Đại Học

University vs College

Hoàng Hữu Phước, MIB

Daihoc

Việt Nam hiện có quá nhiều trường đại học mang tên tiếng Anh có chữ university. Đại học tất nhiên có rất nhiều tiến sĩ và thạc sĩ, nhưng rõ ràng là tất cả các vị này dù có thực sự đi học ở nước ngoài – nhất là các nước Âu Mỹ – vẫn không biết hoặc cố tình không biết thế nào là university. Trong khi đó, các giáo viên Anh Văn hiện nay là sinh viên của tôi cách nay 30 năm vẫn nhớ sự bực tức của tôi trước sự yếu kém của những lãnh đạo ngành giáo dục trong sử dụng university một cách tùy tiện. Còn một nhà giáo thạc sĩ Việt Kiều than với tôi rằng ở Việt Nam làm lơ trước hồ sơ của anh vì cho rằng anh tốt nghiệp cao đẳng do các văn bằng của anh có những tờ ghi rõ ràng chữ college chứ không phải university.

Phân Tích University So Với Đại Học Ở Việt Nam

Tại Việt Nam Cộng Hòa, chỉ có vài ba đại học university chẳng hạn như ở Sài Gòn chỉ có một university duy nhất là Viện Đại Học Sài Gòn Saigon University hay University of Saigon.

Tại Việt Nam Cộng Hòa có rất nhiều đại học faculty chẳng hạn như ở Sài Gòn có Đại Học Văn Khoa (Faculty of Letters), Đại Học Y Khoa, Đại Học Luật Khoa, Đại Học Bách Khoa, Đại Học Sư Phạm, v.v., tất cả đều dùng chữ faculty trong tên trường đại học bằng tiếng Anh của họ.

University không là nơi giảng dạy bất kỳ môn gì mà chỉ là nơi quản lý, tổ chức các trường đại học chuyên ngành gọi là đại học college (hay đại học faculty thời Việt Nam Cộng Hòa) do đó được gọi là Viện Đại Học.

University quản lý nhiều trường đại học chuyên ngành “đa ngành”. Thử tham khảo đại kháisơ lược về các trường đại học chuyên ngành mà chỉ một New York University của Mỹ thôi đã tổ chức, quản lý, cho đại khái và sơ lược chỉ mới 5 chuyên ngành như (a) Khoa học – Công nghệ – Kỹ thuật – Toán học – Nghiên cứu khoa học công nghệ, (b) Khoa học xã hội & nhân văn, (c) Giáo dục – Y tế, (d) Kinh doanh, và (e) Nghệ thuật – truyền thông, chúng ta đã thấy đại khái và sơ lược các ghi chú đại khái và sơ lược về các văn bằng từ cử nhân trở lên cho các ngành sau:

– Khoa học (21 chuyên ngành, từ Vật lý ứng dụng, Thiên văn học, Sinh hóa, Sinh vật, Vi sinh, Cổ sinh vật học, Hóa học, Môi trường, Di truyền, Ngôn ngữ, Thần kinh, Tâm lý, v.v.), Công nghệ (8 chuyên ngành, có cả Công nghệ thông tin, Nghệ thuật và thiết kế kỹ thuật số, công nghệ âm nhạc, v.v.), Kỹ thuật (13 chuyên ngành, như Kỹ thuật sinh hóa, Kỹ thuật xây dựng, Kỹ thuật vi tính, Kỹ thuật điện, Kỹ thuật cơ khí, Quản lý xây dựng, v.v.), Toán học (5 chuyên ngành, gồm Toán cao cấp, Toán tin, Thống kê, v.v.), và Nghiên Cứu Khoa Học-Công Nghệ (6 chuyên ngành, như Giáo dục Sinh-Hóa-Địa cầu-Vật lý, Lịch sử khoa học, Môi trường đô thị, Khoa học và xã hội, v.v.)

– Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn, với Nhân văn (có 56 chuyên ngành, trong đó có Cổ đại, Văn minh cổ đại, Phi châu học, Lịch sử nghệ thuật, Điện ảnh, Văn chương, Văn chương Anh Mỹ, Nghiên cứu giáo dục, Pháp ngữ, Ngôn ngữ học Pháp, Ngôn ngữ học Đức, Ngôn ngữ học Ý, Giới tính, Nghiên cứu Trung Quốc, Nghiên cứu Hồi giáo, Văn hóa – truyền thông, Viết văn, Đô thị, Bảo tàng – di sản văn hóa, Tôn giáo, Ngữ học Nga, v.v.,), và Khoa học xã hội (có 24 chuyên ngành, trong đó có Cổ sinh, Ngôn ngữ – cổ sinh, Tâm lý ứng dụng, Kinh tế, Giáo dục, Môi trường, Quan hệ quốc tế, Lịch sử, Luật, Chính trị, Chính sách công – chính sách xã hội, v.v.)

