Cách Soạn Bài Phát Biểu Và Thực Hiện Việc Phát Biểu Tại Quốc Hội Việt Nam

(Bài thứ 3 trong chuỗi bài tư vấn phục vụ các ứng cử viên tự do ra tranh cử Đại biểu Quốc hội khóa XIV 2016-2021)

Hoàng Hữu Phước, MIB

Tiếp theo bài số 1 và bài số 2 [1][2] của chủ đề tư vấn thực tiễn phục vụ các ứng cử viên tự do và ngoài Đảng tham gia tranh cử Đại biểu Quốc hội Khóa XIV (2016-2021), và trên cơ sở chi tiết của bản báo cáo với nhân dân [3] , tôi xin chia sẻ kinh nghiệm nghị trường về cách soạn bài phát biểu và thực hiện phát biểu tại Quốc Hội Việt Nam. Bài này có những phần chính sau:

A- Điểm cần được biết khi muốn đóng góp ý kiến cho mỗi dự thảo dự án luật

B- Vậy thì phải làm sao?

C- Thảo bài phát biểu

D- Thực hiện phát biểu

E- Phụ bản đọc thêm: Các Thư Kiến Nghị Của Nghị sĩ Hoàng Hữu Phước Gởi Các Lãnh Đạo

Đặc biệt, bài này không nói về những phát biểu impromptu ứng khẩu tại hội trường, khi qua một hay nhiều hơn một phát biểu của một hay nhiều hơn một đại biểu, bạn nảy ra ý kiến phản biện và nhấn nút đăng ký phát biểu khi thời gian vẫn còn mà số lượng người đăng ký vẫn còn “dư địa” cho bạn trổ tài hùng biện.

 P1

A- Điểm cần được biết khi muốn đóng góp ý kiến cho mỗi dự thảo dự án luật

Thông thường thì mỗi bộ luật sẽ được thông qua sau hai kỳ họp (mỗi năm Quốc Hội họp toàn thể hai kỳ, bắt đầu từ 20 tháng 5 và 20 tháng 10, mỗi kỳ kéo dài khoảng 40  ngày làm việc). Tên của các dự thảo luật được biểu quyết để cho ra nghị quyết thông qua tại kỳ họp cuối của năm tài khóa. Khi kỳ họp đầu năm tiếp theo khai mạc, lại có một biểu quyết khác cho nghị quyết về danh mục các dự án luật sẽ được bàn đến trong kỳ họp cho dù đã có biểu quyết từ kỳ họp cuối năm ngay trước đó. Điều này tuy làm suy yếu ý nghĩa của “nghị quyết”, nhưng cho thấy tính linh hoạt trước yêu cầu mới phát sinh – nếu có – về chương trình làm luật đáp ứng các thúc bách – nếu có – của xã hội.

Chủ trì dự thảo dự án luật do Bộ có liên quan hoặc Ủy ban Quốc Hội có liên quan phác thảo, được gởi đến các đoàn Đại biểu Quốc hội trên toàn quốc, các ban ngành đoàn thể ở các địa phương, để nghiên cứu và góp ý – nếu có.

Thí dụ cụ thể: Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh khi nhận được một dự thảo dự án luật sẽ tổ chức in ấn ra nhiều bản để gởi đến các ban ngành đoàn thể cơ quan địa phương trong thành phố để thu thập ý kiến. Ngoài ra, Đoàn còn chủ động tổ chức một buổi họp tại Văn phòng Đoàn, mời các Đại biểu Quốc hội trong Đoàn đến dự (Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh có 30 đại biểu, và thường thì chỉ có từ 1 đến 3 vị đến dự)

 P2

nghe tối thiểu 20 khách mời phát biểu ý kiến. Các vị khách mời này là từ các Sở chức năng có liên quan, đoàn thể, hội luật sư, doanh nghiệp có liên quan, và chính quyền các quận huyện. Chi phí hàng năm dành cho việc mời “chuyên gia” này của Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh không nhỏ, thí dụ như dự toán chi ngân sách nhà nước cho năm 2015 là 1.450.000.000 đồng, chiếm gần 15% tổng dự toán chi cho hoạt động của Đoàn (khoảng 10 tỷ). Sau mỗi buổi họp “chuyên gia”, Đoàn sẽ ghi thành biên bản tổng hợp gởi đến 30 đại biểu để cùng nắm nội dung. Biên bản cũng được gởi đến Thường Vụ Quốc Hội tại Hà Nội để báo cáo. Trên cơ sở thu thập ý kiến đóng góp từ tất cả các tỉnh thành, Quốc Hội hình thành bản dự thảo mới với những sửa chỉnh từ quá trình “tiếp thu” hoặc với những “giải trình” để phản bác các đề xuất sửa đổi. Trên cơ sở bản dự thảo “mới” chỉnh sửa nhận được từ Hà Nội, Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh lại tổ chức “lấy ý kiến của chuyên gia” theo quy trình lập lại từ đầu như đã kể ở trên.

