“Make in India”

Lối Mòn và Lối Mới của Tư Duy

Hoàng Hữu Phước, MIB

 Danang 24Dec2014_11

Đà Nẳng, 24-12-2014

Hai mươi năm trước, khi vầng dương của công nghệ thông tin vừa ló dạng ở chân trời, khi thấy sự háo hức hừng hực hồ hởi của thông tin trên báo chí tác động đến người đọc trẻ tuổi thiếu kinh nghiệm dẫn đến việc nhà nước mạnh tay chi tiền cho phát triển aitee tức IT tức công nghệ thông tin còn người dân thì mạnh tay đầu tư cho con em học hành lên cao cho ngành aitee, tôi đã tuyên bố tại tất cả những buổi đứng lớp và các buổi thuyết trình rằng sẽ chẳng thể nào có được ngày bừng sáng của aitee tại Việt Nam. Và hai mươi năm sau, xuất hiện những thông tin rằng các đại gia aitee Nhật và Hàn không thể tìm ra đủ nguồn nhân lực cho cơ sở đầu tư công nghiệp aitee của họ tại Việt Nam. Phải chăng tôi là bậc tiên tri thấu thị, một man of vision theo cách gọi trọng vọng của ngôn ngữ phương Tây? Hoàn toàn không. Đơn giản tôi chỉ là một người Việt biết rất rành người Việt. Hầu như ai khi học aitee cũng phạm bốn lệch hướng ngay từ đầu gồm (a) đã học thì phải ở “đẳng cấp đại học”, trong khi aitee chủ yếu là loại “hand-on” tức cầm tay chỉ việc, vừa không là ngành học hàn lâm để mất thời gian 3 hay 4 năm dưới mái trường “đại học”, vừa tiến hơn vũ bảo, biến toàn bộ các kiến thức của thầy/cô nhanh chóng lạc hậu và trang thiết bị đắt tiền loại không-ăn-cắp-bản-quyền của nhà trường biến thành sự đổ sông đổ biển ngân sách hàng năm; (b) đã là aitee thì phải làm giàu như Bill Gates; (c) đã là “cử nhân” aitee thì dứt khoát không chịu làm “thợ” tức chuyên viên kỹ thuật; và (d) đã học aitee “thành tài” thì phải mở “doanh nghiệp” làm giám đốc, mà toàn là mua bán handphone/laptop chính hãng hoặc “xách tay” hoặc viết những phần mềm “quản trị” không đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp nước ngoài [1].

Nhiều chục năm nay, khi toàn cầu hóa trở thành từ ngữ chót lưỡi đầu môi của những nhà hoạch định chính sách và những nhà-thích-nói-về-hoạch-định-chính-sách, những người nói nhiều về “thương hiệu quốc gia” gồm ba nhóm: (a) nhóm cho ra những định nghĩa mà sách vỡ hàn lâm dịch thuật ra tiếng Việt có thể cung cấp được chi tiết lập luận đủ đầy một cách ấm áp lổ tai, (b) nhóm vồ lấy những thông tin sai lệch làm thành thông tin chính thống tràn ngập tất cả các trang báo giấy và báo mạng như trường hợp câu nói ví von theo nghĩa bóng khôi hài của giáo sư Philip Kotler tại Việt Nam năm 2007 về “Nhà Bếp Của Thế Giới” [2] biến thành sự hồ hởi phấn khích cực độ tuyên truyền đòi món ăn đầy yếu điểm như “Phở” làm thương hiệu quốc gia của Việt Nam, và (c) nhóm tự chế tạo linh tinh một khái niệm mới bằng tiếng Anh dù hoàn toàn không có trình độ về tiếng Anh như hô hào trên Thời báo Sài Gòn năm 2008 về đổi Made in Vietnam thành Made by Vietnam để….phù hợp với toàn cầu hóa và xây dựng thương hiệu quốc gia một cách đáng thương hại. Bài viết này sẽ phê bình nhóm thứ ba này trước khi nói về “Make in India”.

