó chịu khi phải nói theo kiểu mớm cấp thấp buộc phải trả lời.

 Image

Gặp bậc cao tăng từ Đất Phật, thay vì hỏi về Thượng Tọa Bộ Sthaviravâda hay về Kinh Lăng Nghiêm, người ta hỏi xem vị cao tăng ấy nghĩ gì về Chùa Một Cột của Việt Nam, với sự hy vọng bần cùng hèn mọn rằng câu trả lời ắt sẽ là “kiến trúc tuyệt vời, trên cả tuyệt vời, nhỏ bé một cách đáng kinh ngạc, một kiến trúc mang tính triết học sâu sắc của tinh thần Phật Giáo: tất cả nhỏ bé vô nghĩa như hạt cát, đúng là Vô Ngã, v.v.”.  Họ quên rằng đã là bậc cao tăng thực thụ thì không loạn ngôn.

Gặp ngôi sao điện ảnh Hàn Quốc Jang Dong Gun, thay vì hỏi về kinh nghiệm vấp phải khi được huấn luyện đào tạo trong phim trường Hàn Quốc hay bí quyết của sự thành công của làn sóng Hàn đang cuốn phăng toàn thế giới, người ta hỏi xem anh ta thích ăn trái gì của Việt nam nhất, và tất nhiên câu trả lời đã được mớm trước bởi những nhà tổ chức thất học thất đức thất bại để ngôi sao trả lời bằng tiếng Việt là “vú sữa” và bằng cử chỉ của đôi bàn tay về việc muốn ăn trái đó phải “bóp cho ứa sữa ra”. Một sinh hoạt giao lưu văn hóa mang tính hạ đẳng, hạ cấp, hạ nhục. Họ quên rằng trên thế giới này tất cả các ngôi sao điện ảnh chỉ là những phần tử phục dịch cho ngành công nghiệp giải trí, tức mua vui cho khán giả là những ai có tiền mua vé, và do đó luôn là con búp bê máy trả lời theo câu cú đã học thuộc từ bản thảo của kẻ nào đó mà giới chủ đã thuê chứ nào có giá trị gì.

 Image

Tôi không phải bày tỏ ra ngoài mặt sự xem trọng chính khách Đức Philipp Rösler vì ông ta chưa có công trạng gì đối với cái đất nước hình cong chữ S này, cũng như vì Ông chả có tự phát biểu gì sất để vinh danh Việt Nam để tôi phải mang ơn đến độ lịch sự cung kính tìm trên internet thông tin thêm về ông. Qua bài viết do Thiên Di đăng lên Emotino, tôi có thể mường tượng ra khung cảnh buổi phỏng vấn ông ta, ắt lại đã có một đấng nào đó mang quốc tịch Việt Nam đã chiếm mất cơ hội của người khác bằng cách đặt một câu hỏi cấp thấp về gốc tích của ông chính khách ấy ắt với ý muốn trẻ con là sẽ được nghe lời tán tụng từ ông ta, và không may ông ta là chính khách chứ không phải là giáo sư học thuật nên ông ta buộc phải cho ra câu trả lời mang tính phủ nhận thẳng thừng, và với tư cách một công dân Đức đáng kính của nhân dân Đức Quốc hùng mạnh, ông tự ngợi ca đất nước Đức và tự mãn với thân phận làm công dân Đức (tức con cháu Đức Ngài Adolf Hitler, vị thiên sứ đã nhân danh Chúa Trời điên cuồng tàn sát dân Do Thái vì tội bán Chúa với giá rẻ mạt, và điên loạn tiêu diệt cộng sản vì tội vô thần, và đã thất bại tệ hại trong cuồng loạn).