Khi tập trung ra Hà Nội dự kỳ họp, tất cả các Đại biểu Quốc hội mỗi Đoàn sẽ được phát bản dự thảo “mới hơn” với các “tiếp thu” mới hơn và các “giải trình” mới hơn. Các Đoàn sẽ họp Tổ tại phòng riêng của mỗi Đoàn được bố trí cố định tại tòa nhà Quốc Hội mới. Tại buổi họp Tổ, mọi người sẽ đóng góp ý kiến cho bản dự thảo “mới hơn” ấy, và Đoàn sẽ vừa lập biên bản để gởi Thường Vụ Quốc Hội, vừa “phân công” đại biểu nào sẽ thay mặt toàn Đoàn phát biểu tại nghị trường với nội dung chính riêng là gì và nếu thời gian cho phép thì nêu kèm luôn những ý kiến nào của các đại biểu khác trong Đoàn. Tiếp theo sẽ là buổi thảo luận tại Hội Trường.

B- Vậy thì phải làm sao?

Như vậy, nếu (a) bạn cho rằng khoảng một tỷ rưỡi đồng chỉ riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh dành cho việc lấy ý kiến dày đặc của rất nhiều “chuyên gia” tại Thành phố Hồ Chí Minh, cộng với ý kiến của các đại biểu trong Đoàn mình – trong đó có cả phát biểu của bạn tại Tổ, cộng với ý kiến trí tuệ của tất cả các Đoàn của các tỉnh/thành trên toàn quốc nộp cho Thường Vụ Quốc Hội, cộng với ý kiến phản bác mang danh “giải trình” của các Ủy Ban Quốc Hội chủ trì hoặc Bộ chủ trì, thế mà bạn vẫn có ý kiến hay hơn nhưng vẫn chưa phát biểu tại Tổ vì muốn để dành riêng cho cơ hội đăng đàn tại Hội Trường Quốc Hội có trực tiếp truyền hình; hoặc (b) bạn có ý kiến tốt nhưng không thể phát biểu tại Tổ do sự tập trung theo các câu hỏi gợi ý của Thường Vụ Quốc Hội khiến bạn không thể nêu ý kiến “lạc đề” tại Tổ; hoặc (c) qua buổi họp Tổ bạn phát hiện một vấn nạn chưa ai từng nói đến nhưng đã không còn thời gian để bạn phát biểu; hoặc (d) bạn không tham dự các buổi họp chuyên gia theo thư mời và cũng không đọc các biên bản họp chuyên gia do Văn phòng Đoàn tổng kết gởi đến bạn sau đó nên bạn không biết là các ý kiến của bạn thực sự đã được nêu lên rồi; và hoặc (e) bạn được phân công thay mặt Đoàn để phát biểu, thì bạn hãy bắt đầu soạn bài phát biểu cho buổi thảo luận tại Hội trường. Cần ghi nhớ rằng dù từng  dự thảo dự án luật một được đầu tư rất lớn và rất nhiều công sức, tâm huyết, chuyên môn nghiệp vụ, thời gian và tiền bạc, vẫn không thể bảo đảm rằng sự ban hành một đạo luật hay bộ luật sẽ ngay lập tức biến đạo luật hay bộ luật ấy “đi vào cuộc sống” một cách xuôi chèo mát mái và không dẫn đến sự cần thiết phải có ngay những chỉnh sửa – như nghị quyết khẩn cấp của Kỳ Họp 8 về xử lý vi phạm hành chính đối với đối tượng nghiện ma túy vốn thuộc phạm vi điều chỉnh của một Bộ Luật ban hành trong Kỳ Họp 7. Điều này rất quan trọng ở chỗ rất có thể bạn đã có cái nhìn thấu thị và thậm chí đã có nêu ý kiến phản biện song ý kiến của bạn không được chấp nhận trước khi Luật được thông qua, thì cũng không vì vậy mà bạn cho rằng tập thể Quốc Hội đã sai. Bạn cần nêu ý kiến và bạn cần nhớ mình không phải là nhà tư vấn duy nhất đúng, nhất là đối với đa số.

