Sự Thật Về ISO Ở Việt Nam

Hoàng Hữu Phước, MIB

ISO không là từ lạ ở Việt Nam dù không ai quan tâm xem ý nghĩa từ vựng của nó là gì, có phải là Tổ Chức Quốc Tế Về Tiêu Chuẩn Hóa hay không, vì đơn giản ISO là ISO.

ISO thường được hiểu bởi người muốn sự rạch ròi thực dụng như một thứ chứng chỉ về hệ thống quản lý chất lượng do một công ty dịch vụ về ISO cấp.

Như vậy, ai cũng biết ISO, nghe nói về ISO, và nhìn thấy ISO trên các tở quảng cáo doanh nghiệp từ sản xuất hàng hóa cho đến sản xuất dịch vụ. Và các số hiệu ISO ngày càng nhiều hơn, phức tạp hơn, so với thời gian đầu ISO xuất hiện ở Việt Nam mà có doanh nghiệp đã quảng cáo trên tivi một cách biến hóa tùy tiện rằng sản phẩm của họ có chứng nhận chất lượng cao ISO.

Có ba sự thật chưa từng được ai nói đến về ISO như sau:

Trước hết, những đại gia khổng lồ từ trước khi ISO xuất hiện như các hãng xe hơi (như Rolls-Royce từ 1904, Mercedes từ 1926, Ford từ 1903, v.v.); các hãng đồng hồ Thụy Sĩ; các hãng sản xuất máy bay dân sự, chiến đấu cơ, hỏa tiễn, vệ tinh (như Boeing từ 1916, McDonnell từ 1939, Douglas từ 1921, v.v.); các hãng thực phẩm (như CocaCola từ 1944, Pepsi Cola từ 1893, v.v.); các hãng dầu hỏa lớn như Standard Oil của Rockefeller từ 1870; các hãng hàng hải; các ngân hàng; các tập đoàn năng lượng nguyên tử; các cơ quan đặc thù (như cơ quan nghiên cứu vũ trụ NASA); các tập đoàn dược phẩm; v.v.; cho đến các đại gia khổng lồ khác hình thành sau khi ISO xuất hiện như các công ty sản xuất vũ khí hiện đại từ vũ khí sát thương, tàu ngầm, hàng không mẫu hạm. đến chiến đấu cơ và hỏa tiển hành trình, v.v., không bất kỳ đại gia nào trước thời của ISO hay sau khi ISO xuất hiện lại cần có ISO để trở thành đại gia cả, cũng như họ không cho phép ISO được bén mãng đến gần hàng rào kẽm gai bảo mật tuyệt đối chống thâm nhập vì an ninh quốc gia, bí mật quốc phòng, hoặc bảo mật thông tin tuyệt mật trước tình báo kinh tế. Điều này cho thấy hệ thống quản lý chất lượng do các nhà đại công nghiệp, đại quản lý, tự sáng tạo ra để hình thành các đế chế kinh tài khỏng lồ mà khách hàng tự tìm đến hữu hiệu ra sao so với những doanh nghiệp do không sao tổ chức được hệ thống hiệu quả từ quản lý chất lượng đến tạo ra các biểu mẫu quản lý hiệu quả cũng như tổ chức các khóa bồi dưỡng nhân lực cho riêng mình phải cầu cạnh sự giúp đỡ của ISO để có hình chứng chỉ ISO treo nơi phòng tiếp khách để tìm kiếm và hy vọng thuyết phục được khách hàng.

Thứ đến, một khi đã cậy đến sự giúp đỡ của một công ty ISO để có chứng chỉ ISO của công ty ấy, doanh nghiệp coi như đã giúp đỡ công ty ISO ấy có thu nhập dài hạn và đều đặn vì họ quay trở lại doanh nghiệp hoài hoài theo lịch định trước để kiểm tra, tổ chức thêm các khóa đào tạo hay bồi dưỡng nhân viên của doanh nghiệp rồi tiếp tục đều đặn thu dịch vụ phí của doanh nghiệp.

