Âm Nhạc Việt Nam

Hoàng Hữu Phước, MIB

Tự Bỏ Ưu Thế

Âm nhạc Việt Nam dẫm chân tại chỗ vì đã không cùng lúc duy trì ưu thế và phát triển tự do theo trào lưu thời thượng quốc tế. Nhạc hùng tráng là thế mạnh của Việt Nam; không chỉ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa và Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng Miền Nam Việt Nam là minh chứng rõ nét nhất trong lĩnh vực này, mà Việt Nam Cộng Hòa cũng đã có những bản nhạc hào hùng khí thế chẳng hạn như bài Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ.

Music 1

Thế nhưng, chỉ vài năm sau ngày thống nhất đất nước, Việt Nam đã có buổi họp như đưa tin trên báo Sài Gòn Giải Phóng thời ấy về đường hướng sáng tác âm nhạc mới thiên về tình cảm êm dịu, mặc nhiên kết thúc không kèn không trống giai đoạn tập trung sáng tác thuần cách mạng hừng hực như trong chiến tranh. Điều này có nghĩa Việt Nam tự triệt tiêu ưu thế sẵn có và bắt đầu vầy đoàn sáng tác thể loại chưa là ưu điểm và sẽ không bao giờ là hay nên là ưu điểm của mình, khiến nhiều năm sau đã chứng kiến sự thất bại thảm hại của đợt tổ chức thi sáng tác bài hát cổ vũ bóng đá Việt Nam khi cho đến ngày nay lời hát Như Có Bác Trong Ngày Vui Đại Thắng vẫn luôn là bài hát bóng đá của tất cả người dân Việt mỗi khi có trận đấu tranh giải khu vực dù tại Việt Nam hay ở nước khác. Trong khi đó, do có sự chỉ đạo tập trung về sáng tác tình cảm êm dịu, gần như âm nhạc Việt Nam sản sinh ngập ngụa những bài hát diễm tình ướt át ướt lệ và  ước lệ khiến hoặc bỏ hẳn “sân chơi” nhạc trẻ cho nhạc Âu Mỹ hoặc nhường hẳn cho sự lấn sân thống trị của nhạc trẻ Hàn. Chỉ có ở Việt Nam mới có cảnh kỳ quái trong các chương trình âm nhạc: ca sĩ hát nhạc Việt mượt mà, êm dịu, tỉ tê, da diết, thẩn thờ, thở than, thậm chí ngồi bệt xuống sàn để diễn cho đạt cái sự trầm buồn rã rời rũ rượi, thì thoắt một cái sôi động nhảy nhót phấn khích bằng bài ca Âu Mỹ tiếp theo; trong khi K Pop hát nhạc riêng tiếng Hàn nhưng hòa âm phối khi theo nhạc trẻ Âu Mỹ, trẻ trung sôi động như nhạc trẻ Âu Mỹ, và khi hát những bài ca Âu Mỹ thì gần như chỉ có sự khác biệt duy nhất ở thứ ngôn ngữ được phát âm lúc hát mà thôi.