C- Thảo bài phát biểu

Dường như tôi là người đầu tiên tại Quốc Hội luôn bắt đầu phát biểu tại Hội Trường bằng câu ngắn gọn “Kính thưa Quốc Hội” rồi vào đề ngay, trong khi hầu như ai cũng bắt đầu bằng câu dài hơn như “Kính thưa …, kính thưa…, kính thưa…, kính thưa…., tôi cơ bản nhất trí (hoặc nhất trí rất cao) với báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý, của Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội, những cũng xin đóng góp các ý kiến sau để hoàn thiện dự thảo”.  Việc “kính thưa” ngắn gọn vừa để có đủ thời gian trình bày cho trọn ý muốn trình bày, vừa theo chuẩn mực thông thường của tính chuyên nghiệp để tránh việc mà báo chí nhiều chục năm nay hay phê phán là chào hỏi dài dòng, hoặc đã “nhất trí cao” sao còn phát biểu thêm làm gì, v.v.

Sau khi bắt đầu bằng dòng chữ “Kính thưa Quốc Hội”, bạn bắt đầu thảo mục lục để biết mình nên nói về những nội dung nào, theo thứ tự trước-sau ra sao, từ đó bạn viết nội dung đầy đủ. Nội dung cần thống nhất với quan điểm nhất quán và đặc thù của bạn [4], chưa kể với ngôn phong của riêng bạn [5]. Tính bất nhất không bao giờ là đặc điểm của một nhà hùng biện. Việc gợi ý Thủ Tướng từ chức do để xảy ra những vấn đề nghiêm trọng ở Vinashin rồi vội vàng chữa thẹn bằng cách ca ngợi Thủ Tướng đã làm an lòng dân sau khi thấy Thủ Tướng trổ tài hùng biện, là việc của một nghị sĩ tay mơ chưa trưởng thành.

Lúc hoàn chỉnh bản thảo, bạn nên bấm đồng hồ đếm thời gian và bắt đầu đọc ra tiếng hoặc lẩm nhẩm đọc có tính đến những khoảng lặng, nhấn mạnh, buông lơi, lên giọng, xuống giọng, để xem có nằm trọn trong khoảng thời gian 7 phút hay không. Nếu vượt quá 7 phút, bạn xem lại để bỏ bớt những từ, cụm từ nào có thể không cần đến hoặc có thể thay bằng cụm từ khác ngắn hơn. Rồi bạn đọc lại với công cụ đồng hồ bấm giờ. Quy trình này có khi kéo dài hàng giờ, và có khi một hay nhiều hơn một đoạn phải bị bớt đi, cho đến khi thời gian bạn đọc chỉ chiếm tối đa 6 phút hoặc 6 phút 20 giây. Điều này rất cần thiết để bạn không phải bị chủ tọa “nhắc nhở” khi quá giờ, phải bỏ ngang, phải nghe tiếng cười của vị đại biểu nào đó, và phải nói rằng bạn sẽ gởi bản viết cho ban Thư Ký sau.

D- Thực hiện phát biểu

Ngay cả khi bạn có biệt tài nhớ nằm lòng các chi tiết và phân đoạn của cả bài phát biểu, bạn cũng nên giống các nhà chuyên nghiệp Âu Mỹ ghi vào những thẻ nhỏ cỡ 1/8 hoặc 1/4 tờ giấy A4 những tiêu đề các phần bạn sẽ phát biểu để thỉnh thoáng liếc nhìn khi cần thiết

 OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Hoặc bạn in bài viết ra giấy khổ A4 theo font chữ Times New Roman (rõ hơn vì có các góc cạnh và chân đế của đầu các nét của mẫu tự) với cỡ chữ tối thiểu 16 (để khi in ra giấy sẽ dễ đọc dù cầm trong tay để ngang thắt lưng mà không cần đưa lên ngang mặt).

