Viết Phức Tạp

Hoàng Hữu Phước, MIB

11-01-2016

Có người cho rằng tôi viết các bài tiếng Việt câu cú phức tạp, đọc khó hiểu. Thật ra người ấy không sai vì ngay cả chính những thạc sĩ/tiến sĩ dạy tiếng Anh chuyên khoa ở đại học cũng không biết thế nào là một câu đơn giản (simple sentence) thật sự trong tiếng Anh mà chỉ bị ảnh hưởng bởi tiếng Việt nên câu đơn giản tức là đơn giảncâu phức tạp tức là phức tạp. Nếu người ấy giỏi tiếng Anh hoặc đã là học trò của học trò tôi thì người ấy đã thay vì nói các bài viết tiếng Việt của tôi phức tạp sẽ bảo rằng chúng được viết đơn giản một cách cực kỳ văn vẻ cầu kỳ.

Tôi là giảng viên Anh Văn đại học duy nhất ở Việt Nam dạy rõ ràng rằng trong tiếng Anh, câu đơn giản là câu không có quan hệ chính-phụ, còn câu phức tạp thì có quan hệ ấy; cũng như câu đơn giản không bao giờ được mặc định là câu ngắn gọn ngắn ngủn, còn câu phức tạp không bao giờ được mặc định là câu dài lượt thượt lê thê. Để chứng minh cái đáng sợ đầy bẫy rập của câu đơn giản nhằm giúp sinh viên nhận chân giá trị của câu đơn giản nơi các đại văn hào, tôi viết kiểu impromptu ứng khẩu lên bảng các thí dụ đại khái như sau (“đại khái” vì ở mỗi lớp khác nhau tôi “ứng khẩu” các thí dụ hoàn toàn khác nhau mà tôi chỉ còn nhớ “đại khái”):

Câu phức tạp: I went there where I met her. (Tôi đến đấy, nơi tôi gặp nàng). Câu này thuộc loại câu phức tạp, có 7 từ trong 1 mệnh đề chính main clause và 1 mệnh đề phụ adverbial subordinate clause, mỗi mệnh đề có 1 chủ từ và 1 động từ chia finite verb.

Câu đơn giản: Wearily trudging on the winding narrow dusty path leading to an old ramshackle pagoda built halfway on the slant slope of the barren hill, the rickety old man smilingly thought of his heyday embellished with laughter from his beloved folks and close acquaintances gathering around him at times to enjoy whatsoever blessings bestowed so generously by the Almighty God to all. (Mệt nhọc lê bước trên con đường đất đầy bụi bặm nhỏ hẹp ngoằn nghoèo dẫn lên một ngôi cùa cổ xiêu vẹo được xây ở lưng chừng đồi trọc thoai thoải, ông lão khập khiễng nghĩ suy về thủa vàng son xưa cũ của đời mình đầy ắp những tiếng cười của những người thân thương và bạn hữu quây quần quanh ông để vui hưởng những điều tốt đẹp mà Trời đã ban tặng mọi người). Câu này thuộc loại câu đơn giản với 61 từ, không có mệnh đề chính, không có mệnh đề phụ, chỉ có 1 chủ từ duy nhất là man và chỉ có một động từ chia duy nhất là thought.

Như vậy, thí dụ trên cho thấy không bất kỳ giảng viên Anh Văn nào (dù là người Việt Nam hay người nước ngoài) ở tất cả các trường đại học ở Việt Nam (của Việt Nam hay của nước ngoài) có thể cho được những thí dụ đầy sức thuyết phục như trên để giảng dạy và do đó không thể đào tạo được những sinh viên thực sự giỏi tiếng Anh, có khả năng đọc hiểu các văn bản cực kỳ phức tạp của luật pháp hay văn học bằng tiếng Anh và tiếng Việt, cũng như có khả năng thưởng thức từ bài văn câu cú lúc ngắn lúc dài của tác giả cận đại vĩ đại Ernest Hemingway đến truyện ngắn câu cú cực kỳ cầu kỳ của tác giả truyện kinh dị lừng danh Edgar Poe.

Mỗi khi đến mùa Giáng Sinh, rất nhiều người gởi nhau những cánh thiệp thật đẹp, thật đa dạng, mừng đón Noel, đa số bằng tiếng Anh, bất kể người gởi và người nhận có sử dụng tiếng Anh trong đời sống thường nhật hay không, và có tôn thờ Đức Chúa hay không, đơn giản vì đó là ngày lễ của công chúng chứ không của riêng tôn giáo. Ngày lễ ấy tuyệt diệu vì vào thời điểm tại hầu hết các nơi trên thế giới tiết trời đẹp hơn và Năm Mới đã rất cận kề, khiến ngày Noel thành ngày vui chào đón Tân Niên.

