Chính Trị

Hoàng Hữu Phước, MIB

14-01-2016

Ở Việt Nam luôn có sự khó khăn đối với ý nghĩa từ vựng của các từ ngữ hàn lâm do có khoảng cách quá lớn giữa từ đề xuất tiếng Việt cho từ gốc tiếng nước ngoài – mà ở đây xin nói quy về tiếng Anh để tránh sự miên man tản mạn qua các ngôn ngữ khác – với bản thân ý nghĩa thực sự của từ tiếng nước ngoài ấy. Một vài thí dụ như Democracy có nghĩa chính là về một thể chế theo đó người dân có quyền bỏ phiếu của mình để bầu các nhà lãnh đạo đất nước, trong khi từ dịch thuật thành Dân Chủ ở tiếng Việt lại dễ khiến tập trung vào nghĩa người dân làm chủ; còn FreedomLiberty có sự phân biệt rõ ràng khi Freedom là nguyên tắc hình thành nước Hoa Kỳ với ý nghĩa không có vua chúa và giới quý tộc còn Liberty mang luôn ý nghĩa người dân có quyền tối thượng sở hữu mọi thứ của cải trong đó có nô lệ mà đến năm 1866 người da màu mới có Freedom còn phụ nữ Mỹ phải đợi đến thế kỷ XX vào năm 1920 mới được quyền này, khiến Liberty mang nghĩa Freedom được giới hạn bởi các quyền luật định mà do đó không ai được lạm dụng, trong khi từ dịch thuật thành Tự Do ở tiếng Việt cho cả hai từ FreedomLiberty lại không tài nào nêu bật được ý nghĩa tinh tế này và do đó lại chỉ đơn thuần là từ nhập nhằng luôn bị lạm dụng để mang ý nghĩa chõi lại với cộng sản mà họ gán ghép ý nghĩa “độc tài” vốn sai bét, chẳng dính dáng gì đến FreedomLiberty nhất là chẳng ai rõ cái Freedom Liberty của nhóm chống cộng có kèm quyền tự do chiếm hữu nô lệ và tự do chà đạp nữ quyền hay không.

Tương tự, có sự khác biệt giữa PoliticsChính Trị mà đa số người Việt chưa thông hiểu. Vì vậy, mỗi khi có ai đó phỏng vấn tôi mà câu hỏi có liên quan đến phạm trù hàn lâm ngữ nghĩa thì tôi luôn tùy vào đối tượng đặt câu hỏi để có câu trả lời thích hợp. Chẳng hạn khi tôi tự ra ứng cử năm 2011 ngoài những người đã gởi tôi tin nhắn động viên như:

Kính chào Ông. Tôi đã đọc rất nhiều bài viết của Ông trên trang Emotino, blog và từ đó tôi bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến vấn đề chính trị. Những bài viết của Ông rất hay, ý nghĩa và luận bàn sâu sắc về những vấn đề của đất nước. Tôi muốn gửi tới Ông sự kính trọng về tài, đức, tâm của Ông. Chúc Ông và gia đình Ông sức khỏe để Ông và những người như Ông sẽ là luồng sinh khí mới cho đất nước cùng Ông Vương Đình Huệ và Trương Tấn Sang. Trân trọng.

 Chnh Tri

thì cũng có người nêu câu hỏi:

Chào Ông anh! Ông anh có thể cho biết vì sao Ông anh quan tâm đến chính trị và muốn làm chính trị từ bao giờ không?

và tôi đã trả lời bằng email như sau (có post trên Emotino ngày 17-10-2011)

****

Kính chào Ông Anh/Bà Chị.

Chính trị là điều mọi người đang sống với tư cách đầy đủ một công dân thực thụ đều quan tâm, có ý thức hay từ trong vô thức. Đây là một sự thật mà nhiều bạn không biết đó thôi. Thường thấy ở nước mình có nhiều người tụ năm tụ ba trà dư tửu hậu nói đủ thứ trên đời về các yếu kém của “mấy ông” Nhà nước, “mấy ông” Chính phủ, nhưng khi có ai nói chỏi lại, khen “mấy ông” Cộng sản Việt Nam là hầu như ai cũng phát âm cùng một câu có ngữ nghĩa “thôi tui không thích nghe chính trị.” Như vậy với một bộ phận người dư thời gian, chính trị chỉ có một nghĩa duy nhất là nói cái gì đó, phân tích cái gì đó, tổng hợp cái gì đó từ các nguồn tin không “thân Cộng”. Và bạn thấy đấy: họ quan tâm đến chính trị đó chứ, dù có mở miệng nói không thích chính trị.

