Đường Ray Mới đến Chân Trời Mới

Tư vấn cho học sinh Việt về cách dùng ẩn dụ trong Tiếng Việt

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Ẩn dụ là thứ vũ khí tuyệt diệu của Tiếng Việt, và sử dụng ẩn dụ phù hợp, thích hợp đòi hỏi sự trưởng thành, tri thức, kiến thức, nhận thức, sự cẩn trọng, và sự khéo léo, chưa kể phải có cả sự chín chắn, đoan chính, và đạo đức, tài năng của người viết hay diễn giả.

Nói như trên không để các cháu học sinh nhụt chí, khiếp đảm, bó tay, mà để các cháu tự tin vươn lên đạt đẳng cấp cao hơn, cao hơn nửa, không mãi ở vị trí trẻ thơ luôn chạy về mách Mẹ mách Cha mỗi khi bị Thầy Cô hay bậc trưởng thượng tài hoa quở mắng, chê bai, cho điểm kém.

Nếu có lòng quang minh chính đại chỉ nghĩ đến cách làm sao có những cách tân thích hợp để chấn hưng đất nước, thì câu “cứ chạy trên đường ray cũ thì lám sao tiến bộ được, phải chạy trên đường ray mới thì mới đến được chân trời mới” cũng vẫn là sự non nớt đầy yếu kém và dễ bị tổn thương của cách sử dụng ngôn từ, đặc biệt là ở Việt Nam – do chúng ta đang nói về Tiếng Việt – do chân trời ấy đương nhiên vô định, không rõ bất trắc nào đang đón chờ phía trước,

 01

và có khi trong tiến trình lao tới vầng dương ở chân trời trước mặt thì nó đã từ từ bay lên cao, vượt lùi qua đầu toa xe rồi ngự trị ở chân trời phía sau, tức nơi mà xe đã từ bỏ trước đó, để xe chìm khuất trong khoảng trời tối đen hơn mực

 02

chưa kể chẳng phải ta nào phải là bậc tài thánh gì mà đầu tiên sáng tạo ra rồi tự xây con đường ray mới ấy, mà bản chất sự việc chính là ta tự nguyện tiến bước song hành đầy tính cạnh tranh cao với con đường ray mới này hay con đường ray tiền mới kia

 03

Ở Việt Nam, chủ nghĩa xã hội là điều hiến định như thể hiện trong quốc hiệu và về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam. Đường ray vật chất sẽ như đường ray thí dụ Thành phố Hồ Chí Minh – Hà Nội. Đường ray tinh thần sẽ như con đường dựng xây xã hội xã hội chủ nghĩa để tiến đến chủ nghĩa xã hội. Thật là sự kinh hoàng nếu con tàu trên đường ray Thành phố Hồ Chí Minh – Hà Nội lại trật bánh lao qua bên trái húc vào Dãy Trường Sơn

 04

hoặc lao qua bên phải để chìm xuống đáy Biển Đông

 05

Thật là trẻ con và vi hiến khi dùng đường ray mới để thay cho tên gọi một con đường chủ nghĩa mới và chân trời mới đồng nghĩa với sự phồn vinh mà chủ nghĩa mới sẽ đưa đến, vì có khi nó chỉ là sự tiến mãi tiến mãi đuổi theo cái đuôi của chính mình

 06

hoặc tất tả bương bương tới trước để rồi thấy “đường ray mới” của mình chỉ đến đó rồi ngổn ngang trong khi đường ray “không còn mới” vẫn tồn tại và tà tà hướng các con tàu tiến bước đến nơi đã định

 07

Con tàu đang đi trên một đường ray, và kẻ hô hào đổi hướng sẽ tạo nên một đường ray mới èo uột, không tưởng

 08

chỉ có thể dẫn đến họa tai nhãn tiền do tàu hỏa vùng thoát khỏi đường ray để trật hay chệch đường ray

 09

Chưa kể, việc tàu hỏa đi trên đường ray qua những cung đường cổ, không hiện đại, cũng không có nghĩa đường ray ấy, con tàu ấy lạc hậu, thuộc hạng vất đi, vì chính cung đường đặc thù ấy là kỳ quan minh chứng cho sự sáng tạo vượt sự hà khắc của thiên nhiên để có đường ray đến được xứ miền mong đợi của mọi người

 10

Hành khách đi trên con tàu tuyến đường ray Thành phố Hồ Chí Minh – Hà Nội biết rất rõ họ sẽ đến Hà Nội.