– Giáo dục & Y Tế, với Giáo dục (có 15 chuyên ngành, như Phát triển tâm lý thiếu niên – nhi đồng, Giáo dục đô thị, Giáo dục âm nhạc, Công tác xã hội, v.v,), và Y Tế (có 24 chuyên ngành, như Tâm lý ứng dụng, Sức khỏe tâm thần thiếu niên nhi đồng, Vệ sinh răng miệng, Nha khoa, Điều dưỡng, Dinh dưỡng – thực phẩm, Y tế công toàn cầu, v.v.)

– Kinh doanh (có 27 chuyên ngành, từ Kế toán, Định phí bảo hiểm, Kinh doanh & tài chính, Kinh doanh & kinh tế chính trị, Giải trí – truyền thông – công nghệ, Kinh doanh ngành giải trí – truyền thông – công nghệ, Quản trị công nghệ kinh doanh, Khởi nghiệp kinh doanh, Thời trang, Kinh doanh toàn cầu, Quàn trị khách sạn – du lịch, đến Marketing, Quản trị và tổ chức, Hệ thống thông tin, Kinh doanh âm nhạc, Địa ốc, Quản trị thể thao, v.v.)

– Nghệ thuật & Truyền thông, gồm Nghệ thuật (có 6 chuyên ngành, như Lịch sử nghệ thuật, Nghệ thuật hình ảnh, Nhiếp ảnh, v.v.), Kinh doanh nghệ thuật (có 3 chuyên ngành trong đó có Sản Xuất, v.v.), Khiêu vũ (2 chuyên ngành), Thiết kế – Kiến trúc – Quy hoạch đô thị (có 4 chuyên ngành), Nghệ thuật kỹ thuật số (có 6 chuyên ngành, trong đó có Thiết kế game), Kịch nghệ (có 6 chuyên ngành, trong đó có Sáng tác kịch bản, Văn học kịch nghệ, v.v.), Điện ảnh (có 3 chuyên ngành, trong đó có Phim ảnh và truyền hình, v.v.), Âm nhạc (có 8 chuyên ngành, từ Công nghệ âm nhạc, Đàn piano, đến Thanh nhạc và Dạy nhạc, v.v.), Viết (có 5 chuyên ngành, như Viết sáng tạo, Viết kịch, Viết truyền thông, v.v.), Truyền thông (có 17 chuyên ngành, từ Điện ảnh và truyền thông mới, đến Nghệ thuật truyền thông tương tác, Nghệ thuật studio, v.v.)

Chưa kể New York University còn chưa cho là bao nhiêu ngồn ngộn chuyên ngành trên đã đáp ứng đầy đủ nhu cầu học tập nghiên cứu của người dân nên còn lập ra trường đại học mang tên Galatin School of Invidualized Study để cung cấp các chương trình học theo những “môn học” mà cá nhân người học quan tâm nghiên cứu lấy văn bằng đại học và cao hơn nhưng xã hội chưa từng có nơi nào sẵn có để cung ứng như: giáo dục trong nhà tù, dân chủ đô thị, viết văn phong cách riêng, v.v. Tất cả cho thấy mới đại khái và sơ lược như trên về một đại học university thực thụ đã đủ chứng minh thế nào là một university đúng nghĩa: có nhiều trường đại học trực thuộc và bao trùm nhiều ngành khác nhau thuộc những lĩnh vực hoàn toàn khác nhau như kỹ thuật, công nghệ, vật lý, văn chương, âm nhạc, v.v.