Tôi cho rằng khi bạn là một công dân thực thụ của một nước, bạn đương nhiên quan tâm đến chính trị. Công dân thực thụ là người có lao động – tất nhiên khi điều kiện sức khỏe và tuổi tác cho phép – đóng góp xây dựng đất nước, vì có trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội, cộng đồng, nên luôn biết phần đóng thuế thu nhập của mình ra sao, theo các điều luật nào, cũng như thực hiện quyền bầu cử lựa chọn nghị sĩ, theo dõi giá xăng dầu, tăng trưởng kinh tế hay giảm phát, tình hình đối ngoại của nước nhà, v.v., ra sao, mà tất cả đều liên quan đến thể chế và sự sinh tồn chính trị của quốc gia. Công dân không thực thụ là người tuy có quốc tịch, có chứng minh nhân dân, không quan tâm đến việc làm hay làm việc vì có nguồn cung cấp sự sống từ sự lao động của người thân, có rất nhiều thời gian đóng góp những lời rỉ tai dè bỉu chê bai hay tung tin đồn nhảm, và họ tất nhiên quan tâm đến chính trị một cách cực kỳ khủng khiếp. Như vậy ai cũng quan tâm đến chính trị, và tôi không thể là một ngoại lệ. Tôi quan tâm đến chính trị từ nhỏ, vì tôi…lớn trước tuổi, và vì tôi bị chinh phục bởi câu nói của một tổng thống Mỹ rằng bạn đừng hỏi tổ quốc đã cho bạn những gì mà hãy tự hỏi bạn đã làm được những gì cho tổ quốc. Đó là chưa kể tôi quan tâm đến chính trị từ nhỏ vì…thời Việt Nam Cộng Hòa tự nhiên ra rả mỗi ngày tuyên truyền chiến tranh chính trị hay tâm lý chiến về Cộng sản Bắc Việt xấu xa, về đặc công Việt Cộng tàn ác, về đồng minh Hoa Kỳ hùng mạnh, về Sư đoàn Mãnh Hổ Hàn Quốc tinh nhuệ, về chiến công của đoàn oanh tạc cơ Skyraider đánh sập tất cả các cầu ở sông ngòi Miền Bắc và bắn hạ tất cả các chiến đấu cơ MIG của Cộng sản Bắc Việt mà không bị tổn hại bất kỳ trừ Phạm Phú Quốc người được Pham Duy tung hê trong bài ca mang tên “Huyền sử ca một người mang tên Quốc” mà sau này mới rõ sở dĩ không có Skyraider nào bị bắn hạ mà chỉ có máy bay Mỹ rơi như sung rụng là vì Skyraider của Việt Nam Cộng Hòa mới bay qua khỏi vĩ tuyến 17 là trút hết bom xuống đồng trống rồi quay trở lại ngay vì sợ cao xạ Hà Nội còn phi công Quốc thì không ai dám nêu chi tiết vì sao thành…huyền sử ca và “bị” ở ngoài Bắc hay lúc vẫn còn trên bầu trời trong Nam, về “đại thắng” Đường 9 Nam Lào vẻ vang rút về một cách vội vã đầy nghi vấn, về Sư Đoàn Dù anh dũng bận rộn đi giải cứu hết tiền đồn này đến tiền đồn nọ đang thi nhau rơi vào tay Cộng quân, về truyền đơn Việt Cộng bay hơn lá mùa thu, về vụ bắt sinh viên phản chiến Huỳnh Tấn Mẫm về Tổng Nha Cảnh Sát đánh cho bể hàm gảy hết răng cửa, về Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam ở Cục R, về việc Ủy Ban Ngân Sách Thượng Viện Hoa Kỳ thông qua khoản viện trợ dồi dào cho Chính phủ Nguyễn Văn Thiệu, về thương vong lớn của Cộng quân mỗi ngày có đến vài chục ngàn người bị quân đội Cộng Hòa loại khỏi vòng chiến khiến người nghe tưởng chỉ cần một năm là Bắc Việt hết sạch 7 triệu quân, về chiến công đánh bắt tàu Việt Cộng chở vũ khí ở Vũng Rô rồi ắt do gom hết vũ khí thu được trên chiến trường khắp nước về chụp hình khoe chiến công nên bị phóng viên Mỹ đặt câu hỏi ngắc ngứ đầy khủng khiếp rằng chỉ có một tàu nhỏ xíu như thế mà chở ngần ấy vũ khí vậy thì hàng ngàn chiếc khác đi trót lọt ắt đã đưa vào Miền Nam đủ cho mỗi người tối thiểu một khẩu trung liên, về nhà thầu Mỹ RMK xây dựng cơ sở hạ tầng hạ đất sập tầng bị chộ là Rên Mặc Kệ, về Sài Gòn Thủy Cục CEE chuyên cấp nước tịt vòi nhỏ tỏn tỏn nên bị chộ thành Sở Chảy Êm Êm, về việc vừa mới có tin sắp tăng lương là giá thị trường tăng trước gấp ba lần, về việc Linh Mục Thanh chống chính phủ Thiệu-Kỳ tham nhũng, về việc hai nhà báo Pháp bj cảnh sát đánh bể mặt vì dám treo cờ Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam trên bức tượng Biệt Động Quân quay mông về Hạ Nghị Viện, về việc Đệ nhất Phu nhân Nguyễn Văn Thiệu chủ trì khai mạc Đại Nhạc Hội Trẻ ở Sở Thú nên ma cô đỉ điếm chen vô bán dâm như thú nằm làm tình tại chỗ lềnh khênh trên cỏ ngoài trời nắng sáng trưng giữa tiếng vỗ tay reo hò của “giới trẻ yêu nhạc” và tiếng thét gào ầm ỉ của ban nhạc Chó Dại “The Mad Dogs”, về việc Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu tin thầy bói nên bắt con gái ruột phải hy sinh đi mổ bụng lôi thai nhi là cháu nội của Tổng giám đốc Air Vietnam Nguyễn Tấn Trung ra dù mới mang bầu có năm hay sáu tháng để xả xui hầu không bị… Việt Cộng đánh bại, v.v., khiến ý đồ “chính trị” bị nhét nằm trong nội dung thông tin thượng vàng hạ cám tự nhiên được cung cấp cho mọi người ở mọi lứa tuổi thuộc mọi giới tính và ở mọi tôn giáo, để ai cũng tự nhiên biết tình hình chính trị nước nhà một cách tự nhiên, rồi thành nhà chính trị…bẩm sinh.