Phát Huy Bản Sắc Văn Hóa Dân Tộc

Âm nhạc Việt Nam dẫm chân tại chỗ vì đã hiểu sai ý nghĩa của cụm từ phát huy bản sắc dân tộc, lầm tưởng rằng bản sắc tức là phần “cổ”, phần “truyền thống”, phần cố gắng để được ghi danh vào di sản văn hóa của nhân loại. K Pop của làn sóng Hàn đã cuồn cuộn đổ ập tràn ngập tất cả các kinh thành âm nhạc thế giới, vậy K Pop có đang trình diễn cổ nhạc Hàn, dân ca Hàn, hay truyền thống Hàn? Hóa ra đối với người Hàn, bản sắc văn hóa dân tộc chính là tinh thần thời thượng của lòng tự hào dân tộc, phong cách hừng hực khí thế hòa nhập vào vòng xoáy của âm nhạc thời thượng thế giới cùng khả năng hòa nhập trên cả thành công vào chính vòng xoáy ấy, bản lĩnh quyết chiến quyết thắng chiếm lĩnh đỉnh cao âm nhạc trên phạm vi thế giới – chứ không phải các giải thưởng quốc tế lẻ loi về âm nhạc – để qua đó vinh danh nước Hàn, phát triển kinh tế Hàn, bắt buộc cả thế giới phải biết đến Hàn, áp đặt sự mô phỏng theo trang phục và phong cách trình diễn của ca sĩ Hàn vào hàng tỷ công dân trẻ của Châu Á, thống lĩnh cảm thụ của giới trẻ toàn thế giới mà điệu nhảy Gangnam Style là thí dụ điển hình, định hình âm nhạc Hàn trong sân chung của thế giới chẳng khác nào có mặt trong vòng chung kết World Cup bóng đá thế giới bằng những cầu thủ bóng đá thượng hạng chứ không phải với những vận động viên “truyền thống dân tộc” karatedo. Âm nhạc Việt phải có bản sắc dân tộc theo kiểu Hàn, nghĩa là âm nhạc Việt không để trình cho vài chục du khách nước ngoài biết Việt Nam hóa ra có thứ cổ nhạc như thế, như thế, và như thế, mà phải để người nghe trên thế giới nhận ra rằng âm nhạc Việt hóa ra thời thượng giống họ, ngang đẳng cấp trình độ hiện đại thời thượng của họ khiến họ cảm thụ được ngay cả khi lời hát không bằng ngôn ngữ của họ, và họ cảm thụ y hệt như thứ âm nhạc Âu Mỹ mà họ luôn sống cùng với trong thức ăn tinh thần thời thượng hừng hực trẻ trung mạnh mẽ của họ. Âm nhạc không thể như những cổ vật cực kỳ quý báu của đế chế Inca trong viện bảo tàng, song đế chế ấy đã bị diệt vong. Âm nhạc không thể như những cổ vật cực kỳ quý báu nhưng không toàn vẹn của Iraq hay Campuchia như đầu tượng Phật bị chặt khỏi thân tượng hay phiến đá ngọc đục vỡ khỏi tường một cung điện của Saddam Hussein trong viện bảo tàng Âu Mỹ, dù cả Iraq và Campuchia còn đang tồn tại. Nước Việt đang tồn tại, hát xoan đang được cứu khỏi nguy cơ biến mất và sắp được vinh danh di sản văn hóa của nhân loại; nhưng hát xoan Phú Thọ cùng vọng cổ đàn ca tài tử hay nhã nhạc cung đình Huế mãi mãi không bao giờ là một thứ V Pop để sánh như K Pop của Hàn đổ ập, tràn ngập, cuốn phăng thành trì âm nhạc thế giới. Muốn có mặt trong vòng chung kết bóng đá World Cup, Việt Nam phải có những cầu thủ bóng đá thực thụ với tất cả sức mạnh của sự trưởng thành, của tính chuyên nghiệp, của bản lĩnh nghiệp vụ. Muốn là ngọn sóng cuốn phăng thành trì âm nhạc thế giới, âm nhạc Việt Nam phải là ngọn sóng với tất cả sức mạnh về khối lượng, tốc độ, và cường độ của nó. Khi không là nước thì không thể là ngọn sóng, và âm nhạc Việt Nam không thể là ngọn sóng Việt trong đại dương âm nhạc do chưa từng là nước của đại dương tức âm nhạc đúng nghĩa như thế giới mà chỉ là âm nhạc của riêng quốc gia mình trong chiếc ao hay giòng suối nhỏ của riêng mình.

Bản sắc văn hóa dân tộc ở Mỹ chính là sự đa dạng đa sắc màu và phát triển đồng loạt tất cả các thế mạnh khiến ngay cả Nhạc Đồng Quê Country Music cũng là một thế lực hùng mạnh đậm đà bản sắc vùng miền của Mỹ nhưng được ưa chuộng trên toàn nước Mỹ và trên toàn thế giới. Mỹ không từ bỏ thế mạnh này của bản sắc văn hóa dân tộc Mỹ.