Trở lại vấn đề chính sau khi nêu các đại khái và sơ lược trên, Việt Nam Cộng Hòa chọn chữ Faculty là do ảnh hưởng dài lâu của Pháp, trong khi tiếng Anh gọi đại học chuyên ngànhcollege. Thậm chí, đại học chuyên ngành sâu hơn của một đại học chuyên ngành college nhưng hoạt động có tầm cỡ danh tiếng y như college và độc lập trong quản lý cũng như chuyên môn, dù trực thuộc college theo chuyên ngành rộng, còn được gọi là department tức đại học chuyên ngành sâu hơn (người Việt dịch theo tự điển thành phân khoa hay ban là do tầm cỡ đại học Việt Nam quá bé nhỏ). Như vậy university (tức viện đại học) tổ chức và quản lý nhiều đại học chuyên ngành (tức college) của những lĩnh vực khác nhau. Chỉ ở university vĩ đại tầm cở hàng đầu thế giới như Oxford University hay Cambridge University của Anh Quốc không những có các đại học chuyên ngành college mà còn có luôn các đại học chuyên sâu lừng danh thế giới gọi là department hay hall, nghĩa là danh mục các trường đại học của đại học Cambridge chẳng hạn sẽ mang tên gọi college, department, và hall. Hiện Oxford University tổ chức và quản lý 43 trường đại học chuyên ngành trong đó có 36 trường đại học chuyên ngành ngạo nghễ mang danh college, 4 trường đại học chuyên ngành ngạo nghễ mang danh hall, 1 trường đại học chuyên ngành ngạo nghễ mang danh house, và 2 trường đại học chuyên ngành ngạo nghễ chớ chịu mang danh nào cả vì chỉ cần cái tên riêng của mình thôi là thế giới hàn lâm – trừ Việt Nam – phải tự động biết đến. Tương tự, Cambridge University tổ chức và quản lý 31 trường đại học chuyên ngành trong đó có 27 trường đại học chuyên ngành ngạo nghễ mang danh college, 3 trường đại học chuyên ngành ngạo nghễ mang danh hall, và 1 trường đại học chuyên ngành ngạo nghễ chớ chịu mang danh nào cả vì chỉ cần cái tên riêng của mình đã có từ năm 1284 thôi là thế giới hàn lâm – trừ Việt Nam – phải tự động biết đến.

Ở Việt Nam, Đại Học Bách Khoa dù tên mang nghĩa 100 khoa, và dù có hàng trăm ngành đi nữa thì chúng cũng chỉ ở chung một lĩnh vực duy nhất là kỹ thuật – công nghệ nên lẽ ra không được phép dùng chữ university mà phải dùng chữ college cho chính xác, tức tương đương với faculty mà Việt Nam Cộng Hòa đã dùng chính xác.

Ở Việt Nam, Đại Học Sư Phạm dù có hàng trăm ngành đi nữa thì cũng chỉ ở chung một lĩnh vực duy nhất là đào tạo giáo viên trung học nên lẽ ra không được phép dùng chữ university mà phải dùng chữ college cho chính xác, tương đương với faculty mà Việt Nam Cộng Hòa đã dùng chính xác.

Ở Việt Nam, Đại Học Y Dược dù có hàng trăm ngành đi nữa thì cũng chỉ ở chung một lĩnh vực duy nhất là đào tạo chuyên lĩnh vực chữa bệnh y tế y học y khoa nên lẽ ra không được phép dùng chữ university mà phải dùng chữ college cho chính xác, tương đương với faculty mà Việt Nam Cộng Hòa đã dùng chính xác.

Ở Việt Nam, tất cả các trường đại học đang tồn tại với chữ university trên bảng tên tiếng Anh của họ đều lại vừa (a) đang thực hiện giảng dạy vốn là việc chỉ của đại học chuyên ngành college/department/hall, vừa (b) không đang quản lý bất kỳ đại học chuyên ngành nào, mà chỉ có tổ chức các phân khoa department, nên lẽ ra không được phép dùng chữ university mà phải dùng chữ college tương đương với faculty mà Việt Nam Cộng Hòa đã dùng chính xác.

Cách nay 30 năm tôi đã dạy sinh viên rằng nếu các em nghe ai đó nói rằng anh ta/chị ta đang học ở Oxford University hay Cambridge University thì chắc chắn 1000% (một ngàn phần trăm) là anh ta/chị ta đang “nổ dóc” vì hai university ấy đâu có dạy gì đâu mà học, hoặc anh ta/chị ta thực sự đang học tại một trường dại học chuyên ngành college nào đó của Oxford University hay Cambridge University nhưng do cái tên của đại học chuyên ngành ấy vừa không có chữ Oxford hay Cambridge hoành tráng lại vừa có chữ college cấp thấp do Việt Nam gọi là cao đẳng có thể làm hạ cái phẩm giá du học cao sang của anh ta/chị ta, hoặc anh ta/chị ta học một ngành chẳng ai ở Việt Nam thèm học mà cũng có thể là đặc thù thuộc hạng…an ninh quốc phòng siêu bí mật quốc gia nên phải dấu biệt đi dưới tên gọi chung chung của Oxford University hay Cambridge University.