Khi thời đại internet đến, sự tất bật của sinh nhai đã được giải cứu khi người ta thay vì lang thang từng góc phố con đường tìm chọn mua thiệp rồi len lỏi luồn lách giữa giao thông chen chúc để tìm đến một bưu cục tốn tiền gởi xe vào mua tem dán gửi đi, đó là chưa kể phải canh thời gian nhiều ngày trước đó với mong muốn thiệp mừng đến được tay người nhận ở đâu đó trên thế giới bao la hoang dã này kịp lúc, nay lại đơn giản ngồi vào bàn gởi email những giòng chữ do mình sáng tác, những thiệp điện tử do mình sưu tầm, hoặc những thông điệp ai đó đã chuyển đến mình và mình đơn giản chuyển tiếp đi cho hàng trăm người bạn dân cư mạng toàn cầu khác.

Văn ôn võ luyện là việc cực kỳ bình thường của những con người nhận thức đầy đủ được thế mạnh vô song và giá trị vượt bậc của văn và võ trong cuộc đấu tranh sinh tồn. Với quyết tâm phải là người giỏi tiếng Anh nhất – chứ không phải là người kiếm nhiều tiền nhất – tôi đã luôn sửa sai và hoàn thiện tất cả văn thơ của bất kỳ bậc kỳ tài nào của văn học Anh Mỹ, cũng như tất cả những “thiệp điện tử” eCard mà học trò và bạn hữu bốn phương gởi tặng trong những dịp lễ Noel tương tự. Bạn hữu và học trò tôi ở nước ngoài đã hình thành một thói quen tốt là ngoài việc chuyển đến tôi những “sứ điệp chống Cộng” (để qua các bút chiến phân tích phản biện của tôi họ hiểu biết thêm về thực tế Việt Nam thay vì đọc các bài trên trang web của các cơ quan truyền thông cộng sản mà họ không tin tưởng), còn gởi tôi những thiệp mừng lễ mà họ cho là tuyệt hảo để xem tôi có biến cái tuyệt hảo đó của dân Anh Mỹ thành đồ chơi trẻ nít hay không, mà sau đây là ví dụ.

Từ một Cây Thông Noel một tầng trong chậu bằng tiếng Anh do Cô Lê Tâm Hạnh ở ngân hàng Deustche Bank nhận được từ internet gởi tôi mùa Giáng Sinh 2000 có nội dung nguyên văn như sau mà tôi đã phân tích các yêu điểm ở phần ghi chú: PineTreeXmas1

tôi đã sáng tác ngay một cây thông khác với bốn tằng trên mặt đất bằng tiếng Anh có nội dung và ghi chú đặc điểm như sau: Xmas2Pine Tree (1)

Như vậy, nhảy múa theo điệu nhạc rất tốt trên bình diện luyện tập thể dục kèm hưởng thụ nghệ thuật âm nhạc, còn nhảy múa với ngôn từ rất tốt trên bình diện luyện tập trí nhớ kèm hưởng thụ văn học văn vẻ văn chương, nghĩa là tất cả đều vì lợi ích của bản thân và của người khác vì việc nhảy múa theo âm nhạc góp phần sinh động vào tập thể đang nhảy múa kể cả tập thể ngồi nghe nhạc ngắm nhìn sự nhảy múa của nam thanh nữ tú dập dìu, trong khi việc nhảy múa với ngôn từ góp phần sinh động vào tập thể các nhà viết lách kể cả tập thể ngồi đọc blog và thưởng thức sự nhảy múa ấy của ngôn từ.

Tương tự những kiến trúc có thật trong đời, từ cung điện đến căn hộ liền kề hay song lập, từ khu phố đến khu đô thị mới, sự cầu kỳ hoặc giản đơn đều có những cái hay của nó tùy vào sự thăng hoa của các nhà sáng tạo, và đương nhiên môi trường sống sẽ khó thể gọi là bình thường nếu mọi nơi đều chỉ có những kiến trúc đơn giản đơn điệu đơn sơ; cách hành văn cũng mang cái đẹp đến với văn chương chữ nghĩa vì không bao giờ có cái mặc định rằng phải chỉ được viết đon giản. Tùy túi tiền của mỗi người mà việc đầu tư lựa chọn một kiến trúc căn nhà được tiến hành. Tùy mức độ tư duy cảm thụ của mỗi người mà việc quan tâm lựa chọn kiểu hành văn thích hợp được thực hiện.

Song vẫn có một điều duy nhất đúng, tuyệt đối đúng là chỉ những ai viết – và nói – tiếng Anh đơn giản một cách cầu kỳ chặt chẽ về cú pháp mới có thể được gọi là người thực sự giỏi tiếng Anh được người Anh nể trọng.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.