 Image

Qua bài viết của Thiên Di, tôi biết rằng ông ấy đã nói về Đức Quốc như một đất nước nơi nhờ có tự do, dân chủ, mà một công dân dù không phải gốc Đức như ông ấy vẫn có được cơ hội để phát triển, trở thành lãnh đạo, v.v. Tôi thấy hình như ông ấy quên ba điều: (a) Obama trở thành tổng thống Hoa Kỳ chỉ vì sự thất bại thảm hại của các vị tổng thống da trắng tiền nhiệm; (b) Việt Nam là một đất nước vì yêu tự do, dân chủ nên đã đập tan nát xích xiềng nô lệ của thực dân đế quốc, và nhờ yêu mãnh liệt dân chủ tự do mà bao công dân đã có được cơ hội để phát triển, trở thành lãnh đạo, mà điển hình là ông thầy giáo tiểu học thấp bé tên Võ Nguyên Giáp được trao trọng trách điều binh khiển tướng trở thành viên đại tướng lừng danh thế giới đánh tan nát các siêu cường, những quốc gia “tự do” đã đánh chiếm Việt Nam làm thuộc địa, “tự do” áp đặt gông cùm thực dân lên đầu cổ dân tộc Việt Nam, “tự do” tàn sát những người Việt Nam “yêu tự do theo cộng sản”; và (c) Đức Quốc đã cực kỳ may mắn khi đã không mon men đổ bộ tiến đánh Việt Nam trong Đệ Nhị Thế Chiến.  Theo công tâm mà nói, Đức ngài Philipp Rösler không có lỗi khi thay vì đáp ứng sự cầu mong của người đặt câu hỏi, lại tận dụng cơ hội mà một người quốc tịch Việt Nam đặt câu hỏi vớ vẩn ban cho để vinh danh nước Đức. Đó là cách hành xử đúng đắn của một nhà ái quốc luôn giữ gìn quốc thể. Ở đây, nhà ái quốc Philipp Rösler là một công dân Đức.

Thiên Di đã quá lịch thiệp lịch sự lịch lãm và có lòng từ bi từ thiện từ tâm khi nói nhẹ nhàng khẽ khàng rằng “cần thêm tự trọng”. Cần thêm tự trọng ư? Không phải vậy. Cần thêm, có nghĩa là sau khi có đầy ắp những món ngon vật lạ tinh túy tinh hoa tinh xảo, người ta nên có thêm cái gì đó tinh tế tinh tường tinh thông như giá trị cộng thêm. Đàng này là sự thể hiện phản văn hóa, vô văn hóa, bất văn hóa, phi văn hóa, làm nhục đất nước của kẻ vô trí, thì làm sao mà có thêm tự trọng, vì hai vế phải tương xứng nhau, và những gì có trước từ “tự trọng” phải mang ý nghĩa tốt đẹp không kém, nếu không nói là phải hơn hẳn từ “tự trọng”. Vì vậy, lẽ ra phải nên là “phải có trước hết là lòng tự trọng” khi muốn làm một sự kiện mang tính văn hóa hoặc muốn có hiệu quả văn hóa.

Một khi lòng tự trọng có trước, người ta lẽ ra đã không hỏi Philip Kotler xem ông ấy nghĩ gì về Việt Nam.

Một khi lòng tự trọng có trước, người ta lẽ ra đã không hỏi Jang Dong Gun xem anh ấy nghĩ gì về phụ nữ Việt Nam và trái cây Việt Nam.

Một khi lòng tự trọng có trước, người ta lẽ ra đã không hỏi Philipp Rösler xem ông ấy nghĩ gì về nguồn gốc Việt Nam của … ổng.

Một khi lòng tự trọng có trước, người ta sẽ không bao giờ đặt câu hỏi cho một yếu nhân hay người có danh tiếng nước ngoài với mong muốn vị ấy phải nói cái gì đó tốt đẹp về Việt Nam như sự chờ mong của kẻ đói khát mang tư cách của giới ăn xin. (Nhưng xin lỗi. Hình như đã có một lúc nào đó trong một tháng nào đó của một năm nào đó và tại một trang mạng nào đó tôi đã có viết một bài nào đó nêu đôi lời nào đó về những hành khất công dân Mỹ. Họ là những người có tư cách, không làm nhục quốc thể Mỹ, vì họ ngồi thu lu gọn gàng nơi góc phố Mỹ với tấm bìa cạc-tông ghi tiếng Mỹ hòan cảnh để ai muốn bố thí thì bỏ tiền vào nón hay vào lon, chứ họ không đeo bám, chèo kéo, mếu máo, xộc xệch, xin đểu, hoặc học dăm ba chữ tiếng nước ngoài để van xin khách qua đường. Và như vậy thì cụm từ “giới ăn xin” ở đoạn trên không bao giờ có những hành khất Mỹ, những người ngồi ở chiếu trên.)