Hệ Quả University

Cái sai của các quan chức ngành giáo dục đại học hoặc chức sắc quản lý trường đại học ở Việt Nam là đã vì không biết tiếng Anh hoặc không học tiếng Anh đến nơi đến chốn, hoặc chưa từng đi học ở trường nước ngoài tầm cỡ quốc tế, hoặc chưa từng nghiên cứu tìm hiểu, hoặc chưa từng lắng nghe góp ý của người thực sự có hiểu biết, nên không hiểu rõ ý nghĩa của university, của college, của hệ thống tổ chức và quản lý university. Họ thậm chí không biết đến một sự thật là tính ngạo mạn là đức tính cao vời vợi luôn có ở đẳng cấp hàn lâm cao nhất, và chính tính ngạo mạn này đã hình thành trong tên gọi của trường đại học luật danh tiếng nhất thế giới Yale Law School của Mỹ, nơi đã không dùng university trong tên trường vì họ muốn khẳng định sự ngạo nghễ không thèm ôm đồm thêm bất kỳ lĩnh vực ngoại lai nào không phải là luật, và không dùng college trong tên trường vì họ muốn khẳng định sự ngạo nghể rằng họ không trực thuộc bất kỳ một university nào trên trái đất này cả. Đối với Yale, School mang nghĩa một dấu ấn trường đại học chuyên ngành bậc nhất hành tinh, ban phát bằng cấp thạc sĩ và tiến sĩ luật giá trị nhất thiên hà, và là nơi cung cấp cho Mỹ các vị tổng thống và các quan chánh án tòa án tối cao cũng như các giáo sư luật lừng danh hoàn vũ. Còn ở Việt Nam, university là lớn nhất, school chỉ là trường tiểu học hay trung học thấp lè tè.

Khi tiếp quản cơ sở giáo dục của Việt Nam Cộng Hòa sau ngày giải phóng 30-4-1975, chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh nhận thấy trường Đại Học Sư Phạm Faculty of Pedagogy có hai bộ phận là Đại Học Sư Phạm Đệ Nhất Cấp và Đại Học Sư Phạm Đệ Nhị Cấp (cái thì đào tạo giáo sư dạy trung học cấp 2 và cái thì đào tạo giáo sư dạy trung học cấp 3) nên chuyển bộ phận “cấp 2” băng qua bên kia đường tiếp quản cơ sở vật chất trường trung học Thiên Phước của người Hoa, biến bộ phận “cấp 3” ở lại thành Đại Học Sư Phạm University of Pedagogy và bộ phận qua Thiên Phước thành Cao Đẳng Sư Phạm Teachers Training College. Chính quyền đã đúng vì Pedagogy hoàn toàn sai do chỉ liên quan đến một môn họcsư phạm học, hoàn toàn không mang ý nghĩa đào tạo giáo viên vốn là ý nghĩa thực thụ của trường sư phạm trong tiếng Việt, nên teachers training (hoặc teacher’s training hoặc teacher training) theo kiểu tiếng Anh của người Mỹ là hoàn toàn chính xác để gọi Đại Học Sư Phạm. Tuy nhiên, chính quyền đã sai khi vừa duy trì từ Pedagogy cho bộ phận đại học “cấp 3” ở lại cũng như cho nó giữ nguyên tên “đại học” và cho dùng từ university, còn gọi bộ phận đại học “cấp 2” đã được chuyển đi là cao đẳng và dùng tiếng Anh college cho trường mới này, trong khi chữ college không có ý nghĩa cấp học thấp hơn đại học, và từ ngữ cao đẳng thời Việt Nam Cộng Hòa thường được dùng cho hệ thống trường kỹ thuật hay mỹ thuật mà thôi. Sự việc này đã hủy phá toàn bộ những nỗ lực đầu tư cho giáo dục ở Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam vì lý do sau:

– Trong khi ở Việt Nam Cộng Hòa học sinh thi vào Đại Học Sư Phạm chọn đệ nhất cấp hay đệ nhị cấp học trong 3 năm hay 4 năm đơn thuần chỉ vì hoàn cảnh hoặc sở thích có muốn mau chóng tốt nghiệp hay không để sớm có việc làm nuôi gia đình, chứ mọi người dù học hệ 3 năm hay 4 năm đều là cử nhân như nhau, lương bổng như nhau (thu nhập của giáo sư dạy cấp 3 sẽ cao hơn nhờ cấp 3 sẽ có thi tú tài, tạo điều kiện dạy luyện thi thêm ở các trường khác hay trung tâm khác), và ai cũng chăm chỉ công tác khác nhau trong phạm vi được đào tạo khác nhau của mình; thì ở Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam người theo học cao đẳng có mặc cảm tự ti, xem mình đẳng cấp cao tức cao đẳng mà hóa ra lại thấp kém so với đại học, nên đa số cố gắng về sau học thêm bổ túc để thăng hạng đại học, không phải vì lý tưởng vươn lên trong tri thức mà chỉ để nhanh chóng bỏ trường bỏ lớp đang dạy để sang trường trung học cấp 3 có danh hơn và có lương cao hơn, khiến đội ngũ ở lại của cấp 2 không thể có chất lượng giảng dạy tốt hơn do sự đổ xô ra đi ấy, khiến trường cấp 2 chỉ còn lại toàn sinh viên mới tốt nghiệp có năng lực chưa vững, chưa có nhiều kinh nghiệm, và khiến học sinh cấp 2 khó thể giỏi thật sự về học vấn đáp ứng yêu cầu của cấp 3, làm chất lượng học tuột dốc theo thời gian theo hiệu ứng domino.

– Cũng vì cái tên cao đẳng college mà học sinh trung học đổ xô thi vào đại học university khiến gây cơn khủng hoảng triền miên trong vất vả tuyển sinh hàng năm của Bộ Giáo Dục cũng như khiến ý nghĩa đại học chuyên ngành của college hoàn toàn biến mất, khiến ở Việt Nam cụm từ cao đẳng sư phạm tự nhiên mang nghĩa cấp dưới của và cấp thấp hơn đại học sư phạm.

– Một khi chữ college của hệ thống trường kỹ thuật bị tước đoạt để làm tiếng Anh cho từ cao đẳng, trường kỹ thuật bị đổi ngay thành Trường Cao Đẳng Nghề dường như để khẳng định (a) học chữ quan trọng hơn học kỹ thuật qua việc cao đẳng nghề tất nhiên là sự phân biệt đối xử để có khoảng cách với cao đẳng chữ dù cả hai cao này đều thấp, và (b) chuyện giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là chuyện dành riêng cho những gì thấp kém nên những từ Hán-Việt tiếp tục duy trì cho cấp cao còn chữ thuần Việt như Nghề thì quẳng cho kỹ thuật tầm tầm bậc trung, và chính những quan chức Giáo Dục của Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam đã tạo ra ThầyThợ cũng như sự nghiêng lệch trong trọng vọng về phía Thầy trong cách nghĩ của học sinh và phụ huynh học sinh, cùng sự sụp đổ của nguồn cung ứng nhân lực cho kế sách quốc gia của hiện đại hóa, công nghiệp hóa. Trường Kỹ Thuật Cao Thắng và trường Kỹ Thuật Nguyễn Trường Tộ của Sài Gòn trước 1975 là nơi học kỹ thuật đầy vinh dự tấp nập học sinh nào tự hào có năng khiếu cao về kỹ thuật mới được theo học sau những kỳ thi tuyển cực kỳ khó khăn. Trường Nghề XTrường Cao Đẳng Nghề Y nào đó của Thành phố Hồ Chí Minh, trái lại, chỉ là nơi mà học sinh vì nghèo vì yếu nên phải theo học không có chút tự hào vì được gom vào để học không qua thi tuyển, còn bản thân trường cũng không chút vinh dự với sự ế muộn vắng vẻ của nó. Trong một thư gởi Bộ Trưởng Bộ Giáo Dục nhiều năm trước, tôi đã kiến nghị trong vô vọng về việc sửa đổi cách gọi tên trường Nghề cũng như các vấn đề đại học đã giải bày ở trên. Cụm từ “thừa thầy thiếu thợ” là do chính các quan chức Việt Nam chế ra, mặc nhiên xếp thợ ở hàng thấp kém, và mặc nhiên xếp bất kỳ ai không phải là thợ đều là thầy, trong khi cách gọi thầy như vậy là sai, vừa mang tính rơi rớt của thời Pháp thuộc, vừa biến anh thợ đại học (tức tốt nghiệp kỹ thuật ở Đại học Bách Khoa) thành thầy vừa biến anh thợ cao đẳng nghề thành thợ, nói chi đến anh thợ trung cấp nghề chắc ở vị trí thợ hạng hai như công dân hạng hai vậy.

Biến Thiên Ngôn Từ

Người Việt thật ra đã có quyền năng ghê gớm trong thay đổi và hạ thấp ý nghĩa ngôn từ tiếng Anh.

