Thế Nào Là Doanh Nhân

Hoàng Hữu Phước, MIB

 Doanh Nhan

Trong nhiều mục phỏng vấn trên truyền hình, hầu như chúng ta thường nghe các cô các cậu học trò trung học cơ sở, trung học phổ thông và cả sinh viên sử dụng điệp khúc “em muốn sau này trở thành một doanh nhân” để trả lời cho câu hỏi các “em” ấy ao ước sẽ làm gì cho tương lai. Một câu trả lời cho thấy những bạn trẻ ấy rất nông mà lỗi ắt do những người dạy họ thì cạn nên dù giờ phút toàn cầu hóa đã bắt đầu từ thế kỷ trước mà đến nay những tương lai của nước Việt vẫn chỉ hiểu doanh nhân như người giám đốc công ty, xách cặp da đựng laptop, và đi xe bốn bánh.

Không nhắc lại thủa sơ khai khi chữ Hán quá khó học, ảnh hưởng đến tổng số người biết chữ, dẫn đến cái cung kính cực đoan “nửa chữ cũng Thầy”, mà không phải “Thầy” nào cũng có số phận quan trường, nên những Thầy nào không sinh ra đời dưới một ngôi sao tốt phải sống cảnh dạy học thanh bần không cam tâm khi thấy kẻ thương nhân một chữ bẻ đôi không biết lại sống cảnh giàu sang nên hay đem cái gian giảo cùng thói đầu cơ trục lợi của doanh giới ra miệt thị, dè bỉu, xem như phường hạ đẳng theo cấp bậc từ trên xuống dưới của sĩ–nông–công–thương. Và cũng không cần nhắc hoài cái câu “phi thương bất phú”  như vũ khí đốp chát của thương nhân đối với các Thầy chốn cửa Khổng sân Trình. Nhưng cũng không thể không cho là kỳ quái khi có những Thầy Hiệu Trưởng than thở ngân sách do trên rót xuống không đủ nên phòng thí nghiệm xập xệ, giảng viên dạy không chất lượng, cơ sở hạ tầng xuống cấp, và sản phẩm đào tạo ra chẳng thể đáp ứng yêu cầu của ai, hết sức bi hài cho cái sĩ khí kiểu gì mà làm không được thay vì từ chức để người khác làm, lại vừa cố ghì chặt đôi mông lên mặt ghế chức vụ vừa thở than đổ lỗi Nhà Nước. Phải chăng Thầy Cô là người ban ơn cho học trò và y bác sĩ là người ban ơn cho bịnh nhân nên ở nước ta phải có những ngày Nhà Giáo, ngày Thầy Thuốc, để mọi người quỳ xuống tạ ơn Thầy Cô và Thầy Thuốc? Ắt đó là l‎ý do khiến giáo dục và y tế nước nhà không thể khá hơn, vì lẽ ra ngày Nhà Giáo phải là ngày các nhà giáo nhìn lại xem năm qua mình đã làm được những gì để phục vụ tốt nhất cho khách hàng, đáp ứng được tới đâu sự kỳ vọng của cha mẹ khách hàng, và đã hoàn thành được bao phần trăm mức độ truyền thụ kiến thức cao cấp mà chủ nhân – tức ban giám hiệu – đã giao cụ thể trong hợp đồng lao động cùng bản mô tả chi tiết công việc. Tương tự, lẽ ra ngày Thầy Thuốc phải là ngày các y bác sĩ  nhìn lại xem năm qua mình đã làm được những gì để phục vụ tốt nhất cho khách hàng, đáp ứng được tới đâu sự kỳ vọng của thân nhân khách hàng, bản thân đã giữ trọn lời thề Hippocrates hay đã đột biến thành Hypocrite, đã có những nghiên cứu nào về y học cho xứng tầm người được đào tạo chuyên môn nghiệp vụ cao, và đã hoàn thành được bao phần trăm mức độ phục vụ bịnh nhân  mà chủ nhân – tức ban giám đốc bịnh viên – đã giao cụ thể trong hợp đồng lao động cùng bản mô tả chi tiết công việc. Ngày Nhà Giáo lại là ngày các nhà giáo chờ nhận quà của Hội Phụ Huynh, của học sinh, và nội bộ trường tổ chức cho tập thể vui chơi giải trí tự phong cao qu‎ý đương nhiên và tự sướng đương nhiên – thậm chí các nhà giáo trường trung học cơ sở Lê Qu‎ý Đôn, Quận 3, Tp Hồ Chí Minh năm 2005 thẳng thắn thật thà thiết tha thậm thà thậm thụt đề nghị phụ huynh học sinh đóng góp tiền cho các Thầy Cô đi nghỉ mát ở Singapore nhân ngày Nhà Giáo Việt Nam.

