Chí Phèo

Hoàng Hữu Phước, MIB

Mỗi khi cần có bài viết làm phát pháo khuấy động đầu tiên cho một chuỗi loạt bài tràn ngập tiếp theo của các tác giả khác, ban biên tập báo Sài Gòn Tiếp Thị lúc chưa đình bản đều liên lạc nhờ tôi giúp cho một bài khai cuộc. Một trong những bài báo phục vụ mục đích này là bài Kinh Tế Việt Nam Cần Thay Đổi Khẩu Hiệu Yêu Nước đăng ngày 10-9-2008. Nội dung bài này sẽ được đăng lại bên dưới, với ý chính là thay vì hô hào một cách vô lý rằng Dùng Hàng Việt Nam Là Yêu Nước, Việt Nam nên dùng khẩu hiệu Sản Xuất Hàng Hoá Chất Lượng Cao Cấp Là Yêu Nước, khởi đầu cho làn sóng tham gia đầy tích cực vào chủ đề này, dẫn đến việc Chính phủ cho biến mất luôn khẩu hiệu Dùng Hàng Việt Nam Là Yêu Nước trong các lời kêu gọi, và thay vào đó là một khẩu hiệu mới là Ưu Tiên Dùng Hàng Việt Nam sử dụng trên cả nước, nghĩa là cái trách nhiệm với tổ quốc vẫn cứ phải áp đặt duy chỉ trên vai người tiêu dùng, có thể vì các nhà sản xuất Việt Nam vẫn không đáp ứng được yêu cầu của tôi là sản xuất hàng hóa chất lượng cao để tỏ lòng yêu nước của họ.

Khi tôi nói về chất lượng cao cấp, tôi không những nói về những gì bất kỳ ai cũng biết về nội hàm luôn có của chất lượng cao cấp, mà còn ngụ ý bao gồm cả chất lượng cao cấp của các giá trị phi vật thể của hàng hóa tức thương hiệu, nhãn hiệu, hình thức bao bì, nội dung hướng dẫn sử dụng hoặc bảng ghi thành phần, v.v.

Vào thời Mỹ cấm vận Việt Nam, tôi (tại Công ty CIMMCO International) cung cấp cho các công ty điện tử quốc doanh lớn ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh tivi màu dạng CKD của Ấn Độ, kể cả tivi màu sử dụng bình ắc-quy cho vùng đồng bằng Sông Cửu Long và vùng sâu vùng xa lúc mà ngay ở Thành phố Hồ Chí Minh còn phải thường xuyên cúp điện. Tôi đã tranh luận gay gắt với các công ty điện tử Ấn Độ vì các thùng các-tông đựng tivi của họ cực kỳ kém chất lượng, mỏng mảnh, mềm nhũn, in ấn sơ sài. Họ đã ngạc nhiên và chống chế rằng người mua sẽ vất ngay thùng đựng nên sao lại phí tiền cho một thứ không cần thiết như thế, miễn tivi của họ là chất lượng tuyệt hảo. Tôi đã phải tuyên bố rằng các ông ấy đang mặc áo sơ mi tơ lụa cực kỳ sang trọng dù chất lượng giáo dục, chất lượng trí tuệ, và chất lượng quản lý kinh doanh của họ tuyệt hảo, và rằng tôi không thể mua hàng của họ nếu thùng các-tông không có chất lượng cao, in ấn bao bì không có chất lượng cao, và không có các miếng xốp trắng độn bên trong thùng để bảo vệ những tivi “chất lượng cao” giống như bao bì tivi của Nhật Bản. Tất nhiên, các nhà sản xuất tivi Ấn Độ phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của tôi; sau đó tôi cung cấp hàng của họ cho các công ty lớn, trong đó có Viettronics Tân Bình của Thành phố Hồ Chí Minh.