 007 008

Trường hợp bạn đã ấn nút đăng ký nhưng trong lúc chờ đến phiên mình, bạn thấy có đại biểu phát biểu trùng với nội dung bạn đã chuẩn bị, bạn đừng tiếc công sức mà nên nhấn nút hủy đăng ký để chứng tỏ bạn thực sự có theo dõi các bài phát biểu của người khác (lắng nghe để tôn trọng nghị sĩ đang phát biểu) và bản thân bạn lịch sự (không ép người khác phải nghe điều đã được nêu lên rồi). Chính sự tập trung lắng nghe, không tranh giành phát biểu bằng mọi giá, cũng là thể hiện đẳng cấp chuyên nghiệp của bạn, loại đẳng cấp mà các cử tri có học thức, nhiều kinh nghiệm, dồi dào hiểu biết, xem trọng, cũng như các phóng viên ảnh tài hoa sâu sắc không thể không thu vào ống kính tác nghiệp của mình.

 P34

Như đã nêu ở bài trước, phát biểu tại hội trường không phải là biện pháp hữu hiệu để trình bày đóng góp ý kiến, vì đối với nội dung trọng đại hơn thì bản kiến nghị thật chi tiết, thật cụ thể, thật phong phú và thật thuyết phục được gởi nhanh chóng, kịp thời, đến đúng nơi đúng người mới là điều quan trọng hơn vì có liên quan đến trình độ tư duy vì đại cuộc của một nghị sĩ Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam chân chính và chuyên nghiệp.

E- Phụ bản đọc thêm: Các Thư Kiến Nghị Của Nghị Sĩ Hoàng Hữu Phước Gởi Lãnh Đạo Trước, Trong, và Sau Mỗi Kỳ Họp

Kính mời các bạn tham khảo 3 trong số nhiều thư kiến nghị tôi đã gởi đến các lãnh đạo, sẽ được đăng trên blog này kể từ ngày mai, thí dụ như mới đây nhất là các thư gởi Chủ tịch Quốc hội, thư gởi Bộ trưởng Giáo dục, thư gởi Bộ trưởng Công Thương, và thư gởi Tổng Giám Đốc Đài Truyền Hình Việt Nam.

Những bài viết khác cho cùng chủ đề tư vấn phục vụ các ứng cử viên tự do ra tranh cử Đại biểu Quốc hội khóa XIV 2016-2021 sẽ được đăng tiếp trên blog này. Kính mời các bạn đón đọc.

Kính chúc các bạn thành công.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Tham khảo:

[1] Hoàng Hữu Phước. 21-12-2014. Ra Ứng Cử Đại Biểu Quốc Hội Việt Nam. https://hoanghuuphuocvietnam.wordpress.com/2014/12/21/ra-ung-cu-dai-bieu-quoc-hoi/

[2] Hoàng Hữu Phước. 24-12-2014. Phát Biểu Tại Nghị Trường Việt Nam. https://hoanghuuphuocvietnam.wordpress.com/2014/12/24/phat-bieu-tai-nghi-truong-viet-nam/

[3] Hoàng Hữu Phước. 29-4-2014. Đại Biểu Hoàng Hữu Phước Báo Cáo Với Nhân Dân Công Tác Nửa Đầu Nhiệm Kỳ 2011-2016. https://hoanghuuphuocvietnam.wordpress.com/2014/04/29/dai-bieu-quoc-hoi-hoang-huu-phuoc-bao-cao-voi-nhan-dan-cong-tac-nua-dau-nhiem-ky-2011-2016/ hoặc http://hhphuoc.blog.com/?p=342

[4] Lại Thu Trúc. 30-6-2012. Phố Bolsa TV (California, USA) Phỏng Vấn Ông Hoàng Hữu Phước Trước Kỳ Họp Thứ Ba, Quốc Hội Khóa XIII. Đang lần đầu tại  http://www.emotino.com/bai-viet/19627/phobolsatv-hoa-ky-phong-van-ong-hoang-huu-phuoc và đang lại trên http://hhphuoc.blog.com/?p=75

[5] Lại Thu Trúc. 23-9-2012. Trách Nhiệm Đối Với Sinh Mạng Người Dân – Tầm Nhìn Và Sự Chính Trực Của Một Nhà Ái Quốc. http://hhphuoc.blog.com/?p=93

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.