“Made in Vietnam” có nghĩa là sản phẩm này được chế tạo tại Việt Nam, bất kể là do người Việt Nam là chủ nhân sáng chế hay thực hiện theo đơn hàng và bằng sáng chế của người khác. Và theo thông lệ của tính ưu thế thì ai đến nước khác (hoặc đặt hàng nước khác) sản xuất thì luôn tận dụng nguồn nhân lực tại chỗ nên dù muốn dù không cũng luôn mang sẵn nội hàm được làm bởi người bản xứ mà trong trường hợp này thì đó là “Made by Vietnam”. Như vậy, “Made by Vietnam” nằm sẵn trong “Made in Vietnam”. Vấn đề là thế giới chỉ cần biết xuất xứ theo thông lệ xuất nhập khẩu để áp thuế thích hợp, nên luôn luôn có dòng chữ thí dụ như MADE IN VIETNAM trên bao bì, và chẳng ai cần quan tâm đến cụm từ vô nghĩa MADE BY VIETNAM mà nhóm thứ ba lập luận một cách thơ ngây, đề xuất một cách vô ích đối với “thương hiệu quốc gia”.

Tư duy lối mòn kiểu Việt luôn là phải học đại học nên mới có đại học aitee, đại học múa, v.v. Tư duy lối mòn kiểu Việt luôn là phải làm việc đại sự, phải chế tạo xe hơi, nên hai chục năm nay không thể có ngành công nghiệp phụ trợ, đẩy toàn bộ lợi nhuận và cơ may phát triển công nghiệp ô-tô vào tay các lân bang. Tư duy lối mòn kiểu Việt luôn là phải làm ông chủ chứ không được đi làm thuê trên chính đất nước của mình. Tư duy lối mòn kiểu Việt luôn là phát hoảng thất kinh hồn vía khi thấy lân bang chế được cái gì đó, chẳng hạn phát sốt khi nghe nói Thái Lan đã cướp mất thương hiệu quốc gia “Bếp Ăn Của Thế Giới”, và phát rồ lớn tiếng chỉ trích chê bai chính phủ đã chậm chân vì Campuchia đã chế được xe hơi cỡ nhỏ giá rẻ, v.v.

Khi Trung Quốc được mang danh “Công Xưởng Của Thế Giới”, nơi thế giới đổ xô về đấy để đầu tư mở các nhà máy sản xuất với đôi mắt sáng rở trước viễn cảnh thị trường bao tỷ dân có sẵn, và Ấn Độ được mang danh “Văn Phòng Của Thế Giới”, nơi cung cấp các giải pháp quản lý từ xa cho các doanh nghiệp Âu Mỹ [3], thì Việt Nam có kế sách rất nhu mì “hiện đại hóa” nền công nghiệp nước nhà nhưng hoàn toàn không nói lên sự cạnh tranh mạnh mẽ nào đối với ai, tại đâu, bằng cách gì, vào lúc nào, vì sao, và ai “đứng mũi chịu sào” trong những ngành “mũi nhọn” như điện tử, máy nông nghiệp, chế biến nông-thủy sản, đóng tàu, môi trường và tiết kiệm năng lượng, sản xuất ô-tô và phụ tùng ô-tô.

Ấn Độ, trái lại, không lẳng lặng như Trung Quốc a-thần-phù biến mình thành công xưởng của thế giới, và cũng không nhu mì như Việt Nam chẳng khẳng định mình khi hiện đại hóa và công nghiệp hóa sẽ là gì của thế giới. Ấn Độ đã một cách hùng hồn và ồn ào qua quảng bá trên đài CNN suốt tháng 11 năm 2014 và phổ biến trên toàn thế giới công khai chiếm đoạt tước đoạt thương hiệu “công xưởng của thế giới” từ tay Trung Quốc đồng thời vô hiệu hóa nổ lực hiện đại hóa và công nghiệp hóa của Việt Nam bằng siêu dự án đẳng cấp thiên hà MAKE IN INDIA. Vậy MAKE IN INDIA là gì?