Từ những năm 1990 của thế kỷ trước, mỗi khi mua thuốc tại bất kỳ nhà thuốc tây nào, tôi đều xem kỹ tên nhà sản xuất, rồi từ chối mua tất cả các sản phẩm của “viện bào chế” như Calipharco hay Ampharco,v.v., và giải thích với người bán là tôi không mua thuốc của mấy công ty dược của Việt Kiều. Trước đó, do công ty nước ngoài của tôi cung cấp bulk drug (thuốc nguyên liệu như paracetamol trong thùng phuy để các công ty dược Việt Nam nhập về nén viên đóng vỉ) và thuốc thành phẩm cho thị trường Việt Nam thời cấm vận, vài công ty Việt Kiều Mỹ đã kiếm tôi, bàn chuyện sản xuất thuốc viên tại Ấn Độ, in bao bì tại Ấn Độ ghi dòng chữ Made in USA và lá cờ Mỹ, rồi tôi nhập về Việt Nam tha hồ kiếm lời. Tất nhiên tôi từ chối, và đem kinh nghiệm này để cảnh báo người thân về thuốc của Việt Kiều Mỹ. Cách nhận diện rất dễ: chỉ cần nhìn tên nhà sản xuất, vì chỉ có người Việt mới “nổ” bằng cách đặt tên mang danh tiểu bang Mỹ và dán lá cờ Mỹ, theo kiểu Calipharco là chữ viết tắt rất dễ hiểu của công ty dược (pharmaceutical company) của tiểu bang California, còn Ampharco là công ty dược của America Mỹ, mà mọi người Việt ở nước Việt hay nước khác đều áp dụng. Trong khi các công ty dược lừng danh của Âu Mỹ thì chẳng hề lấy tên của địa danh hay có chữ dược pharmaceutical và không bao giờ in lá cờ Mỹ lên sản phẩm thuốc của họ, thí dụ như “hãng” Kirkland hay Pfitzer của thuốc đa sinh tố Centrum lừng danh mà nhiều người Việt rất quen thuộc do thân nhân từ Mỹ gởi về. Tuy nhiên, sự lập lại hoài chữ Pharmaceutical của người Việt hải ngoại đã khiến gần như tất cả các công ty dược hạng nhỏ mới mở sau này ở Việt Nam và khu vực Á Châu đều dùng chữ PHARMA trong tên “hãng” của mình, khiến ngay cả thuốc Hàn Quốc nhập vào Việt Nam cũng do một phạc-ma nào đó của Hàn Quốc sản xuất, còn các lân bang trong ASEAN thì khỏi nói, cũng bị lây bịnh phạc-ma.

Phần phụ lục của từ điển Webster nặng chình chịch của Mỹ in khoảng năm 1960 cung cấp danh sách khoảng trăm đại học university và mấy chục ngàn đại học college. Nhưng từ khi người Việt xuất hiện nhiều ở Mỹ, và đặc biệt từ khi Việt Nam trở nên giàu có mà PhốBolsa TV của Mỹ khi phỏng vấn tôi đã nói kháy là “tư bản đỏ”, thì Mỹ và các nước Tây Âu phát hiện du học sinh giàu có của Việt Nam không chịu theo học các đại học lừng danh bất kỳ nếu các đại học này có chữ college. Muốn thì chiều, Mỹ và Tây Âu đột nhiên xuất hiện nhiều đại học university bé tí tẹo để giành giật học sinh Việt, từ đó hấp dẫn luôn học sinh các tiểu quốc giàu giống Việt Nam, khiến nhiều năm trước ở Việt Nam la làng tá hỏa tam tinh trên báo chí khi phát hiện một trường đại học university ở California đã lừa bịp biết bao du học sinh Việt Nam vì cái đại học university đó chỉ là một căn nhà trống trơn với hai cái bàn và ba chiếc ghế, không một bóng người bên trong, ngoài vài bóng người bên ngoài sau khi bay từ Việt Nam sang. Điều này cho thấy từ university ở Âu Mỹ đã mang thêm ý nghĩa của tự do kinh doanh: muốn mở university thì cứ mở, và university là bất kỳ cơ sở nào cho ra chương trình đào tạo không phải của trung học, còn văn bằng thì nếu muốn có giá trị phải đăng ký với cơ quan chức năng Mỹ, còn nếu không muốn do không thể đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt của cơ quan ấy thì cứ phát văn bằng cho sinh viên nước ngoài nào muốn có văn bằng Mỹ về làm vật trang sức hoặc dụng cụ thiên hạ.

