Phá Luật

Tôi Thấy Mình Trong Phim

Hoàng Hữu Phước, MIB

17-4-2016

Cách nay 3 hay 4 năm tôi có xem một bộ phim trên đài HBO, tựa đề Dead Poets Society (nghĩa tiếng Việt là Hội Những Nhà Thơ Quá Cố) và tôi đã xúc động khi thấy mình không còn là kẻ cá biệt lẻ loi vì rằng tôi đã thấy mình trong phim.

Dead Poets Society là bộ phim Mỹ do hãng Walt Disney – Touchstone Pictures phát hành giữa năm 1989, tiêu tốn hết gần 17 triệu USD, đạt doanh thu gần 250 triệu USD. Bộ phim xoay quanh việc Thầy giáo Anh văn John Keating (do Robin Williams thủ vai chính) đã thông qua các tiết dạy thơ ca của mình truyền được cảm hứng nơi học trò ở Học Viện Welton ở Vermont dành cho giới quý tộc bảo thủ trong bối cảnh Hoa Kỳ của thời gian 1959. Với những gò bó bởi truyền thống, danh dự, kỹ luật và đẳng cấp siêu đẳng, nhiều sinh viên chẳng hạn như Neil và Todd bị áp lực của cha mẹ bắt buộc phải trở thành bác sĩ và luật sư trong khi bản thân hai em lại có thiên hướng khác, thì kiểu dạy của ông Thầy giáo tiếng Anh John Keating mới đến nhận công tác đã quá phá cách phá lệ phá rào phá luật so với khuôn mẫu chuẩn mực của Học Viện Welton: Thầy Keating dẫn sinh viên bỏ ra ngoài thực nghiệm thực tế, còn lúc trong giảng đường thì đọc bài giới thiệu trong quyển giáo trình thơ ca rồi cười nhạo nó dị hợm và bảo tất cả các sinh viên xé vất bỏ ngay trang giới thiệu ấy khỏi giáo trình, hoặc kêu sinh viên hãy leo lên đứng trên bàn của Thầy y như Thầy leo đứng trên bàn sinh viên để nói xem các em đã nhìn thấy thế giới quanh mình có gì khác biệt, v.v. Các sinh viên về sau phát hiện Thầy Keating là cựu sinh viên Welton từng ra sức gầy dựng lại cái gọi là Hội Những Nhà Thơ Quá Cố mà Thầy là thành viên thường hay tụ tập xướng họa tại một hang động cách trường không xa mà ban giám hiệu nhà trường liệt vào loại bất hảo bất lương bất hợp pháp. Nhiều sự việc sau đó đã xảy ra như (a) Todd rớt bài viết luận nên Thầy Keating dẫn dắt Todd qua một quá trình tập luyện viết diễn đạt, nhờ đó nhận ra năng khiếu đặc biệt nơi sinh viên này; (b) Charlie viết bài báo tường nêu ý kiến là trường nên có tuyển nữ sinh để rồi nhận lấy cơn thịnh nộ từ Hiệu Trưởng, và Thầy Keating lập tức theo sát động viên, ủng hộ, với lời khuyên hãy khôn ngoan hơn khi chống lại nhà trường; (c) Knox nhận ra trong mình sự ưa thích mới mẻ đối với thơ ca, và khi được Thầy Keating tán thưởng nhiệt liệt khi Knox đọc trong lớp một trong những bài thơ tình của mình, Knox đã can đảm tìm đến trường nữ trung học tìm gặp nữ sinh Chris để đọc bài thơ ấy tặng cô và có được tình yêu của cô; còn (d) Neil đã nói ở trên muốn trở thành kịch sĩ nên lẻn đi đăng ký thi tuyển chọn phân vai cho nhân vật Puck trong vở Giấc Mộng Đêm Hè (A Midsummer Night’s Dream) của Shakespeare, và khi không có đủ can đảm theo lời khuyên của Thầy Keating hãy giải bày cho cha mẹ mình thông hiểu, Neil đã bị bố giận dữ xông lên sân khấu khi đang diễn xuất để lôi cổ về tuyên bố phải chuyển sang học Đại học Harvard theo nghiệp y khoa, khiến trong cơn tuyệt vọng và xấu hổ Neil đã tìm đến cái chết. Theo yêu cầu của cha mẹ Neil, hiệu trưởng tổ chức cuộc điều tra và buộc học trò đẩy Thầy Keating ra làm vật tế thần. Charlie bị đuổi học vì đấm Cameron khi biết cậu này tố cáo Thầy và rủ rê bạn bè cùng tố cáo Thầy Keating. Todd bị cha mẹ và trường buộc ký tên vào bản cáo buộc Thầy Keating lạm dụng quyền hành, kích động học trò tái khởi động cái câu lạc bộ phi pháp mang tên Hội Những Nhà Thơ Quá Cố ấy, cũng như xúi giục Neil chống lại cha mẹ, khiến đẩy Neil đến chỗ tự sát. Bản cáo buộc ấy đã có nhiều chữ ký của các sinh viên khác. Và Thầy Keating bị sa thải. Lúc lớp tập trung học giờ tiếng Anh với sự giảng dạy của thầy giáo khác, Thầy Keating bước vào lấy lại vài vật dụng cá nhân. Todd đứng lên xin lỗi Thầy Keating, tuyên bố tất cả các bạn đều đã bị đe dọa buộc phải ký tên chống lại thầy. Thầy giáo mới lập tức quát bào Todd câm miệng lại và bảo Thầy Keating phải cút đi ngay. Todd lập tức leo lên bàn đứng; và dù thầy giáo mới quát bảo Todd phải ngồi xuống ngay nếu không muốn bị đuổi học, nhiều sinh viên lần lượt cùng leo lên đứng trên bàn học, kiểu mà Thầy Keating đã thực hiện trước đó như một phá cách phá rào phá lệ cho sự làm khác và nhìn khác. Thầy Keating lầm lũi bước đi với vẻ xúc động tột cùng trước sự tiễn đưa như thế.