Có lẽ, điều phải làm là trước mỗi buổi phỏng vấn yếu nhân hay người có danh tiếng nước ngoài, ban tổ chức ở Việt Nam nên nhắc nhở người tham dự nào có quốc tịch Việt Nam không được đặt các câu hỏi nhằm “ép” vị yếu nhân hay vị có danh tiếng ấy phải nói tốt đẹp về Việt Nam.

Việt Nam có dư thừa sự tốt đẹp để ban phát cho toàn thiên hạ.

Việt Nam có dư thừa sự ngạo nghễ của một dân tộc thượng đẳng để thương hại toàn thiên hạ, kể cả thương hại chủng tộc Aryan của Adolf Hitler.

Và Việt Nam, do đó, không cần phải “mớm” cho ai rồi ngữa nón xin hắn hay ả ói ọc ọe ra một lời khen tặng.

Kính mời tham khảo bài viết của Hoàng Hữu Phước có liên quan:

1) Bài về việc dạy cho Tổng Lãnh Sự Quán Đức một bài học:

Thêm Một Câu Chuyện Có Thật: Nhà Đầu Tư Tài Chính Sigurd Schmitt Tại Việt Nam. 02-6-2009. http://www.emotino.com/bai-viet/17833/them-mot-cau-chuyen-co-that-nha-dau-tu-tai-chinh-sigurd-schmitt-viet-nam

2) Bài về Philip Kotler:

Đề Xuất Một Thương Hiệu Quốc Gia Cho Việt Nam. 07-8-2008. http://www.emotino.com/bai-viet/16874/de-xuat-mot-thuong-hieu-quoc-gia-cho-viet-nam

National Branding: Vietnam, the Campus of the World. 06-8-2008.  http://www.emotino.com/bai-viet/16872/national-branding-vietnam-the-campus-of-world

3) Các bài tiếng Anh “sửa lưng” người nước ngoài:

Don’t ever Talk Nonsense against Vietnam, You Expatriate Businessmen. 14-4-2011. http://www.emotino.com/bai-viet/19087/dont-ever-talk-nonsense-against-vietnam-you-expatriate-businessmen

To Lie or Not to Lie: It’s an HR Question. 09-8-2008. http://www.emotino.com/bai-viet/16876/to-lie-or-not-its-an-hr-question

4) Các bài tiếng Việt “sửa lưng” người nước ngoài:

Thưa Giáo Sư Tom Cannon, Ông Đã Hoàn Toàn Sai Khi Nói Về Anh Quốc Và Lúc Liên Hệ Đến Việt Nam. 17-8-2009. http://www.emotino.com/bai-viet/18055/thua-giao-su-tom-cannon-ong-da-hoan-toan-sai

So Sánh Khập Khiễng Của Warren Buffett. 13-09-2010. http://www.emotino.com/bai-viet/18814/so-sanh-khap-khieng-cua-warren-buffett

Vì Sao Tôi Không Quan Tâm Đến Buổi Hội Thảo Của Paul Krugman.07-06-2009.  http://www.emotino.com/bai-viet/17866/vi-sao-toi-khong-quan-tam-den-buoi-hoi-thao-cua-paul-krugman

5) Các bài “dạy” về tự hào dân tộc:

Tâm Tình Một Phụ Nữ Việt Kiều. 06-3-2011.  http://www.emotino.com/bai-viet/19025/tam-tinh-mot-phu-nu-viet-kieu