Nếu MADE IN INDIA – giống như Made in Vietnam hay Made in Japan, v.v. – có nghĩa là dòng chữ thụ động (passive voice) chứng thực rằng “sản phẩm này được sản xuất tại Ấn Độ” (đương nhiên bởi người Ấn Độ, theo sáng chế của Ấn Độ hoặc sáng chế của bất kỳ ai đặt hàng cho Ấn Độ sản xuất), thì MAKE IN INDIA lại mang nghĩa mời gọi chủ động (imperative mood) rằng “hãy sản xuất hàng hóa của bạn tại Ấn Độ” với nội hàm “trên cơ” một cách khủng khiếp rằng Ấn Độ có sẵn nguồn nhân lực hùng hậu, thị trường sẵn có rất thông thoáng rộng mở và đang có sự hoạt động sản xuất của các nhà đầu tư nước ngoài cỡ lớn, cơ chế chính sách pháp luật hoàn toàn đầy đủ, cơ hội kinh doanh sẵn có cùng lợi nhuận dồi dào, và các hỗ trợ tài chính đủ đầy về 25 lĩnh vực như: ô-tô, phụ tùng ô-tô, hàng không, kỹ thuật vi sinh, hóa học, xây dựng, vũ khí quốc phòng, máy điện, hệ thống điện tử. chế biến thực phẩm, công nghệ thông tin, đồ da, truyền thông và giải trí, khai khoáng, dầu khí, dược phẩm, cảng, đường sắt, năng lượng tái tạo, xa lộ – cầu đường, vũ trụ không gian, dệt may, nhiệt điện, du lịch – khách sạn, và y dược dân tộc. Mỗi lĩnh vực của Nhị Thập Ngũ Sư này

 MII

đều được cung cấp đầy đủ thông tin chi tiết và đầy sức thuyết phục dưới 10 tiêu đề gồm (a) tóm tắt nội dung lĩnh vực, (b) lý do thuyết phục vì sao nên đầu tư sản xuất trong lĩnh vực này tại Ấn Độ, (c) các số liệu thống kê phát triển cùng triển vọng ngành này tại Ấn Độ, (d) các động lực phát triển, (e) chính sách dành cho đầu tư trực tiếp của nước ngoài vào ngành này, (f) các chính sách liên quan đến ngành này, (g) các hỗ trợ tài chính đối với đầu tư vào ngành này, (h) những cơ hội đầu tư từ ngành này, (i) những nhà đầu tư nước ngoài hiện hữu trong lĩnh vực này tại Ấn Độ, và (j) các cơ quan Nhà nước hỗ trợ riêng về lĩnh vực này.

Hãy Sản Xuất (Hàng Của Bạn) Tại Ấn Độ! Đó là ý nghĩa của MAKE IN INDIA.

Hãy Sản Xuất (Hàng Của Bạn) Tại Ấn Độ vì chúng tôi sẵn sàng “làm thuê” cho bạn ngay tại đất nước của chúng tôi! Hãy đổ xô đến Ấn Độ vì các bạn không thể được chào đón tương tự tại những quốc gia mà nơi đó còn “sĩ diện” mãi thở than sao họ cứ mãi “làm thuê trên chính đất nước mình”nghĩa là họ chỉ muốn làm ông chủ!

Hãy Sản Xuất (Hàng Của Bạn) Tại Ấn Độ! là một khẩu hiệu quốc gia mới của Ấn Độ cho một chủ trương đã rất cũ – vì rằng Ấn Độ đã mở cửa nhiều thập niên nay cho biết bao nhà sản xuất nước ngoài đến mở nhà máy sản xuất thậm chí cả hóa chất độc hại [4].  

Hãy Sản Xuất (Hàng Của Bạn) Tại Ấn Độ vì chúng tôi vừa có dân số chẳng kém gì anh kia – nghia là thị trường cũng khổng lồ tương tự – vừa không có chủ trương bá quyền nước lớn như ảnh cứ luôn gây hấn ở biển nọ biển kia, cự chống nước đấy nước này.