Về vấn đề “muốn làm chính trị”, tôi e là ý nghĩ của riêng tôi lại khác khi nhiều người phỏng vấn tôi hỏi tôi nghĩ gì khi nay đã là một chính khách. Tôi không nghĩ đến việc “làm chính trị”. Tôi chỉ nghĩ đến việc phục vụ đất nước. Tôi không là chính khách. Tôi chỉ là một đại biểu dân cử. Người lính vào quân đội để phục vụ tổ quốc suốt đời vì một lý tưởng chính trị. Người đầy bản lĩnh và có trình độ cực cao vào ngành giáo dục để phục vụ tổ quốc suốt đời vì một lý tưởng chính trị. Người đáp ứng yêu cầu luật định, có thể thu xếp thời gian, và đặc biệt là được cử tri lựa chọn để vào Quốc hội làm “nghị sĩ” thực hiện các phần việc theo những chức năng luật định cũng để phục vụ tổ quốc suốt nhiệm kỳ vì một lý tưởng chính trị. Đơn giản là thế chứ tôi không cho là tôi đang “làm chính trị”. Thế nên tôi chỉ có thể trả lời câu hỏi của bạn theo cách rất thật lòng của tôi như thế. Đơn giản tôi là một công dân thực thụ của Việt Nam, đang cố gắng để mình đừng thua kém quá xa những người lính cùng bao người dân khác đang thầm lặng hy sinh cho đất nước này.