Sự Thật Về Sức Mạnh Kinh Tế Thần Kỳ Của Nhật Bản & Chân Giá Trị Của Sức Mạnh Kinh Tế Thần Kỳ Của Việt Nam. 07-01-2010. http://www.emotino.com/bai-viet/18358/su-that-ve-suc-manh-kinh-te-than-ky-cua-nhat-ban-chan-gia-tri-viet-nam

Looking out, Thinking in, for the Betterment of Community and Environment. 20-8-2008. http://www.emotino.com/bai-viet/16890/looking-out-thinking-in-for-the-betterment-of-community-environment

6) Các bài “dạy” người nước ngoài biết sự thật rằng nội dung tiếng Anh của họ không thể sâu sắc nếu thiếu bàn tay người Việt:

Không Đề. 12-01-2011. http://www.emotino.com/bai-viet/18960/khong-de

7) Các bài về việc khiến người nước ngoài biết thế nào là việc giữ gìn quốc thể của người dân Việt:

Chữ Với Nghĩa. 20-01-2009. http://www.emotino.com/bai-viet/17376/chu-voi-nghia

Hoàng Hữu Phước, Công-dân Việt-Nam

Advertisements

Tôi và Bùi Giáng

Hoang Huu Phuoc, MIB

Cách nay một hay hai hôm, tình cờ đọc báo (“tình cờ” vì ít khi tôi đọc báo tờ tiếng Việt, và không bao giờ đọc báo mạng tiếng Việt) thấy hàng loạt đưa tin đăng bài hàng loạt về Bùi Giáng, tôi mới biết là có cái hội thảo về Ông, và đúng y như những gì có thể tiên liệu được, tôi nhận thấy vài điểm lồ lộ như sau.

Lại có thêm một nhân vật nữa của Miền Nam trước 1975 được dựng dậy một cách đột nhiên, nghĩa là với đa số công dân trẻ của Việt Nam ngày nay thì cái gì hợp lý hợp logic hợp khoa học mà loài người có thể hiểu được cũng nên đi từ thứ bậc, vì dù ngay cả thang máy siêu tốc cũng phải vút qua từ tầng 1 đến tầng 80, hay như phi thuyền cũng phải từ mặt đất phóng lên quỹ đạo, chứ không ai tự dưng giữa thanh thiên bạch nhật tự xuất hiện trên tít không trung cứ như dĩa bay của người ngoài hành tinh xâm lược địa cầu. Các tác phẩm của Bùi Giáng chưa được đưa vào văn học sử, nhân thân của Ông chưa được đưa vào văn học sử, và buổi hội thảo được tổ chức nhân ngày gì đấy, do một trường đại học gì đấy khởi xướng, với bao bản báo cáo khoa học về Bùi Giáng mà nội dung tất nhiên là ngợi ca, khen tặng, với ngất ngút những mỹ từ; còn dẫn chứng thì tất nhiên không tránh khỏi hấp lực đương nhiên của sự dung tục nên cứ lựa những tác phẩm nào có thể tạo nên ý của người đọc suy diễn tưởng tượng ngay đến cái tục thì cứ thế mà tập trung phân tích đầy hứng thú và phấn khích.

Do sự tập trung của các nhà nghiên cứu đối với chủ đề hết sức đột nhiên trên, tất nhiên không tránh khỏi các điểm sai nghiêm trọng, thậm chí lập lại nguyên văn các điểm đã sai từ thời Việt Nam Cộng Hòa khi thi nhau ca ngợi về những năng lực của Bùi Giáng. Tất nhiên, tôi không đột nhiên xin đăng lại bài viết Tôi Và Bùi Giáng tôi đã post trên Emotino.com ngày 20-3-2012 để góp phần nói đúng về Bùi Giáng; và tất nhiên, như trong tất cả các bài viết của mình, tôi luôn tuân thủ nghiêm túc và nghiêm khắc cung cách biện luận hàn lâm của “nói có sách, mách có chứng” của bất kỳ nhà nghiên cứu thực thụ thực sự thực tế nào trên thế giới thực này.