Người dân đi trên con đường ray xã hội chủ nghĩa biết rất rõ họ sẽ chứng kiến xã hội xã hội chủ nghĩa của đất nước.

Hành khách đi trên con tàu truyến đường ray Thành phố Hồ Chí Minh – Hà Nội biết rất rõ họ sẽ đến Hà Nội nhanh hơn nếu con tàu mới hơn, đường ray được nâng cấp mới hơn. Hành khách không thể mua vé đi tuyến Thành phố Hồ Chí Minh – Hà Nội nhưng tàu lại chạy trên tuyến đường khác không đến Hà Nội mà đến nơi vô định mang tên “mới” tức “xa lạ” chưa từng biết đến và không mặc nhiên hàm ý “đương nhiên tốt đẹp”.

Người dân đi trên con đường chính trị mang tính ý thức hệ xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng biết rất rõ họ sẽ đến cái xã hội xã hội chủ nghĩa ấy, và biết rằng đất nước sẽ tiến đến xã hội ấy nhanh hơn nếu con đường thường xuyên được xây dựng tốt hơn, quản lý tốt hơn, cải tổ hiệu quả hơn, giám sát chặt chẽ hơn, đầu tư sâu rộng hơn, v.v., cũng như ít phải đương đầu hơn với những sự phá hoại của bọn tham nhũng, chống cộng và chống Việt.  Người dân không thể đi trên con đường xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng lại thấy sự hô hào cho sự áp dụng một kiểu chính trị mang tính ý thức hệ khác để đến một tình trạng đất nước vô định, không rõ sẽ ra sao vì ngay cả cái tên cũng không dám được nêu ra bởi kẻ hô hào, chẳng biết ai sẽ đóng vai trò làm “nhà”  xây dựng, quản lý, cải tổ, giám sát, đầu tư, v.v.

Đường ray mới không bao giờ có thể đến bất kỳ chân trời mới nào cả. Đường ray luôn là một áp đặt cố định ngay từ đầu cho một sự tiến lên từ nơi xuất phát đến nơi đến. Đường ray vật chất sẽ cũ kỹ sau thời gian dài sử dụng, và có thể được nâng cấp hay đổi mới, hoặc có khi vẫn giữ y nguyên vì mục đích bảo tồn bảo tàng, nhưng tuyến đường vẫn luôn là Thành phố Hồ Chí Minh – Hà Nội (tất nhiên hoặc ngược lại, hoặc lấy tên các địa danh nhà Ga để điền thế vào tên hai địa danh thành phố lớn này, thì tuyến đường vẫn cố định giữa hai nơi như thế); tương tự, mọi sự cách tân phải luôn trên cơ sở nền tảng chủ nghĩa xã hội để làm chủ nghĩa xã hội tốt hơn, mới hơn. Bất kỳ ai đi trên một con tàu đều biết tên nơi đi và nơi đến; đặc biệt không bao giờ có việc tàu chạy mãi đến tận chân trời mới nào đó không tên tuổi.

Nói tóm lại, học sinh không nên dùng ý tứ của cụm từ “đường ray mới” và “chân trời  mới” trong bài tập làm văn hay trong thuyết trình vì hai khái niệm này không bao giờ đi đôi với nhau. Đặc biệt khi nói về xây dựng đất nước và mang nội hàm chính trị.

Nếu muốn, hãy dùng: một hướng đi mới có thể đưa ta đến một chân trời mới, và “mới” có thể là tốt, xấu, đầy rủi ro, thành công, thất bại, vẻ vang, hay suy vong. Và mục đích khi nói như vậy cũng duy chỉ muốn nói rằng “bạn có dám chấp nhận liều?”, “bạn có dám chấp nhận rủi ro?”, “bạn có gan để làm giàu?”, hoặc “bạn có thật là một entrepreneur dấn thân cho sự nghiệp kinh doanh?” chứ không bao giờ dùng cho “xây dựng đất nước” vốn phải luôn trên cơ sở các kế hoạch được lập bởi các chuyên gia chứ không từ phác thảo bằng mồm của những nhà phiêu lưu mạo hiểm.

Các cháu học sinh nên nhớ những phân tích trên để viết luận tốt hơn, thuyết trình tốt hơn, từ đó khi học tiếng nước ngoài trên nền tư duy sâu sắc tiếng Việt sẽ có thể trở thành nhà hùng biện tiếng nước ngoài, và khi trở thành nghị sĩ Quốc Hội Việt Nam sẽ luôn phát ngôn vì chính đạo.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.