Bản sắc văn hóa dân tộc ở Hàn Quốc chính là tính mạnh mẽ quyết liệt tự khẳng định mình ra thế giới trên nền tập thể và bằng vũ khí của thế giới, khiến kỹ nghệ Hàn đồng loạt lấn sân công nghiệp Nhật kể cả công nghiệp quốc phòng, và khiến làn sóng Hàn được hình thành từ rất đông những ban nhạc, những nhóm nhạc, chứ không từ những ca sĩ lẻ loi. Hàn không từ bỏ thế mạnh này của bản sắc văn hóa dân tộc Hàn.

Bản sắc văn hóa dân tộc ở Việt Nam chính là tính quật cường quật khởi tự thân của dân tộc Việt Nam. Dường như Việt đã không hiểu bản sắc văn hóa dân tộc của mình nên từ lâu tự bỏ mất thế mạnh Việt bằng cách gò bó nội dung bản sắc văn hóa dân tộc vào chiếc tủ chật chội của chỉ những gì thuộc về dân gian với việc phát triển các làng nghề vừa gây ô nhiễm vừa không giúp Việt Nam thành cường quốc công nghiệp hiện đại, còn âm nhạc cổ truyền của riêng Việt Nam chỉ giúp Việt Nam có thêm nhiều hơn những giá trị thuần tinh thần được ghi vào di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại chứ không làm giàu hơn cho đất nước từ những di sản văn hóa phi vật thể ấy.

Tư Vấn Phát Triển Âm Nhạc Việt Nam

Nội dung sau đây chỉ dành cho các nữ sinh viên Nhạc Viện Việt Nam, không dành cho quần chúng nói chung.

1) Tại sao là Nhạc Viện

Ở các nước Âu Mỹ, học sinh ngay từ tiểu học đã được học sử dụng nhạc cụ và thanh nhạc, khiến dưỡng nuôi khả năng sáng tác và trình diễn tự tin ngay từ nhỏ, còn khả năng thì phát triển theo thời gian. Đây là lý do tất cả những ca sĩ đường phố cực kỳ điêu luyện, và việc họ hành nghề trên đường phố chẳng qua là do họ chưa tìm được việc làm tại các ban nhạc, các quán cà phê, v.v. trong khi đó, ở Việt Nam dù là Việt Nam Cộng Hòa hay Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam đã phí phạm thời gian học của trẻ thơ khi giờ học Nhạc toàn học nhạc lý để rồi sau khi chấm dứt môn nhạc ở lớp 7 chẳng hạn thì học sinh cũng chẳng thể sử dụng nhạc cụ, chẳng thể cảm thụ được âm nhạc, và việc sử dụng nhạc cụ là từ các tiết học thêm bên ngoài, còn hát ca là từ tự phát tự nhiên. Vì vậy, điều kiện tiên quyết phải là : đối tượng của bài viết này phải xuất thân từ Nhạc Viện để đạt đẳng cấp ngang bằng với ca sĩ–nhạc sĩ nước ngoài ngay cả khi đó là nhạc sĩ–ca sĩ đường phố. Trong những chương trình ca nhạc tại Việt Nam, nhiều khi có nhóm nữ xúm nhau xử dụng khí thế đàn violon, đàn..T’rưng, đàn bầu, đàn tranh, nhưng chỉ gảy đàn chừng vài phút hay vài đoạn thì tự dưng buông đàn, giơ tay lên trên đầu vỗ tay theo điệu nhạc đầy ma quái vì bổng nhiên phát ra từ không trung, rồi bắt đầu hát cho đến cuối bài vẫn không trở lại sử dụng nhạc cụ. Thật là nhục nhã vì tất cả là sự đàn nhép, và tất cả luôn phải dựa vào ca hát, trong khi thế giới sũng sờ trầm trồ thán phục trước màn trình diễn của một nữ nhạc công violon Singapore hoặc nhóm 8 và 12 nữ nhạc công Tàu mặc đầm đỏ hoặc đầm trắng sử dụng nhạc cụ điêu luyện hàng giờ, tuyệt đối không cất tiếng ca nào. Ngoài ra, gần như tuyệt đại đa số nhạc sĩ Việt Nam không thể hát trình diễn tác phẩm của chính mình, trong khi tuyệt đại đa số những ca sĩ Việt Nam vừa không sử dụng được nhạc cụ vừa hát toàn bài ca của tác giả khác. Vì vậy, phải là sinh viên nhạc viện và phải giỏi cùng lúc cả ba lĩnh vực sử dụng nhạc cụ, sáng tác, và thanh nhạc, mới có thể kỳ vọng trở thành celebrity âm nhạc quốc tế đúng nghĩa.