Thế mà cách nay hai tuần tôi chưng hửng khi xem tivi một cuộc phỏng vấn doanh chủ một công ty sản xuất giày thể thao hình như mang tên Thái Dương. Vị này nói tiếng miền Nam, giới thiệu một rừng sản phẩm giày thể thao mà tôi thấy rất tinh xảo, rất mỹ thuật, từ mũ giày đến đế giày, từ phối màu đến kiểu dáng cho từng nhu cầu thể dục thể thao khác nhau, và cho nam hay nữ, trẻ con hay người lớn. Nhưng tôi không tin vào tai mình khi nghe ông nói với giọng đầy kiêu hãnh về một loại giày thể thao nam mang tên Chí Phèo. Tôi sẽ không bao giờ mua giày của cái công ty đã đặt tên cho sản phẩm mình là Giày Model Chí Phèo vì tôi khẳng định Chí Phèo không phải là từ ngữ chất lượng cao về ngữ nghĩa, tu từ, phát âm, ngữ nguyên, và đẳng cấp. Một tivi màu chất lượng cao không thể chứa trong một hộp giấy dành đựng sản phẩm thùng nhựa chứa rác. Một đôi giày chất lượng cao không thể được dán phủ lên trên bằng một nhãn hiệu hạ đẳng thiếu nghiêm túc và thiếu ngay cả sự khôn ngoan đối với những vấn đề nhạy cảm lẽ ra không thuộc lĩnh vực kinh doanh như sự kiêng kỵ của khách hàng tin dị đoan hay phong thủy đối với một cái tên khiến họ sẽ dứt khoát không mua.

Biết đến bao giờ nhà sản xuất ấy mới chịu hiểu ra rằng sự nghiêm túc cẩn trọng lựa chọn ngôn từ cũng là một yêu cầu cao cấp của sản xuất hàng hóa chất lượng cao cấp.

Xây cầu mà đặt tên là Cầu Dần Xây, bảo sao không bị nhạo báng là không biết đến bao giờ chiếc cầu ấy của Huyện Duyên Hải (nay là Huyện Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh) mới xây xong vì cứ xây dần xây dần từ thập kỷ này sang thập kỷ khác.

Khi thực sự nâng niu đứa con của mình, không ai không chọn cho nó một cái tên tốt đẹp ngay cả trước khi nó lọt lòng mẹ. Khi thực sự nâng niu một đứa con tinh thần là một tác phẩm thơ văn, hay một đứa con vật chất là một sản phẩm thương mại, người ta không thể không chọn cho nó một cái tên tốt đẹp ngay cả trước khi nó ra lò.

Đó là một chân lý giản đơn.

Kinh Tế Việt Nam Cần Thay Đổi Khẩu Hiệu Yêu Nước

Hoàng Hữu Phước, MIB

(Bài viết cho báo Saigon Tiếp Thị, số 105, ra ngày Thứ Tư 10/9/2008)

Lời Tòa Soạn: Xây dựng và phát triển thương hiệu không chỉ đơn thuần là chuyện của doanh nghiệp, khi bản thân doanh nghiệp là một thực thể tồn tại trong thị trường, có ảnh hưởng và chịu sự tác động của thị trường. Chính vì vậy, một trong những chức năng của thương hiệu là tạo ra động năng đòi hỏi sự thay đổi về cơ chế và lề luật nhằm tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Giới thiệu bài viết này như một gợi mở để suy nghĩ, phân tích về vai trò của doanh nghiệp trong đời sống thị trường

Hoàng Hữu Phước

Bấy lâu nay, ở Việt Nam hay dùng khẩu hiệu đại loại như “Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam” hoặc “Dùng hàng Việt Nam là yêu nước”. Những khẩu hiệu này đầy tính cực đoan. Kinh tế Việt Nam sẽ đi về đâu nếu nước nào cũng có khẩu hiệu tương tự, nghĩa là sẽ không xài hàng hoá nhập khẩu từ Việt Nam? Và tại sao chỉ hô hào, kêu gọi, và chuyển giao 100% trọng trách yêu nước cho chỉ người tiêu dùng?

Trong một thế giới toàn cầu hoá, các đối tác thương mại đều phải cố gắng sao cho mức nhập siêu và xuất siêu giữa từng cặp quốc gia có quan hệ song phương đều ở mức hợp lý nhất có thể được. Có bán thì phải có mua để sự thương thảo thêm tốt đẹp. Đã đến lúc phải có sự chuyển giao trọng trách yêu nước cho cộng đồng doanh nghiệp, những nơi mà thương hiệu đơn lẻ đang được nói đến nhiều, đầu tư rất nhiều, song chưa mang lại nhiều hiệu quả. Khẩu hiệu của thời đại mới ở Việt Nam phải là “Sản xuất hàng hoá chất lượng cao cấp là yêu nước”, vì sẽ là vô lý nếu doanh nghiệp quan tâm đến thương hiệu, bảo vệ thương hiệu, quản lý thương hiệu, lo toan nhiều đến bản quyền và nhượng quyền… mà không xem chính sự sản xuất ra hàng hoá chất lượng cực cao tại doanh nghiệp mình là thể hiện lòng yêu nước và gia cố cho sự bền vững và phát triển của thương hiệu. Cái đơn lẻ chỉ lo cho chính cái đơn lẻ ấy, và đó chính là lý do thương hiệu của các doanh nghiệp Việt Nam chưa thể vượt tầm quốc gia.