Kết Luận

Như vậy, nếu dựa theo sự biến thiên kiểu degradation trong môn Lexicology tức hạ phẩm giá của ngôn từ, thì các trường đại học university ở Việt Nam vẫn có thể cứ yên tâm giữ ghịt lấy chữ university cho hấp dẫn học sinh trong nước.

Tuy nhiên, ắt du khách Âu Mỹ sẽ ngạc nhiên không hiểu vì sao ở Việt Nam có quá nhiều đại học quản lý mà chẳng có đại học giảng dạy.

Tất nhiên, ắt du khách Âu Mỹ sẽ ngạc nhiên không hiểu vì sao Thành phố Hồ Chí Minh có Đại học university Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn đồng thời có cả Đại học university Luật, vì lẽ ra Đại Học Luật phải trực thuộc Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn vì luật là một chuyên ngành riêng của khoa học xã hội & nhân văn, còn Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn phải trực thuộc Đại Học Sài Gòn vì đại học mang tên địa danh ở Âu Mỹ thường là ở cấp cao nhất về quản lý ở mỗi địa phương. Từ đó suy ra, Đại Học Sài Gòn ắt là university, Đại Học Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn ắt là college, và Đại Học Luật ắt là department hay hall hay house. Nhưng điều ai cũng có thể thở phào nhẹ nhõm là: du khách chỉ lo đi ngoạn cảnh, ngắm người, chứ chẳng ai hơi đâu thắc mắc về sự kỳ lạ ở Việt Nam.

Đương nhiên, việc chẳng ai chịu học nghề, việc các university mà đa số nhỏ bé về tầm vóc tầm cỡ và uy thế cũng như cơ sở chẳng thể đào tạo nên những cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ thực sự có năng lực cao cho xã hội, cho đất nước, là chuyện riêng của Bộ Giáo Dục, miễn trường phải có chữ university để trên cơ sở đó thu nhận được nhiều người theo học, và cũng trên cơ sở đó mà tự do phong tước giáo sư cho phe nội bộ.

Tự nhiên cái sai thì hiển nhiên, mà việc sửa sai thì bất khả thi.

Nếu dị ứng với từ college do từ này đã bị Bộ Giáo Dục Việt Nam hạ phẩm giá, các trường có thể dùng từ khác, nhưng hãy vì lòng tự trọng hàn lâm mà bỏ chữ university, chẳng hạn Đại Học Bách Khoa có thể mang tên tiếng Anh Polytechnic Institute đầy danh giá.

Còn ai đó viện cớ ở California có rất nhiều university, thì xin thưa đó là cách dùng chữ chỉ để chứng tỏ mình trực thuộc Viện Đại Học California University of California (chẳng hạn như University of California, Berkerly; University of California, Irvine; University of California, Los Angeles; v.v.); trong khi Viện Đại Học Tiểu Bang California California State University thì thoáng hơn, đặt tên các trường đại học của mình có hoặc không có chữ university (chẳng hạn như California Maritime Academy, Humboldt State University, San Diego State University, v.v.). Cần lưu ý rằng khi Đại Học Bách Khoa California State Polytechnic University có chữ university đó chỉ là cách cho biết đại học bách khoa này trực thuộc California State University mà thôi chứ không phải đại học bách khoađẳng cấp university.

Cách tốt nhất cho các trường đại học sắp mở là đừng bao giờ đặt tên trần trụi kiểu Việt Nam (như: Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn, Luật, Kiến Trúc, Giao Thông, v.v.) mà nên theo cách đặt tên của những đại học danh tiếng nước ngoài (kiểu như đại học Kellogg hay Regent’s Park của Oxford University, và Churchill College hay Queen’s College của Cambridge University) để mang tên chẳng hạn Đại Học Mai Hắc Đế, Đại Học Thắng Lợi, v.v., để người nước ngoài khỏi ai thắc mắc tại sao Đại Học Luật lại không thuộc Đại Học Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn.

Các bạn tốt nghiệp college ở Việt Nam hãy yên tâm, tự tin nộp đơn xin việc tại các công ty Âu Mỹ vì với họ: college tức là đại học chuyên ngành. Tuy nhiên, nếu công ty Âu Mỹ đó thuê một người Việt hay một người ASEAN làm sếp ở Việt Nam thì xem như các bạn sẽ phải chịu khó tìm cơ hội việc làm ở nơi khác vì các vị này giống y chang ở chỗ xem university mới là đại học.