2) Tại Sao Là Nữ Sinh Viên

Cái nặng nề nhất của người Việt trong lĩnh vực ca nhạc là tính tập thể nên dù là nam sinh viên nhạc viện hay nữ sinh viên nhạc viện thì cũng đều tự động có ý xem cá nhân mình là trên hết: xem biểu diễn solo violon hay piano hay guitar danh tiếng hơn biểu diễn violon hay piano trong một dàn nhạc giao hưởng hàng trăm người; xem sự nổi tiếng cá nhân như một ca sĩ celebrity kiểu Elvis Presley hơn là sự nổi tiếng của cả tập thể như ban nhạc The Beatles. Do đặc điểm kém tích cực này, sự lựa chọn sẽ thiên về nữ sinh viên nhạc viện với hy vọng rằng cái tôi nơi nữ sinh viên có thể không quá mạnh như nơi nam sinh viên và do đó sự hình thành ban nhạc nữ hay nhóm nhạc nữ sẽ dễ dàng hơn, có khả năng chậm chia rẻ tan rã hơn, và tất nhiên dễ hấp dẫn khán giả nước ngoài hơn.

3) Tại Sao Là Nhạc Cụ Hiện Đại

Để có mặt ở vòng chung kết bóng đá World Cup, nhất thiết phải quên những phong cách Việt trên sân cỏ thuần ngẩu hứng thiếu tư duy chiến thuật, kể cả cách ăn uống Việt vốn không bao giờ cung cấp đầy đũ dưỡng chất cho thi đấu đỉnh cao. Để tạo nên làn sóng Việt, nhất thiết phải quên những nhạc cụ Việt vốn không bao giờ thích hợp cho thi thố đỉnh cao âm nhạc Mỹ Âu. Không những thế, cần phải cất kỹ vào tủ khóa các cây đàn gỗ kiểu cổ điển mà phải đầu tư sắm những nhạc cụ hiện đại dù đó là violon hay viola, để tương thích với các thiết bị âm thanh hiện đại của sân khấu hoành tráng sôi động, và đáp ứng sự thích thú nơi khán giả trẻ.

Music 2

4) Điều Cần Ghi Nhớ Về Nhạc

Trong khi tác giả Âu Mỹ ưu tiên trau chuốt khúc nhạc thì tác giả Việt ưu tiên trau chuốt lời ca. Đây là lý do nhạc Âu Mỹ thì hay tuyệt, cuốn hút, còn lời ca thì lắm lúc ngô nghê ; và nhạc Việt Nam thì không thể hay tuyệt, với lời ca lắm khi triết lý cao siêu. Song, âm nhạc chính ra là để nghe tiết tấu, không để nghe lời ca, nên mặc cho ca sĩ Âu Mỹ hát gì, khán giả trẻ gào thét nhảy múa theo sự cuốn hút của điệu nhạc, và đó là sự thành công của âm nhạc Âu Mỹ khi đi vào lòng người, điều khiển được con người, và được con người nhớ đến dù từ bất kỳ khoảng cách địa dư nào. Vì vậy nữ sinh viên nhạc viện Việt Nam cần ưu tiên trau giồi tay nghề sử dụng nhạc cụ, có sở thích và cảm thụ nhạc trẻ Âu Mỹ, tiến tới có khả năng sáng tác nhạc trẻ trung tương tự, còn ca từ thì không cần trau chuốt trước mà chỉ cần có ca từ sau khi hoàn tất một sáng tác nhạc khúc chất lượng cao, đặc biệt sáng tác khúc nhạc có tiết tấu tiết điệu phù hợp với từ đa âm để dễ thêm lời ca tiếng Anh hoặc đơn giản giúp khán giả nước ngoài có thể nhẩm ca theo nhạc mà không theo lời. Ca từ tất nhiên có thể bằng tiếng Việt trên cơ sở sao cho đồng thời tương thích với từ đa âm, nhưng tuyệt đối tránh kiểu như hiện nay có những ca khúc Việt chêm vào vài chữ tiếng Anh hoặc ngắn ngủn, hoặc nhàm chán như yêu, em yêu, và đa số là trái tim tan vỡ.