Keating

Lúc khởi nghiệp làm thầy giáo tiếng Anh tại Cao Đẳng Sư Phạm Thành phố Hồ Chí Minh, tôi đã từng phá cách phá rào phá lệ phá luật.

Như đã từng viết trong một bài blog nào đó tôi có nói về việc tôi đã khơi dậy trong sinh viên – thậm chí là sinh viên lớp “Kế Hoạch B” nghĩa là ở các tỉnh phía Nam mà đa số chưa từng học tiếng Anh đủ số thời gian 7 năm trung học – lòng yêu thích sáng tác thơ văn tiếng Anh, và tôi có đăng một thí dụ như bài “A Long Long Lapse of Time” của em Trần Duy (hiện sống tại Hoa Kỳ). Tôi thậm chi còn muốn – nhưng đã không bao giờ được cho phép – phát hành tuần san hay nguyệt san tiếng Anh do tôi làm “tổng biên tập” và các sinh viên của tôi làm “cộng tác viên” để sinh viên toàn trường có cơ hội trau giồi và thưởng thức tiếng Anh. Lý do của sự cấm đoán ấn hành là: không ai trong ban lãnh đạo hiểu các bài thơ bài văn ấy nói về cái gì, có phản động không, có đúng đường lối chủ trương của Đảng không, có nhằm hun đúc con người mới xã hội chủ nghĩa không, và có bị tiêm nhiễm khuynh hướng lãng mạn tiểu tư sản không. Một cô giáo đồng nghiệp cũng theo gương tôi và cũng đã có những sinh viên được cô truyền cảm hứng để sáng tác thơ ca tiếng Anh, và tôi cũng đã từng đưa một bài thơ tiếng Anh của cô sinh viên Lâm Hoàng Yến lên blog, từ tuyển tập thơ ca viết tay bằng mực tím gởi tặng cô giáo ấy, mà cô giáo này về sau trở thành vợ tôi nên tôi được xem quyển tuyển tập thơ ca bí mật dễ thương ấy của Hoàng Yến.