*********

Tôi và Bùi Giáng

Hoang Huu Phuoc, MIB

20-3-2012

Bài viết này tự dưng cần đến mấy lời diễn giải rằng (a) khi viết Bùi Giáng mà không có danh xưng nào đứng trước chẳng hạn như “nhà thơ” nghĩa là người viết đã đặt Ông vào vị trí bất tử cao vời y như khi người ta viết về Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Du, Shakespeare, hay Tô Đông Pha, v.v.; rằng (b) “tôi và” là một mẫu câu bình thường của tôi cho một cụm bài viết đặc biệt có công thức “Tôi + Và + …” chứ không phải kiểu “thấy sang bắt quàng làm họ” của thiên hạ (như gần đây có nhân viên thuật lại tôi rằng có một gã đáng thương hại nào đó viết nhăng viết cuội loạn ngôn trên mạng tự xưng là “tiến sĩ” và là “thầy” của tôi – nghĩa là vì tôi luôn là học sinh xuất sắc tất cả các bậc học như thế nên khiến y thèm khát được vinh dự làm “thầy” của tôi để bản thân y được danh tiếng “trên cả tuyệt vời” chăng?) ; rằng (c) tôi không quen biết gì Bùi Giáng hay thân nhân của Ông; và rằng (d) tôi chưa bao giờ là người ái mộ Bùi Giáng nên bài viết này chỉ để làm sáng tỏ vài điều có lẽ bé nhỏ đến độ từ nhiều chục năm nay chưa nhà nghiên cứu nào biết hay có quan tâm để nêu lên cả.

Nói rằng không quen biết Bùi Giáng thì không đúng 100% vì vào một tối oi bức năm 1977 lúc ngồi uống cà phê ở một ngõ nhỏ đối diện chùa Kỳ Viên Tự trên đường Nguyễn Đình Chiểu, Quận 3, với bốn người bạn cùng khoa Anh Văn ở đại học Văn Khoa trong đó có Hoằng Trùng, và Nhất Phiến, cùng một cậu đàn em là học sinh Lê Hồng Phong (sau này cùng gia đình sang Mỹ định cư và trở thành linh mục), chúng tôi sáu người đã gặp Bùi Giáng và có mời Ông dùng cà phê. Thật ra, tôi thuộc type người yêu thích sự sạch sẽ, giản dị, tinh tươm, trang nhã nơi ngoại hình, vì vậy rất kỵ người ăn mặc không sạch sẽ, không giản dị, không trang trọng, không tinh tươm, nghĩa là tôi không thích các người mẫu “thời trang”, các diễn viên điện ảnh, các ca sĩ, và các vị… hành khất. Tôi để tóc dài như dân hippie nhưng y phục trang trọng như … bố mẹ của dân híp-py tức giới trung lưu và thượng lưu, trong khi Bùi Giáng để tóc dài hôm ấy không chải vén gì cả. Tôi như một hippie rất cần đời. Bùi Giáng như một nhà nghệ sĩ bất cần đời. Bùi Giáng không cho tôi cảm giác “an toàn” khi ngồi gần Ông vì tôi đã cho rằng đó hoặc là một dị nhân hoặc là một đối tượng của bộ môn tâm bịnh lý học. Tôi nhấm nháp cà phê, lặng thinh cảnh giác nhích ghế né xa không nói gì suốt buổi tối, thỉnh thoảng tôi ú ớ thất kinh hồn vía khi Ông ngồi bật dậy chạy ra giang tay muốn ôm chầm một phụ nữ tình cờ đi ngang (Ông còn giơ hai ngón trỏ và giữa châu đầu vào nhau tạo dáng bộ phận sinh dục nữ làm các chị la thất thanh); và thỉnh thoảng tôi khó chịu nhíu mày khi nghe Ông hỏi các bạn tôi biết gì về tập thơ Lá Hoa Cồn của Ông rồi Ông cười ha hả tự trả lời luôn rằng Ông đặt tên theo kiểu nói lái từ cụm từ L… Hoa Cá. Chẳng qua tôi thuộc type người đại kỵ những lời dung tục vốn rất hay là đề tài khẩu ngữ của người đời nên rất bực bội về những nội dung không ra chi mà Ông tuôn ra “chiêu đãi” đám sinh viên đang vây quanh khoái trá đàm luận với Ông về thơ văn trong cơ hội hiếm hoi ấy. Đó là lần duy nhất tôi gặp Bùi Giáng, gặp như không gặp vì Ông không là người tôi ao ước được gặp, và khi gần đây bắt gặp bức hình này của Ông trên internet tôi có cảm giác như nhìn thấy lại nụ cười lém lỉnh và ánh mắt sáng quắc đến kỳ lạ của Ông buổi tối hôm ấy:

 Image

Người ta nói về những công trình dịch thuật đồ sộ của Ông đối với các tác phẩm kinh điển đồ sộ của Shakespeare. Tôi nghĩ Tiếng Anh là lĩnh vực tôi biết rành hơn thiên hạ một tí nên buộc phải đính chính điều này cho rõ để xem Bùi Giáng có đúng là nhà dịch thuật hay không. Thí dụ đối với tác phẩm Othello lừng danh mỏng dính của Shakespeare, Bùi Giáng đã “dịch” thành quyển…Hoa Ngõ Hạnh dày cộm. Chỉ cần lấy đoạn thoại của nhân vật Iago tại Hồi I, Cảnh 1, của nguyên tác Othello, từ dòng thứ 8 đến dòng thứ 33 gồm vỏn vẹn 220 từ tiếng Anh:

 Image

chúng ta thấy Bùi Giáng đã “dịch” như sau trong Hoa Ngõ Hạnh:

Image  ImageImageImage

Sự thăng hoa khủng khiếp như sóng thần tsunami địa chấn kinh hoàng ấy rõ ràng là “phóng tác” chứ không là “dịch thuật.” Điều tương tự cũng xảy ra với tác phẩm Anthony and Cleopatra của Shakespeare khi biến thành Trăng Tỳ Hải của Bùi Giáng. Việc ghi nhận một cách quá vô tư, thiếu tìm hiểu, không so sánh với nguyên tác tiếng Anh (vì không biết tiếng Anh, và dù có biết tiếng Anh cũng không biết gì về “cổ ngữ văn học Anh”) để đánh giá nghiêm túc chất lượng nhằm thưởng lãm kỳ công “dịch thuật” chuyển tải nội hàm ngôn ngữ của Bùi Giáng, lại tự động đưa các “công trình” trên vào danh mục “dịch thuật” e rằng đã xúc phạm giễu cợt Ông, không thực sự dành cho Ông sự tôn kính đủ đầy. Tôi khẳng định: Bùi Giáng dù cho có là “hiện tượng kỳ thú” của kho tàng văn học sử Sài Gòn trước 1975, Ông vẫn chưa bao giờ là dịch giả của những tác phẩm của Shakespeare.

Tuy tôi đã gấp ngay các quyển Trăng Tỳ Hải và Hoa Ngõ Hạnh chỉ sau khi đọc mỗi vài ba trang, nhưng đối với các tập thơ của Bùi Giáng, tôi đã đọc tất cả, chỉ vì cố gắng tìm cho bằng được một bài nào đó đáng hạng tuyệt tác, nhờ vậy đã bắt gặp các bài Gió NguồnBây GiờHoa Ong, và Gió Cây Trút Lá để chép vào sổ tay. Tôi thích làm thơ Việt theo kiểu prosepoem tức thơ tản văn tức thơ văn xuôi nhưng tiếc là các prosepoem của Ông thì tôi không chọn được bài nào. Cũng dễ hiểu thôi, vì hoặc Ông không hề quan tâm đến việc viết để được đọc bởi người đời, hoặc tôi không cho là nền văn học sử của Việt Nam hạn hẹp và thiếu thốn đến độ phải đọc ngấu nghiến những gì mình không đánh giá cao hay thực sự thích.