Và cuối cùng là bí mật kinh doanh của doanh nghiệp trở thành tài sản chất xám cho công ty ISO kiếm ăn nơi khác. Một công ty du lịch lớn hoạt động rất thành công nhưng lại chạy theo thời thượng ISO nên rốt cuộc phơi bày gan ruột tổ chức quản lý hiệu quả của mình, hệ thống văn bản và biểu mấu quản lý hiệu quả của mình cũng như guồng máy hậu cần quản lý kho hàng tại chỗ cho công ty ISO. Tất nhiên, công ty ISO tự nhiên sở hữu kinh nghiệm của doanh nghiệp du lịch khổng lồ ấy, và tất nhiên công ty ISO có vài góp ý thêm vài chi tiết vào những biểu mẫu sẵn có ấy, thêm vài điều chỉnh vô hại vào sơ đồ tổ chức và sơ đồ quản lý sẵn có của doanh nghiệp, tức những việc vô thưởng vô phạt phết phẩy đôi ba nét cực kỳ dễ dàng lên một tác phẩm hội họa đã hoàn chỉnh rồi thực hiện quá trình theo sát giám sát dài hạn trước khi cấp chứng chỉ ISO cho doanh nghiệp, với số tiền dịch vụ cao, và với kinh nghiệm dồi dào hơn về tổ chức kinh doanh du lịch để tiếp cận các công ty du lịch khác với tư thê những nhà chuyên nghiệp trong lĩnh vực ISO cho ngành du lịch. Tương tự, thấy tôi được các đại gia ngành bảo hiểm nhân thọ nước ngoài săn đón, một vị lãnh đạo một công ty ISO ở Việt Nam làm chi nhánh cho một công ty ISO của Úc đã tìm đến nhờ tôi giúp đỡ sao cho vào được một công ty bảo hiểm nhân thọ để cấp chứng chỉ ISO, đồng thời để cho sự năn nỉ của mình hiệu quả hơn, vị lãnh đạo này còn nói thực thà với tôi rằng vị ấy rất cần vào một công ty bảo hiểm nhân thọ vì đó là mảng dịch vụ mà công ty ISO của vị ấy chưa từng có kinh nghiệm tư vấn quản lý chất lượng. Phải ký được hợp đồng tư vấn mới được công ty bảo hiểm nhân thọ phơi bày hết ruột gan về cơ chế tổ chức và vận hành tổ chức hiện hành, hệ thống quản lý công việc dịch vụ tài chính và phát triển kinh doanh cùng phát triển nhân sự trên phạm vi toàn quốc, hệ thống văn bản và biểu mẫu của công ty tại Việt Nam trên tương quan nghiên cứu so sánh các biểu mẫu của công ty mẹ ở nước ngoài, v.v., mà nhờ tất cả những thứ ngồn ngộn này, công ty ISO của vị ấy mới có thể vác mặt lên trời tiếp cận khách hàng bảo hiểm nhân thọ khác để chào vanh vách và chuyên nghiệp về bảo hiểm nhân thọ với giá dịch vụ cao hơn, ký hợp đồng dễ dàng hơn, và thực hiện việc tư vấn gọn gáng hấp dẫn hơn.

Như vậy, ISO chỉ là một thứ giải pháp cần thiết khi bạn chỉ có vốn kinh doanh, ý chí kinh doanh, và khách hàng kinh doanh, nhưng hoàn toàn không biết tổ chức kinh doanh, quản lý kinh doanh, quản lý nhân lực kinh doanh. Một ủy ban nhân dân quận ở Thành phố Hồ Chí Minh có thể cần đến ISO và thực sự một số ủy ban đã có ISO, nhưng Bộ Quốc Phòng sẽ không bao giờ cần đến ISO trừ phi cho một nhánh con không quan trọng và thuần “làm kinh tế” nào đó trực thuộc Bộ Quốc Phòng.

Nếu bạn thực sự là một công ty rất lớn và rất quan trọng trên thị trường, đang hoạt động hiệu quả, bạn nên treo ngoài cổng bảng đồng “Miễn Tiếp ISO”.

Nếu bạn mua một chiếc Boeing hay Airbus cho công ty hàng không của bạn, tôi không tin bạn sẽ yêu cầu Boeing cho xem các thứ chứng chỉ ISO.

Dù trước đây mua chiến đấu cơ SU hay tàu ngầm Kilo-Class của Nga hoặc nay sắp mua các vũ khi sát thương tối tân của Mỹ, Việt Nam không bao giờ yêu cầu các nhà sản xuất ấy xuất trình các chứng chỉ ISO.

ISO nên được xem như một thứ Ibuprofen SOdium, thứ thuốc viên loại 256mg hữu dụng chỉ cho người bị nhức đầu, nhức răng, nhức lưng, nhức nhối.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.