Keating1

Trước sự thật kỳ quái những lãnh đạo Khoa Anh Văn trước 1975 toàn là MA (thạc sĩ) ở Mỹ nhưng đề ra những quy định kỳ dị như sinh viên nào đến trường sau khi giáo viên đã vào lớp thì giáo viên phải giải sinh viên ấy xuống Văn Phòng Khoa gặp Phó Khoa (cũng là một vị MA Mỹ) để ngồi viết vài chục trang “tự kiểm điểm” với dòng chữ “Em đã vi phạm đi học trể. Em sẽ không tái phạm”, tôi đã nói với tất cả các lớp rằng vào những giờ tôi dạy thì các em nào đến trể cứ việc chạy ngay vào lớp, không cần chào xin phép tôi, vì rằng các em không được phí phạm thời gian, vì rằng các em phải được học nhiều nhất, vì rằng việc các em đi trể tôi đều có thể hiểu được do các em còn phải dạy thêm buổi tối hoặc phục vụ tại các quán cà phê kiếm thêm thu nhập nuôi thân.

Trước sự thật kỳ quái duy ý chí khi các tỉnh “gởi” lên Cao Đẳng Sư Phạm Thành phố Hồ Chí Minh các “sinh viên” chưa từng học tiếng Anh ở trung học – hoặc không được học tiếp tiếng Anh từ lớp 9 đến lớp 12 do không có giáo viên – để đào tạo thành giáo viên tiếng Anh sau 3 năm hầu bảo đảm các tỉnh có đủ số lượng giáo viên Anh văn cho các trường trung học, tôi phải nói với sinh viên tỉnh Đồng Nai do tôi chủ nhiệm rằng các em buộc phải biến 3 năm thành có giá trị như 6 năm để có “chất lương” theo đúng bài bản của tôi, theo đó, mỗi tối sau khi tôi dạy xong ở các trung tâm ngoại ngữ, tôi sẽ đến ký túc xá để dạy phụ đạo các em từ 21 giờ đến 23 giờ, các môn tiếng Anh do tôi phụ trách tại lớp như Dịch Thuật (Translation), Luyện Viết (Composition), Luyện Nói (Speaking), Văn Phạm (Grammar), Văn Học (Literature), Văn Minh (Civilization), và Từ Vựng (Lexicology), trừ các môn tiếng Anh khác của các giáo viên khác như Luyện Nghe (Listening), Ngữ Âm (Phonetics) và Phương Pháp Giảng Day (Methodology); và sinh viên các tỉnh khác ở chung ký túc xá nhưng thuộc lớp chủ nhiệm của giáo viên khác nếu muốn cứ tập trung tại canteen để học chung. Tất nhiên, tôi dạy miễn phí, và thậm chí không cho phép các em mua nước đá chanh đường cho tôi, với lý do mấy em nghe rất hợp lý là do tôi chưa ăn tối nên uống sẽ làm hại bao tử. Việc “bán phá giá” hay “khuyến mãi” tức “miễn phí” như trên ắt vào thời điểm những năm 1980 của thế kỷ trước được xem là trọng tội nên tôi trở thành tội phạm không thể nào được tha thứ chốn sư phạm hàn lâm.

Và trước sự thật kỳ quái rằng Khoa Anh Văn buộc tất cả các sinh viên “dự thi tốt nghiệp” đều phải có kèm thêm “luận văn tốt nghiệp công trình nghiên cứu khoa học” viết bằng tiếng Anh với đầy đủ ban bệ của các giáo viên bảo trợ và giáo viên phản biện, chứ không phải theo hướng sinh viên giỏi làm luận văn tốt nghiệp còn sinh viên không giỏi dự thi tốt nghiệp, tôi đã phải “bảo trợ” hàng trăm công trình và “phản biện” hàng trăm công trình khác, mà tôi đã “bảo trợ” hay “phản biện” đều làm việc nghiêm túc, hướng dẫn tường tận, sửa chữa chi li vì các em khó thể viết lách tiếng Anh đạt yêu cầu tầm cỡ “công trình nghiên cứu”. Kết quả thuần tình cảm: tất cả các quyển luận văn của các em đều có bút phê sửa lỗi và viết lại đỏ lòm đặc nghẹt, mà nhiều em khoe tôi rằng vẫn còn giữ đến tận ngày nay sau hơn 30 năm lúc các em sắp sửa nghĩ hưu. Còn hậu quả thuần vật chất: tất cả các lãnh đạo Khoa và Tổ kết tôi vào tội là đã “phá luật” vì có quy định rằng Thầy Cô không được phép sửa trực tiếp vào các tập luận án của sinh viên vì như thế là “xúc phạm sinh viên”, “phá lệ” vì không có Thầy Cô bảo trợ hay phản biện nào bảo ban bất kỳ điều gì cho sinh viên để “phát huy tính tự chủ tự lập” của sinh viên, và “phá hoại sự đoàn kết nhất trí” vì khi sửa bài cho sinh viên và bảo ban sinh viên nên nghiên cứu gì và theo hướng nào thì tôi đã bị coi như “làm nhục” các giáo viên khác, tất cả dẫn đến việc tôi bị tước mọi danh hiệu thi đua, ngay cả Giấy Khen của Bí Thư Thứ Nhất Trung Ương Đoàn Thanh Niên Cộng Sản Hồ Chí Minh Vũ Mão dành cho cá nhân tôi cho thành tích giảng dạy và chủ nhiệm thành công cũng bị Khoa thu giữ và làm thất lạc để tôi sau này không thể “khoe khoang” gì với hậu thế.