Trong xã hội mới, thời đại mới, những ràng buộc nhân-quả mới, cực kỳ khắc nghiệt và nghiêm trọng nhãn tiền, chúng ta nhất thiết phải hiểu rằng tất cả đều đang kinh doanh – hoặc phấn đấu có được cái đạo đức kinh doanh – với ba điều rõ ràng: (a) không ngừng chăm chút tuyệt vời cho sản phẩm chào bán, (b) xem khách hàng là vua, và (c) thu được lợi nhuận chân chính để tự lo có được cuộc sống bản thân và gia đình tốt hơn.

Với ba điều cơ bản này, nhà giáo không ngừng bổ sung kiến thức, cập nhật kiến thức thường xuyên từ tài liệu và internet, xem học trò là vua để luôn chuẩn bị lên lớp hầu hạ vua với chất lượng dạy cao nhất chứ không với tư thế kẻ ban ơn cho lũ ngu đần, và sử dụng tài năng kiến thức của mình để biên soạn sách hoặc những công việc khác trong thời gian nhiều tháng hè để có thêm thu nhập với tư thế người cao trọng, vừa làm gương sáng vừa chứng minh bản thân đúng là Nhà Giáo tức có năng lực giảng dạy và bản lĩnh trưởng thành qua cuộc sống độc lập thành công để hướng nghiệp thành công cho học trò, thay vì than thở tủi thân khóc lóc về thu nhập, làm gương xấu tồi tệ khiến học trò lánh xa ngành giáo dục, còn bản thân tự báo cáo với thiên hạ rằng mình chưa hề biết ý nghĩa của doanh nhân.

Với ba điều cơ bản này, y bác sĩ không ngừng bổ sung kiến thức, cập nhật kiến thức thường xuyên từ tài liệu và internet, xem bịnh nhân là vua để luôn cúc cung tận tụy khám chữa bịnh ân cần lễ độ với chất lượng cao nhất chứ không với tư thế người cứu nhân độ thế ban ơn cho kẻ ốm yếu ho hen lão nhược, và sử dụng tài năng kiến thức của mình để biên soạn sách y học hoặc những công việc y tế hợp đạo lý khác trong thời gian rỗi để có thêm thu nhập với tư thế người cao trọng, vừa làm gương vừa chứng minh bản thân đúng là bậc tôn kính giữ trọn lời thề Hippocrates, có năng lực chữa bệnh và bản lĩnh trưởng thành qua cuộc sống độc lập thành công để hướng nghiệp y đức thành công cho hậu duệ, thay vì góp phần làm gia tăng giá thuốc và không tuân thủ quy định pháp luật trong kê đơn bán thuốc khi hoạt động khám chữa bệnh tư, khiến chứng tỏ bản thân chưa hề biết ý nghĩa của doanh nhân.

Với ba điều cơ bản này, các nhân viên và công nhân không ngừng bổ sung kiến thức, cập nhật kiến thức thường xuyên từ tài liệu và internet, xem khách hàng (theo dịch vụ khách hàng hiện đại, bất kỳ ai đến nêu yêu cầu đều là khách hàng; do đó khách hàng là khách hàng, đồng nghiệp ở phòng ban khác là khách hàng, trưởng hay phó phòng bạn là khách hàng, giám đốc là khách hàng của phòng nhân sự khi đến phòng nhân sự yêu cầu tuyển dụng giúp một thư k‎ý, v.v.) là vua để luôn đáp ứng với chất lượng cao nhất chứ không với tư thế người bị sai bảo hay bị quấy rầy, và sử dụng tài năng kiến thức của mình để nhận thêm trách nhiệm hay những công việc công ty đang cần để có thêm thu nhập với tư thế người cao trọng biết thế nào là đạo lý doanh nhân.

Với ba điều cơ bản này, các hiệu trưởng không ngừng bổ sung kiến thức, cập nhật kiến thức thường xuyên từ tài liệu và internet, xem học sinh/sinh viên là vua để luôn chuẩn bị cơ sở vật chất khang trang nhất thay vì bảo học sinh/sinh viên hạ mình lau rửa nhà vệ sinh dưới danh nghĩa xảo biện làm chủ tập thể, và sử dụng tài năng kiến thức của mình để tập hợp/chỉ đạo giáo viên biên soạn sách tham khảo, mở dịch vụ hợp pháp theo giấy phép có thể xin được – như dịch thuật, nghiên cứu theo chủ đề đặt hàng của các cơ sở hay công ty, hoặc viết hồi k‎ý/gia phả theo yêu cầu của khách hàng – hoặc biết bao công việc khác mà hiệu trưởng có thể chủ động tiếp cận các cơ quan, xí nghiệp, doanh nghiệp, để kiếm tìm nhu cầu về cho đội ngũ giáo viên có học thức và bằng cấp có thể thực hiện trong thời gian ngoài giờ để có thêm thu nhập hợp pháp với tư thế cao trọng, chứng tỏ nhà trường có những nhà giáo đúng nghĩa được học trò nể phục đúng nghĩa vì có năng lực cao hơn yêu cầu, có cuộc sống cá nhân độc lập, và có kinh nghiệm công việc nên đủ tư cách tư vấn hướng nghiệp cho học trò. Tất cả để chứng minh các hiệu trưởng biết rõ ý nghĩa của doanh nhân.