Ngoài ra, bạn cũng rõ là tôi ở ngưỡng cửa “hưu trí” và ở ngoài Đảng nên rõ ràng việc tôi ra ứng cử vào thời điểm này không phải để tôi làm một bộ trưởng hay thứ trưởng để có thể gọi là “theo đuổi một tham vọng chính trị” hay “làm chính trị” gì cả. Chưa kể tôi chỉ định ra ứng cử một lần này vì tôi nhận định Khóa Quốc Hội này sẽ có nhiều việc hệ trọng mà tôi có thể góp sức hóa giải. Tất cả để chứng tỏ tôi hoàn toàn minh bạch, trong sáng, để người dân biết rõ về cái tâm phục vụ đất nước và dân tộc của tôi, cũng như để những kẻ thù của chế độ không thể bôi nhọ được cái tâm ấy của tôi.

Trân trọng.

****

Câu trả lời tôi rất muốn nói đầy đủ nhất lại chưa hề được nêu lên do ý tứ hàn lâm của ngôn từ Politics trong tiếng Anh và Chính Trị của tiếng Việt lại như sau:

PoliticsChính Trị giống nhau ở chỗ cả hai luôn tồn tại trong đời sống mỗi một con người, song ý nghĩ của người Việt không đầy đủ bằng.

Người Việt ắt biết câu “tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ” nhưng ắt chỉ có thể giải thích nôm na rằng “đấng nam nhi” nhất thiết phải theo tuần tự bốn bước gồm đại khái rằng trước hết phải làm sao cho bản thân có đạo đức tốt đẹp, kế đến phải xây dựng gia đình mình sao cho có đạo đức tốt đẹp, để rồi trên cơ sở đó mà ra giúp vua trị quốc, nhờ vậy mà khiến thiên hạ thái bình, với hàm ý bước thứ ba và thứ tư là “làm chính trị”, thậm chí có người còn cho là chính ta đây phải làm “tổng thống” tức làm vua chúa để trị quốcbình thiên hạ, khiến hủy phá hoàn toàn ý nghĩa của Freedom, Liberty Democracy vì mấy thứ này tối kỵ “thiên tử”. Thật ra, theo ý nghĩa của Politics thì tu thân là chính trị, tề gia là chính trị, trị quốc là chính trị, và bình thiên hạ là chính trị, chưa kể Politics hiện hữu nơi mọi người ở mọi nơi chứ không phải chỉ ở đấng nam nhi và ở chốn “triều đình”. Politics mang nghĩa chính là thuật gây ảnh hưởng hay tác động đến số đông, đến tập thể, đến cộng đồng.

Tu thân trong thời hiện đại bao gồm – song không chỉ giới hạn bởi – đạo đức con người, kiến thức, học vấn, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, trình độ ngoại ngữ, kỹ năng quản trị “mềm”, v.v., tất cả là Politics để gây tác động đến giới chủ nhân trên bước đường tìm việc cho một kế sinh nhai và phát triển bản thân trong hay từ công việc đó.

Tề gia trong thời hiện đại bao gồm – song không chỉ giới hạn bởi – xây dựng được nếp sống văn hóa mới trong gia đình, duy trì và phát triển những nền tảng đạo đức gia phong trong sự hiếu thuận, hòa thuận, truyền thống tốt đẹp của gia đình mà trong đó mọi thành viên đều đạt tất cả các nội dung trên của tu thân, từ đó gây ảnh hưởng hay tác động đến khu phố, cộng đồng dân cư, để hình thành sự tốt đẹp chung ngoài xã hội. Đó chính là Politics.

Trị quốc trong thời hiện đại bao gồm – song không chỉ giới hạn bởi – việc làm cán bộ, công chức, v.v., để làm “đầy tớ của nhân dân”, phục vụ người dân, trên cơ sở của sự tu thân tức đã có đủ đức tài, và trên cở sở của tề gia tức không bao giờ trở thành tội phạm ghê tởm của tham nhũng, hối lộ, từ đó gây ảnh hưởng hay tác động đến lòng tin của nhân dân vào Chính Phủ, vào Nhà Nước, từ đó tin vào Đảng, hình thành sự tốt đẹp chung trên bình diện quốc thể, quốc gia. Đó chính là Politics.