5) Về Cách Sử Dụng Nhạc Cụ

Đa số nhạc sĩ Việt Nam có chiều cao dưới 160cm, vóc dáng sống lâu (tức gầy ốm) và do người Việt không có thận mạnh khỏe nên đứng lâu không được, ra tới sân bay chờ đón người thân thì phải kiếm chỗ ngồi trước, còn dự tiệc đứng buffet thì cũng nhanh chân bưng dĩa đã lấy đầy thức ăn chiếm cho được một ghế ngồi, khi học sử dụng nhạc cụ luôn ngồi trên ghế dù nhạc cụ đó là sáo hay đàn guitar. Đây là lý do dây đeo đàn bị thu ngắn, thân đàn che trước ngực, còn cánh tay bấm phím đàn và cánh tay gảy đàn đều co lại riết thành thói quen tư thế rất xấu, khiến không một nhạc sĩ Việt Nam nào khi phải đứng đàn có được tư thế đứng hấp dẫn. Trong khi đó, nhạc sĩ guitar nước ngoài dù nam hay nữ khi gảy đàn tay duỗi thẳng do dây đeo đàn không bị thu ngắn mà mở dài ra để cả tay bấm phím đàn cũng có thể duỗi thẳng, khiến thân đàn luôn ở vị trí che chắn vùng hạ bộ của nhạc sĩ chơi đàn, trông rất khỏe mạnh, chủ động, trẻ trung, nhiều lúc biểu diển như vật lộn với cây đàn từ dìm đầu cần đàn xuống đất đến ngóc cần đàn dậy hất lên trời.

 Music 3Music 4

Vì vậy, khi bước chân vào nhạc viện, trừ phi khi chọn học các loại đàn buộc phải ngồi như harp, cello, piano hay viola, nhất thiết sinh viên phải luyện đứng lâu nhiều giờ và với cách đeo dây đàn đúng kiểu chuyên nghiệp Âu Mỹ để chuẩn bị cho tương lai trở thành celebrity đẳng cấp Mỹ Âu.

6) Xuất Quân Khuấy Động Làn Sóng Việt

Sau khi đã nhuần nhuyễn và nhất trí 5 điều nêu trên, các nữ sinh nhạc viện có tham vọng trở thành celebrity đối với âm nhạc thế giới, có thể lựa chọn và hình thành ban nhạc hay nhóm nhạc từ năm thứ nhất với 6 hoặc 8 hoặc 12 người. Khi ngay từ khi chưa tốt nghiệp đã thành danh như một ban nhạc có khả năng chính về hòa tấu nhạc cổ điển cùng nhạc thời thượng của Âu Mỹ hay của chính mình, có sức khỏe đứng năng động nhiều giờ liền trên sàn diễn, có tài sáng tác nhạc khúc sống động trẻ trung (có thể sáng tác phụ thêm vài ca khúc), có trang bị nhạc cụ tân kỳ, ban nhạc có thể tìm đến tác giả bài viết này để được tư vấn về sách lược phối hợp lấn sân thị trường biểu diễn ở nước ngoài, và được cung cấp tên tiếng Anh độc đáo cho ban nhạc mà ban nhạc phải tiến hành ngay việc đăng ký tác quyền tên tiếng Anh ấy tại cơ quan chức năng. Quy trình tư vấn trên hoàn toàn miễn phí với điều kiện cả ban nhạc phải giao kết không chia rẽ, mất đoàn kết, đố kỵ, ghen tuông, khiến tan rã trước thời hạn tối thiểu 5 năm.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.