Và cứ đem ba điều cơ bản ấy áp vào từng người một, ta sẽ thấy ai cũng là doanh nhân, và các học sinh, sinh viên của ta sẽ nói những câu có ý nghĩa doanh nhân hơn, như: em muốn trở thành bác sĩ / dược sĩ / thầy giáo / cô giáo / nhân viên thương mại / nông gia / thư k‎ý / phiên dịch / hướng dẫn viên du lịch / thợ cơ khí / nhà thơ / điều dưỡng / kỹ sư cầu đường, v.v. vì đó mới là cách trả lời duy nhất đúng cho câu hỏi “em muốn làm gì trong tương lai”. Thậm chí khi nói “em muốn làm một chiến sĩ Việt Nam”, người bạn trẻ của chúng ta ắt ngoài tinh thần theo đuổi binh nghiệp như một nghề chuyên nghiệp còn có nhận thức đầy đủ rằng 3 điều cơ bản trên rất cần thiết để bản thân có thể đáp ứng yêu cầu của tổ chức khi mà quân đội ngày nay cũng giỏi mạnh về kinh tế –  như nhiều điển hình của Việt Nam.

Tôi, anh, các anh, họ, chúng tôi, chúng ta, tất cả đều là doanh nhân vì có hàng hóa hữu hình hợp pháp, hàng hóa dịch vụ hợp pháp, hàng hóa chất xám hợp pháp, và hàng hóa sức lao động hợp pháp mà chúng ta muốn sử dụng tốt nhất cho một kế sinh nhai.

Tôi, anh, các anh, họ, chúng tôi, chúng ta, tất cả đều là doanh nhân vì có vốn liếng sức khỏe tâm thần tốt, có vốn liếng sức khỏe vật chất tốt, có vốn liếng năng lực hành vi tốt, có vốn liếng năng lực làm việc tốt, có vốn liếng hiểu biết lĩnh vực và luật pháp có liên quan tốt, có vốn liếng đạo đức tốt, mà chúng ta muốn đem ra sử dụng tốt nhất cho một kế sinh nhai.

Thiếu nhận thức chính ta cũng là doanh nhân, người ta không biết xem trọng hàng hóa của mình, vốn liếng của mình, và do đó không bao giờ thành một doanh nhân. Mà trong đời chỉ có ba hạng người gồm (a) doanh nhân tức bất kỳ ai đang lao động hoặc đang kiếm tìm cơ hội lao động, (b) chuẩn doanh nhân tức người còn đang ở dạng ăn theo cha mẹ tức phụ thuộc mẹ cha vì còn non nớt chưa đến tuổi trưởng thành hoặc chưa trưởng thành, và cựu doanh nhân tức những người đã nghĩ hưu hay mất sức lao động.

Còn thiếu tính chất hợp pháp của hàng hóa, người ta mãi mãi đứng bên ngoài tập thể doanh nhân – cái business circle luôn rộng mở với những khắt khe chào đón, linh động tự do trong khuôn khổ chặt chẽ của pháp luật quốc gia và thông lệ nghiêm ngặt phức tạp của quốc tế, cùng những ràng buộc trách nhiệm cao nhất không những đối với yêu cầu của công việc mà có khi còn đối với cả sự an nguy của cộng đồng và danh dự quốc gia.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Ghi chú: bài trên đã được đăng trên Emotino ngày 26-02-2010 dưới tựa đề ban đầu là: Doanh Nhân: Hiểu Đúng Về Doanh Nhân, tại http://www.emotino.com/bai-viet/18447/doanh-nhan-hieu-dung-ve, bản đăng kỳ này được bổ sung để hoàn thiện.

Kính mời tham khảo vài bài viết có chủ đề “Thế Nào Là”

Thế nào là Tự Do – Dân Chủ

Thế Nào Là Sử Gia

Thế Nào Là Nhà Trí Thức

Thế Nào Là “Từ Chương”

Thế Nào Là “Khôi Hài” – Người Việt Chưa Hiểu Về “Sense of Humor”

Thế Nào Là “ỐC ĐẢO” – Sự Cẩn Trọng Trong Sử Dụng Ngôn Từ Hán-Việt

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.