Bình thiên hạ trong thời hiện đại bao gồm – song không chỉ giới hạn bởi – việc làm cho đất nước hùng mạnh hùng cường dù ở cương vị công chức, quản lý doanh nghiệp, hay bất kỳ công việc nào khác trên cơ sở của các nội dung tu thân, tề giatrị quốc ở trên, để đất nước bước vào các trận địa chiến lược đa phương khu vực hay thế giới như Cộng Đồng ASEAN, WTO, hay TPP, v.v., với tư thế được kính trọng, từ đó giúp sự an ninh chính trị của đất nước được bảo vệ tốt hơn, duy trì dài lâu nền hòa bình thịnh trị của nước nhà để toàn khu vực tránh được các hiểm họa chiến tranh. Đó chính là Politics. Bình thiên hạ không phải là công việc của Tổng Thống Hoa Kỳ.

Tóm lại, khái niệm tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ khi áp dụng cho bản thân từng người trong xã hội làm tốt nhất bổn phận của mình hầu đem lại các tác động và ảnh hưởng tích cực cho bản thân, cho gia đình, cho cơ quan nơi làm việc, cho cộng đồng chung thì chính là Informal Politics tức một thứ everyday politics gắn với cuộc sống hàng ngày mọi lúc mọi nơi với mọi người.

Còn khi lệch lạc với tư tưởng tàn dư thiên tử của Trung Quốc, xem trị quốcbình thiên hạ là việc riêng chỉ của các đấng quân vương thì thiên hạ ắt muốn nói đến những thứ khác của Politics như State Politics tức Formal Politics tức là thứ Chính Trị của các “chính khách” lãnh đạo quốc gia của một “Đảng Chính Trị” nào đó. Chưa kể tổ chức này tổ chức nọ cũng là một thứ Global Politics Chính Trị Toàn Cầu như Liên Hợp Quốc hoặc NATO (vì dù NATO là Tổ Chức Hiệp Ước Bắc Đại Tây Dương nhưng cũng kết nạp Thổ Nhĩ Kỳ làn thành viên chính thức dù nước này không có dính với biển Đại Tây Dương, thậm chí nhận luôn nhiều nước xa lắc xa lơ như Thái Lan vào làm thành viên không chính thức).

Thế là dù có nhận ra hay không thì bất kỳ ai, từ cháu học sinh học “tư tưởng chính trị” ở trường, bà nội trợ quan tâm đến giá cả vàng bạc đô la thịt cá xăng dầu điện nước phí giao thông đường bộ, kẻ rỗi việc chuyên tìm đọc tin giật gân bôi nhọ lãnh đạo Đảng, người chê bai nước nhà vẫn thua kém Nhật Hàn, vị luật sư tâm thần đòi làm Bộ Trưởng Bô Thông Tin & Truyền Thông, đứa thậm thà thậm thụt hoặc qua Thái Lan họp để cho ra Tia Sét (Chấn) hoặc in các sứ điệp vì nước vì dân để gởi spam tức thư rác đến những người không xin nhận, kể cả người tuyên bố không muốn nghe chuyện chính trị, v.v., cũng đều quan tâm đến chính trị và … làm chính trị.

Thế nên, nếu bạn là người biết ngoại ngữ, tôi sẽ trả lời rằng tôi quan tâm đến việc làm chính trị từ lúc ấu thơ, vì mọi người ai mà không như thế. Còn nếu bạn là người khác, tôi sẽ nói rằng tôi có làm chính trị đâu, vì tôi đâu phải trưởng bộ, trưởng vụ, trưởng cục gì đâu?

Từ Chính Trị của tiếng Việt, do đó không đủ sức truyền tải được nội hàm sâu sắc và phong phú bao trùm của Politics.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Tham khảo:

Hoàng Hữu Phước. 24-3-2014. Thế nào là Tự Do – Dân Chủ

Both comments and trackbacks are currently closed.