Đó là những thông điệp khúc chiết đầy tính tu từ và thuyết phục từ MAKE IN INDIA.

Biến đổi một cụm từ mặc định của xuất khẩu hàng hóa MADE IN INDIA thành một khẩu hiệu mang tính thương hiệu quốc gia đẳng cấp cao MAKE IN INDIA, đó là cái tài của những nhà kinh thương tầm cỡ thế giới.

Việt Nam rất cần những cơ quan tầm cỡ như vậy, có đầy những nhân lực tầm cỡ như vậy, mới có những hiện thực hóa về nguồn nhân lực đủ đầy cho tất cả các ngành, mới có những chính sách chủ trương lót đường vững chắc sẵn sàng cho tương lai để tương lai biến thành hiện tại chứ không phải xây đường du kích tương lai khi hiện thực manh nha ở tương lai, mới có thể nhìn lại xem người ta còn thiếu lĩnh vực nào để mình có thể lảnh ấn tiên phuông và người ta còn yếu lĩnh vực nào để mình lấn lướt, vì rằng phát kiến đổi Made in Vietnam thành Made by Vietnam chỉ là lời nói thiếu nghiêm túc, không hiểu biết, của những người muốn lấn sân ngôn ngữ Anh chứ không của bậc tài trí chiến lược đúng nghĩa về “thương hiệu quốc gia”.

Hỡi các vị hay phê phán chính sách kinh tế của Nhà Nước, xin đừng hốt hoảng! Vì Ấn Độ vẫn còn bỏ sót ít nhất là một lĩnh vực mà Lăng Tần đã đóng góp ý kiến từ năm 2007 [5].

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Tham khảo:

[1] Hoàng Hữu Phước. 08-3-2009. Aitee Việt Nam: Bài Viết Số 1 – Tìm Một Lối Đi  Đúng Tầm Nội Lực – Nhân Sự Kiện Bảo Việt Nhân Thọ và Bravura Solutions. http://www.emotino.com/m.php?u=hoanghuuphuoc&p=17550 / http://www.emotino.com/bai-viet/17550/aitee-it-viet-nam-tim-mot-loi-di-dung-tam-noi-luc (hiện không truy cập được tại emotino.com– sẽ post lại trên blog này sau hai tuần)

[2] [4] [5] Hoàng Hữu Phước. 07-8-2008. Đề Xuất Một Thương Hiệu Quốc Gia Cho Việt Nam. Bản gốc tiếng Anh đăng 05-11-2007 tại http://uk.360.yahoo.com/hoanghuuphuoc, và Bản tiếng Việt đăng 07-8-2008 trên http://www.emotino.com/bai-viet/16874/de-xuat-mot-thuong-hieu-quoc-gia-cho-viet-nam. (hiện không truy cập được tại emotino.com– sẽ post lại trên blog này sau một tuần)

Bản gốc tiếng Anh: Hoang Huu Phuoc. 05-11-2007. On the National Branding: Vỉetnam, the Campus of the Worldhttp://uk.360.yahoo.com/hoanghuuphuoc. Re-posted 07-8-2008 at http://www.emotino.com/bai-viet/16872/national-branding-vietnam-the-campus-of-world.(presently not accessible, to be re-posted herein within the following week)

[3] Hoàng Hữu Phước. 2007. People Say Chindia. I Say Vietnam. Bài viết tiếng Anh đăng trên http://uk.360.yahoo.com/hoanghuuphuoc, không còn bản lưu. Nội dung: thế giới nói quá đáng về Thị Trường Trung-Ấn Vĩ Đại (China+India = Chindia) như hấp lực to lớn đối với đầu tư của toàn thế giới dồn về, trong khi tôi cho rằng thế giới sẽ trả một giá rất đắt cho viễn cảnh sai lầm đó, và rằng doanh gia thế giới nếu khôn hãy đầu tư vào Việt Nam. Bạn nào có lưu bài viết này xin vui lòng cho nhận một bản sao. Xin chân thành cảm ơn.

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.