Biết đâu được, nhờ cách dùng sai ở Việt Nam mà bạn tốn chỉ có 3 năm nhưng được các đại gia Âu Mỹ trọng vọng. Tất cả chỉ nhờ vào năng lực thật sự của bạn thôi, còn văn bằng luôn luôn là thứ yếu đối với những nhà tuyển dụng sừng sỏ của các công ty sừng sỏ Âu Mỹ như tôi đã từng viết trên báo Tuổi Trẻ những năm 1990 của thế kỷ trước vậy.

Lòng thành xin tỏ với trăng sao.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Tài liệu tham khảo:

1) Hoàng Hữu Phước. Tham Luận: Những Phân Tích Mới Lý Giải Vấn Nạn Bất Tương Thích Giữa Đào Tạo & Sử Dụng Nhân Lực Trình Độ Đại Học Và Các Biện Pháp Cách Tânhttps://hoanghuuphuocvietnam.wordpress.com/2013/08/04/nhung-phan-tich-moi-l%E2%80%8Ey-giai-van-nan-bat-tuong-thich-giua-dao-tao-su-dung-nhan-luc-trinh-do-dai-hoc-va-cac-bien-phap-cach-tan/

2) Lại Thu Trúc. 26-7-2012. Phố Bolsa TV (California, USA) Phỏng Vấn Ông Hoàng Hữu Phước Trước Kỳ Họp Thứ Ba, Quốc Hội Khóa XIII, http://hhphuoc.blog.com/?p=75 :

Video clip 1: “Tôi nghĩ nếu đứng ở nghị trường Quốc hội, sự đóng góp, giúp đỡ của mình sẽ có hiệu quả lớn hơn.”  http://www.youtube.com/watch?v=U_jolHcUMX4&feature=BFa&list=UU52g_5p69_Z1umoNSFviUNg

Video clip 2: “Hiến pháp nói Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất.”  http://www.youtube.com/watch?v=Mw6WFmZEKjk&feature=BFa&list=UU52g_5p69_Z1umoNSFviUNg

Video clip 3: “Luật biểu tình chỉ nên ra nếu như những luận điệu và những nhóm chống Cộng không còn tồn tại trên thế gian này.”  http://www.youtube.com/watch?v=jI2ybZHApM8&list=UU52g_5p69_Z1umoNSFviUNg&index=1&feature=plcp

Video clip 4: “Người ta đã ngụy tạo nên một chuyện khác, làm cho người nghe bực tức lên. Người ta nói rằng tôi nói người dân Việt Nam dân trí thấp. Và đó là lời vu khống. Tôi không bao giờ nói như vậy.”  http://www.youtube.com/watch?v=mHvO-Ge7mdQ&feature=BFa&list=UU52g_5p69_Z1umoNSFviUNg

Video clip 5: “Cho tới giờ phút này chỉ có Cộng Sản Việt Nam mới chặn đứng được Cộng Sản Trung Quốc”   http://www.youtube.com/watch?v=rRGAq4_ADd0&feature=BFa&list=UU52g_5p69_Z1umoNSFviUNg

Video clip 6: “Không người Việt Nam nào chịu khuất phục trước Trung Quốc cả.”   http://www.youtube.com/watch?v=wd5wRefkc30&feature=BFa&list=UU52g_5p69_Z1umoNSFviUNg

Video clip 7: “Khoảng cách giàu nghèo rất lớn, và sắp tới còn lớn nữa. Khoảng cách đó chứng tỏ con đường tự do hóa thương mại ở Việt Nam đã gần thành công.”   http://www.youtube.com/watch?v=vDVNrlZUf7w&feature=BFa&list=UU52g_5p69_Z1umoNSFviUNg

Video clip 8: “Tôi rất muốn tự do báo chí theo kiểu tư nhân cũng được ra báo. Nhưng đồng thời tôi cũng phải thông cảm nếu như chính phủ vẫn chưa cho ra cái đó.”  http://www.youtube.com/watch?v=Q9rFRJpm2vk&list=UU52g_5p69_Z1umoNSFviUNg&index=1&feature=plcp

Video clip 9: “Những người chống Cộng viết blog ở nước ngoài họ dùng những chữ cực kỳ tục tĩu khi nói về Việt Nam. Tôi không chấp nhận điều đó!”  http://www.youtube.com/watch?v=nSc_G3YkRyQ&list=UU52g_5p69_Z1umoNSFviUNg&index=1&feature=plcp

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.