Vì vậy, “Sản xuất hàng hoá chất lượng cao cấp là yêu nước” cần phải là một slogan mới dưới sự tổ chức của Nhà nước. Hàng hoá chất lượng cao được sản xuất theo quy trình hợp lý để có tính cạnh tranh cao hơn, sẽ hấp dẫn các thị trường khác; và dù cho dân Việt Nam có sính mua hàng ngoại nhập đi chăng nữa (để giúp cân bằng cán cân mậu dịch song phương hay đa phương với các nước sản xuất khác) thì việc xuất khẩu được khối lượng lớn và liên tục hàng hoá của các doanh nghiệp mới chính là lòng yêu nước và là trách nhiệm cũng như vai trò thực sự, thực tế, và gần như là duy nhất của doanh nghiệp. Một khi không thể sản xuất hàng hoá chất lượng cao có tính cạnh tranh cao để chiếm lĩnh cho được thị trường thì chưa thể mạnh miệng nói đến vấn đề thương hiệu.

Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng cao cấp của Việt Nam”, “Doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp chỉ của chất lượng cao”, và “Sản xuất hàng hoá chất lượng cực cao là yêu nước” nên là những slogan mang tính chiến lược quốc gia nhằm thúc đẩy doanh nghiệp đạt được giá trị thương hiệu đơn lẻ của họ trên con đường tắt.

Hàn Quốc có nhân vật Kim Sang Ok trong bộ phim nhiều tập Thương gia, người đã nhiều trăm năm trước tạo nên doanh giới đầu tiên của một môi trường xã hội vốn xem thương nhân thuộc hàng hạ đẳng. Nhờ vậy, Hàn Quốc ngày nay có doanh giới hùng mạnh vang danh khắp châu lục. Việt Nam không có nhân vật lịch sử nào tầm cỡ như Kim Sang Ok, người từ Hàn Quốc tìm đường bộ qua bao núi non hiểm trở đến tận Tràng An thiết lập và đẩy mạnh giao thương mua bán hai chiều với Trung Quốc, chiếm thị phần rất lớn ở Trung Quốc, đem lợi nhuận dồi dào về cho đất nước. Ông này không chỉ đóng thuế nhiều mà còn tự nguyện đóng góp thêm giúp triều đình củng cố quân đội đánh bại các thế lực ngoại xâm thời ấy.

Do đặc thù dân tộc tính, giới kinh doanh Việt Nam tuy thừa hưởng nhiều thuận lợi trong bối cảnh các nhà đầu tư và kinh doanh nước ngoài đổ xô vào Việt Nam; và trong thời toàn cầu hoá không còn những rào cản của địa lý và sự cấm vận, lại quen với cách hành xử quen thuộc là nêu khó khăn, chờ biện pháp giúp đỡ của Nhà nước; thay vì đề ra được một sách lược chi tiết của toàn doanh giới trình Chính phủ chấp thuận cho thực hiện. Chính vì vậy, một quyết sách, một chủ trương cần thiết mang tính đổi mới tư duy về “lòng yêu nước” cần được Nhà nước quan tâm quyết định. Chỉ có như vậy, thương hiệu mới được phát huy sức mạnh từ cả học thuật lẫn thực tiễn, đặc biệt trong môi trường nội địa hoá.

Không thể mong chờ đất nước lâm vào cảnh lạm phát, kinh tế suy thoái, để cho rằng đó là thời cơ lên ngôi của hàng hoá tốt và thương hiệu tốt. Cần nói với một tư duy mới rằng: hàng hoá sản xuất ra luôn có chất lượng cao, luôn có tính cạnh tranh cao, bảo đảm ngay cả khi nền kinh tế đất nước có lâm vào cảnh lạm phát hay suy thoái, doanh nghiệp vẫn trụ vững và có khả năng chủ động giúp nước nhà vượt qua khó khăn trong thời gian ngắn hơn.

Hoàng Hữu Phước

 Chi Pheo

http://www.sgtt.com.vn/Detail23.aspx?ColumnId=23&newsid=40125&fld=HTMG/2008/0909/40125

http://cafef.vn/20080910114947295CA33/kinh-te-viet-nam-can-thay-doi-khau-hieu-yeu-nuoc.chn

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.