 

Khác với Thầy John Keating, tôi đã không lầm lũi đơn độc bước đi khỏi trường, vì cô giáo đồng nghiệp ấy cũng bị “xử đẹp” triệt hết tất cả các danh hiệu dạy giỏi để cùng tôi trắng tay bước ra khỏi trường Cao Đẳng Sư Phạm Tp HCM để trở thành vợ của tôi.

Khác với Thầy Keating, tôi không nhằm tái lập bất kỳ cái “hội kín” nào như cái hội Dead Poets Society của Thầy ấy.

Khác với Thầy Keating, tôi là một thực thể có thật, trong khi Thầy là sản phẩm của trí tưởng tượng.

Khác với Thầy Keating, tôi có các sinh viên xuất sắc tuyệt vời xuất thân từ những gia đình nghèo đa số ở các tỉnh nghèo nước Việt chăm chỉ theo đuổi con đường trở thành các nhà giáo tiếng Anh, trong khi Thầy có các sinh viên toàn thuộc gia đình quý tộc thượng lưu xứ Mỹ đứng núi này trông núi nọ.

Khác với Thầy Keating sử dụng ngoại hình ngổ ngáo leo đứng trên bàn để dạy học trò cách thể hiện “cái tôi” trong “muốn gì thì hãy cứ làm điều đó”, tôi sử dụng ngoại hình nghiêm túc nghiêm trang quý phái để dạy học trò cách thể hiện “cái tôi” cao cấp chuẩn bị cho một thị trường nhân lực cấp cao đáp ứng nhu cầu xã hội mà tôi tin chắc rằng sẽ đến.

Khác với Thầy Keating có sinh viên rủ nhau leo lên dứng trên bàn để tiễn đưa trong khi Thầy lặng thinh bỏ ra đi vĩnh viễn, tôi có các sinh viên nghe lời tôi cố gắng ở lại học tốt, cố gắng trở thành những nhà giáo tiếng Anh giỏi, và các em có con cái tiếp tục được cha mẹ đưa đến gặp tôi để được tôi giải đáp thắc mắc, giúp đỡ những chỉ dẫn bảo ban trên đường lập nghiệp, giúp đỡ hoàn thiện lý lịch tiếng Anh và đơn xin việc tiếng Anh, và do các công dân “con em” này của học trò tôi đều đã ở lứa tuổi 30 nghĩa là các học trò tôi bắt đầu có cháu nội cháu ngoại nên tôi lại phải chỉ dẫn cách chăm sóc các cháu này để các cháu được phát triển trí tuệ lành mạnh, đồng thời có điều kiện giỏi…tiếng Anh như ông bà, cha mẹ của chúng.

Tuy nhiên, tôi cảm ơn tác giả bộ phim Dead Poets Society vì đã cho tôi có được vài giờ đồng hồ thưởng thức một xuất phẩm xuất sắc của điện ảnh Hoa Kỳ mà qua đó, tôi đã thực sự có đôi dòng nước mắt vội vàng dấu diếm không để ai phát hiện, của một thoáng ủi an khi chợt thấy mình không cô độc: tôi đã thấy chính mình trong phim.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Tham khảo:

Đám Cưới

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.