Thật đáng mừng vì Bùi Giáng đã không sinh ra vào thời đại internet ngày nay. Cung cách sống của người Sài Gòn thanh lịch thủa trước rất tế nhị, rất lịch lãm, rất nhân văn, rất học thức, và rất có văn hóa cao: người nào thích cái “điên rực rỡ” của Ông thì cứ tự do ồn ào ca ngợi thơ văn của Ông, còn người nào cho Ông là bất bình thường thì cứ hoặc đừng mua đọc sách của Ông hoặc mua đọc rồi lẳng lặng để các tác phẩm ấy lên kệ sách không một lần đọc lại cũng như chẳng thốt ra bất kỳ một lời nào bất kính đối với Ông hay đối với những người ủng hộ Ông. Như trường hợp để mắng như tát nước vào luận án tiến sĩ thần học của Nguyễn Văn Trung, Phạm Công Thiện (giảng sư triết học Đại học Vạn Hạnh Sài Gòn thời trước 1975 dù chưa có bằng cấp tú tài) đã phải viết thành một bài với các dẫn chứng (dù chẳng đâu vào đâu) về Thượng Tọa Bộ để mắng Trung dám xúc phạm Thượng Tọa Bộ của Phật Giáo trước hội đồng Cơ Đốc Giáo. Bùi Giáng đã may mắn, vì nếu Ông sinh ra vào thời nay thì cái thế giới phẳng trụi trần internet đang tạo ra bao kẻ lẩn lút ẩn danh trong bóng tối cho rằng mình có quyền tối thượng chỉ với cái click chuột là có được “tự do ngôn luận” để tự do ca ngợi Ông là “thi bá” nếu họ thích Ông và tự do thóa mạ Ông là “thằng điên” nếu họ không thể hiểu ý tứ giữa hai dòng chữ của thơ Ông, chứ họ chẳng có cái hiểu biết sánh bằng với Phạm Công Thiện mỗi khi tham gia “bút chiến”. Họ thậm chí có thể thóa mạ ngay cả nhà xuất bản nào in tác phẩm của Ồng, và gom các học giả nghiên cứu về Ông vào nhóm người họ dán nhãn “lũ điên”.

Đó là cái may lớn nhất của Bùi Giáng Tiên Sinh, người nhìn tạo vật bằng đôi mắt của Van Gogh và vẩy bút thành thơ bằng đôi tay của Picasso.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Cụm bài “Tôi Và…

1) Tôi và Nữ Sĩ Tuệ Mai.  02-03-2012.  http://www.emotino.com/bai-viet/19527/toi-va-nu-si-tue-mai

2) Tôi và Hai Anh Bộ Đội.  12-02-2012. http://www.emotino.com/bai-viet/19505/toi-va-hai-anh-bo-doi

3) Tôi và Thầy Nguyễn Quang Tô. 25-11-2011. http://www.emotino.com/bai-viet/19405/toi-va-thay-nguyen-quang-to

4) Tôi và Tiến Sĩ Võ Hùng Dũng: Câu Chuyện 15.000 Tấn Gạo Bằng Một Xấp Vải Quần. 26-12-2010.  http://www.emotino.com/bai-viet/18927/toi-va-tien-si-vo-hung-dung-cau-chuyen-15000-tan-gao-bang-1-xap-vai-quan

5) Tôi và Cu Huy Ha Vu.  19-12-2010. http://www.emotino.com/bai-viet/18920/toi-va-cu-huy-ha-vu

6) Tôi và Thầy Lê Văn Diệm. 16-10-2010.  http://www.emotino.com/bai-viet/18852/toi-va-tien-si-le-van-diem

7) Tôi và Lê Công Định.  05-10-2010  http://www.emotino.com/bai-viet/18839/toi-va-le-cong-dinh

8) Tôi và Tổng thống Saddam Hussein Husein. 22-09-2010. http://www.emotino.com/bai-viet/18823/toi-va-tong-thong-saddam-hussein

9) Tôi và Ngành An Ninh Tình Báo. 16-08-2010.http://www.emotino.com/bai-viet/18771/toi-va-nganh-an-ninh-tinh-bao

*********

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế