Thế Nào Là Sử Gia

Hoàng Hữu Phước, MIB

Tôi đã có bài viết Học Sinh Và Vấn Đề Giỏi Môn Lịch Sử đăng trên blog của tôi (hoanghuuphuocteachers.blog.com) viết về các Thầy Cô kính yêu của tôi và về giáo dục hồi tháng Ba năm ngoái do thấy tình hình học Sử bi đát như thế mà các người có trách nhiệm cũng như những người có dính dáng đến môn Lịch Sử hoặc tự phong là nhà sử học chẳng thể nêu lên được sách lược gì hữu hiệu hữu dụng hữu ích.

Nay nhân thấy thời gian qua có đấng mày râu nọ tự phong là nhà sử học nhưng toàn làm điều càn quấy, nói toàn điều điêu ngoa, nghĩ toàn điều…điêu đứng; và thấy dường như ý nghĩa của các từ ngữ có liên quan đến “sử” chưa được ghi nhớ cặn kẽ bởi gã ấy và các cháu thiếu nhi, tôi xin cung cấp các thông tin sau về bản chất và thực chất của những gì liên quan đến từ “sử” để giúp các cháu hiểu rõ và chính xác ngôn ngữ tiếng Việt mình, trong đó có kho tàng đồ sộ từ Hán-Việt vốn đã là phần không-bao-giờ-tách-rời của tiếng Việt ta.

Trước hết, những từ như Quan Ngự Sử hay Quan Đô Ngự Sử chỉ những vị quan chẳng dính dáng gì đến môn Lịch Sử. Các vị này tương đương với tên gọi Gián Nghị Đại Phu, có nhiệm vụ duy nhất là can gián khuyến nghị nhà vua nếu nhà vua có hành vi hành động nào có thể không phù hợp với đạo lý và luật pháp, hoặc báo cáo các việc được cho là không phù hợp với đạo lý và luật pháp của các quan lại khác.

Kế đến là các Sử Quan làm việc tại Sử Quán, là chức quan có dính đến môn Lịch Sử vì công việc thường xuyên duy nhất của các vị này là ghi chép những diễn biến hàng ngày của vương triều đương nhiệm để lưu truyền hậu thế, và công việc đột xuất duy nhất của các vị này là thực hiện chiếu chỉ của vua viết nên pho sử của các vương triều quá khứ của đất nước mình. Có bốn điều cần lưu ý là các vị sử quan (1) đều là “tiến sĩ” (2) đều ghi chép cập nhật sự thật diễn tiến mỗi ngày sinh hoạt của vương triều; (3) đều không bao giờ bình luận, đánh giá các biến động lịch sử vì đó là công việc của hậu thế chứ không của sử quan; và (4) không bao giờ lấy các sự việc của lịch sử để “khuyên” vua vì đó vừa là việc của Quan Ngự Sử vừa là việc rồ dại do không vương triều nào chấp nhận “noi gương” vương triều trước đó mà chính họ đã ra tay tiêu diệt.

Thử lấy các chuẩn mực xưa để xem nay như thế nào để nghiệm ra cái xưa và nay.  Hóa ra ở phương Tây – như tôi đã viết rõ trên blog khác – tính chuyên nghiệp cực cao nên (1) về chuyên môn họ có nhiều loại historian tức “sử gia” với nào là sử gia hàng không, sử gia hàng hải, sử gia hàng không mẫu hạm, sử gia vũ khí cổ đại, sử gia vũ khí cận đại, sử gia Thế Chiến I, sử gia thế chiến II, sử gia Chiến Tranh Lạnh, sử gia kiến trúc, v.v.; và (2) họ cũng chỉ lo nghiên cứu, viết sách, và giảng dạy đại học. Không bất kỳ ai trong số họ “khuyên bảo” chính phủ nên theo chủ nghĩa này, theo chế độ kia, có luật này, soạn luật nọ, trên cơ sở bởi tại vì do mấy nước khác theo thế, có thế, và soạn thế. Thậm chí họ không bao giờ đem cái “lịch sử” trị quốc của tổng thống trước đây của chính nước họ để “khuyên” tổng thống đương nhiệm của chính nước họ, huống hồ lấy mấy cái của ngoại bang về làm kim chỉ nam cho nước nhà. Như vậy, sử gia thời phong kiến và sử gia ở tất cả các cường quốc Âu Mỹ đều giống y hệt nhau ở chỗ cái mồm không nói linh tinh, không tư vấn lấn sân, không làm nghề gì khác – nghĩa là nếu làm “nghề chính trị” chẳng hạn làm nghị sĩ quốc hội thì chỉ có thể ghi trên danh thiếp mình là “tiến sĩ” chứ không được ghi là “tiến sĩ sử học” hoặc “sử gia”, và không còn được xã hội và giới truyền thông gọi là sử gia hay… “nhà sử học”.

Cứ như trên mà luận thì mới biết thảo nào Trung Quốc là cường quốc và Mỹ-Anh-Pháp-Đức là cường quốc.

Nhìn lại Việt Nam ta, “nhà sử học” là tên gọi tự phong (cá nhân tự phong hoặc tập thể đàn em tay chân bộ hạ tự phong cho “sếp” theo gợi ý của chính sếp ấy) chứ không do học vị “tiến sĩ sử học” tức có nghiên cứu thật sự thâm sâu về lịch sử thật sự. Mà lịch sử tức là ghi nhận sử liệu của quá khứ, không bao giờ là hiện tại, chẳng bao giờ chắc chắn của tương lai, chỉ dành cho nghiên cứu hoặc tham khảo hoặc củng cố dân tộc tính, do đó chỉ có kẻ điên mới dám luận rằng cách nay cả trăm năm có đoàn người như thế tụ tập như thế ở thành phố như thế ở cái nước như thế để biểu lộ tình cảm như thế nên nay Việt Nam ta phải nên như thế mới là dân chủ tự do, chẳng khác nào nói rằng hàng trăm năm trước các vị vua của ta hay của Tàu dù là minh quân hay bạo chúa đều có lệ các địa phương phải vơ vét bắt gom hết gái đẹp dâng về kinh đô cho vua hưởng lạc thú dâm tình thì nay cũng nên cứ thế mà theo vậy.

Nhìn lại Việt Nam ta, “nhà sử học” là tên gọi khác để né chữ “sử gia” nhưng do tiếng Anh vẫn chỉ có mỗi từ “historian” nên “nhà sử học” vẫn phải cho các đồng nghiệp trên thế giới biết rõ hơn là mình chuyên về “sử” nào, sử Việt hay sử Mỹ, sử máy bay hay tàu chiến, hay sử chính trị của thời nào, v.v. Cứ cái trò chơi khôn láu cá gọi là “nhà sử học” rồi luận bàn đủ thứ, lôi đủ thứ chi tiết của quá khứ từ nước này nước nọ nước kia để phát biểu vung vít thì ắt là nên chỉnh lại danh xưng là “nhà đủ-thứ-sử học” mới có thể sánh vai cùng các sử gia của bốn bể năm châu, đồng thời dằn mặt thiên hạ chốn trần gian rằng thì là mà ở Việt Nam không có nạn tôn trọng “từ chương” đâu, nên ta tuy chưa mon men đến bực thềm của giới hàn lâm “tiến sĩ” như các vị Sử Quan thời phong kiến nhưng vẫn có “nhà” hẳn hoi.

Nói tóm lại cho các cháu học sinh dễ nhớ: đã là “historian” tức “sử gia” hay “nhà sử học” chính quy chính thức chính đạo thì chỉ dạy môn Sử, viết sách sử, tham gia nghiên cứu sử, chứ không bao giờ lôi “sử” ra để dạy đời, phục vụ cho động cơ chính trị của cá nhân, vì rằng mục đích hàn lâm của môn Lịch Sử là tìm cho ra và cung cấp các ghi nhận chính xác về những sự thật có kiểm chứng đã xảy ra trong quá khứ của một dân tộc, của một ngành, hay của một vấn đề nào đó – kể cả tôn giáo, nhằm phục vụ cho việc nghiên cứu sử của các thế hệ hiện nay và mai sau. Nhà sử học mà mở mồm nói miên man qua lĩnh vực khác môn sử và/hay phục vụ mục đích khác môn sử thì đích thị chỉ là kẻ mạo danh, không bao giờ là nhà sử học.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.