Khởi Nghiệp Entrepreneurship hay Intrapreneurship

Nhận Định Duy Nhất Đúng Về Khởi Nghiệp – Bài Viết Dành Cho Giới Trẻ Việt Nam

Hoàng Hữu Phước, MIB

04-5-2016

A- Vấn Nạn

Như đã được đề ra trong các phát biểu bởi những vị lãnh đạo nhà nước hay tại các hội thảo chuyên đề được tải đăng trên các phương tiện truyền thông đại chúng, Việt Nam đã và đang có vấn nạn về số lượng bội thực của “đào tạo” cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ, số lượng gần như bằng zero những “công trình nghiên cứu” của các vị này trên các tạp chí quốc tế khoa học chuyên ngành, cũng như số tỷ lệ cao ngất ngút hàng năm về thất nghiệp của các vị này.

Từ những gì đã được đề ra trong các phát biểu bởi những vị lãnh đạo nhà nước hay tại các hội thảo chuyên đề được tải đăng trên các phương tiện truyền thông đại chúng, Việt Nam dường như đã và đang rất phấn khích đối với chủ đề “khởi nghiệp” mà nội hàm của “khởi nghiệp” bị vô tình hay cố ý nhầm lẫn để chỉ ôm gọn trong nó ý nghĩa duy nhất của “khởi nghiệp doanh nghiệp”, khiến người người sau khi nườm nượp tiến vào các trường đại học, nườm nượp giơ cao tấm bằng đại học, lại nườm nượp mơ màng nuôi mộng trở thành những nhà khởi nghiệp entrepreneur.

Như đã được tác giả bài viết này phân tích trong bài viết trước đây về chủ đề “cẩm nang khởi nghiệp”, lẽ ra người ta đã phải có sự phân định rạch ròi giữa “khởi nghiệp sự nghiệp” tức “khởi nghiệp cá nhân”, “khởi nghiệp doanh nghiệp” và “khởi nghiệp quốc gia” trước khi quảng bá hay hô hào về cái gọi là “khởi nghiệp” để giới trẻ tránh được sự lầm lạc trong ma trận mê cung mà kiếm hiệp gọi là tẩu hỏa nhập ma, vì đối với mọi con người có sự lành mạnh trong cả sức khỏe tinh thần và tâm thần thì khởi nghiệp sự nghiệp mới là điều duy nhất quan trọng cho cả cuộc đời mỗi người.

Khởi Nghiệp Sự Nghiệp còn gọi là khởi nghiệp cá nhân khi một con người có (a) tâm huyết, (b) ý chí, (c) sở thích, (d) sở trường năng lực, (e) hiểu biết thấu đáo về hoàn cảnh cụ thể của bản thân, gia đình, và xã hội, đã dựa trên tất cả năm thứ tương tự hành trang hay trang bị cần và đủ này để lập kế hoạch thích hợp ngay khi còn dưới mái trường trung học cho chính tương lai của mình. Tâm huyết cho biết ý nghĩ của bản thân đã hướng thượng ra sao đối với một lý tưởng – đặc biệt khi phạm trù “lý tưởng” chỉ có thể phát sinh, dưỡng nuôi, phát triển, và tồn tại chỉ khi người ta còn rất trẻ để từ đó hoặc thui chột biến mất theo tuổi tác hoặc thăng hoa bất kể tác động tàn phá của thời gian. Sở thích còn gắn liền với sở trường năng lực trong trường hợp sở thích đồng thời có kèm theo năng lực năng khiếu đáp ứng tương hợp với sở thích. Và hiểu biết thấu đáo về hoàn cảnh cụ thể của bản thân, gia đình, và xã hội để giúp một người đi đến quyết định lựa chọn hợp lý theo đạo lý, từ đó bản thân (a) không vướng vào tình cảnh nhẫn tâm khi buộc cả cha mẹ và anh chị em phải hy sinh để cung ứng cho mình điều kiện trèo lên bậc thang có gắn chữ “đại học” hào nhoáng hữu danh vô thực, (b) không đặt bản thân vào tình cảnh gia nhập đoàn quân thất nghiệp của tập đoàn quân cử nhân – thạc sĩ – tiến sĩ, (c) chủ động cho cuộc mưu sinh của bản thân đáp ứng đúng nhu cầu của xã hội từ đó có thể cưu mang sự sống của đấng sinh thành cùng tương lai của các em mình cũng như gia đình riêng của mình.

Đặc biệt, khi một cá nhân trở nên xuất chúng với nghiệp vụ của mình – nhất là trong lĩnh vực kỹ thuật công nghệ cao đặc thù – được một công ty tầm cỡ tuyển dụng để có môi trường phát triển mạnh mẽ nhất về tài năng, người ấy có thể được gọi là một nhà khởi nghiệp sự nghiệp tức intrapreneur.

Như vậy, đâu là sự khác biệt giữa nhà khởi nghiệp entrepreneur mà quá nhiều bạn trẻ Việt Nam trong thời hiện đại mơ màng đến, và nhà khởi nghiệp intrapreneur mà hầu như chỉ có tất cả các bạn trẻ thời Việt Nam Cộng Hòa đều sống theo như thế để rồi hện nay trở thành trào lưu của các tổng công ty hùng mạnh ở Hoa Kỳ, nhất là trong lĩnh vực công nghệ cao và y-sinh-dược học?

B- Nhận Diện Vấn Đề

1) Entrepreneurship

Khởi nghiệp Entrepreneurship là khi một nhà khởi nghiệp entrepreneur chấp nhận “lời ăn, lỗ chịu” đứng ra mở một doanh nghiệp nhỏ để làm chủ nhân doanh nghiệp ấy, trên cơ sở bản thân vững tin vào ý tưởng kinh doanh hàng hóa hay dịch vụ của mình, nhất là khi ý tưởng ấy mang tính đột phá, sáng tạo, có khả năng kiến tạo lợi nhuận, dù không thể phủ nhận có sự tiềm tàng những rủi ro thất bại cho sự dấn thân này.

2) Intrapreneurship

Khởi nghiệp Intrepreneurship là khi một người tài giỏi được thuê làm việc cho một công ty lớn và công ty này cung cấp các phương tiện làm việc tối ưu và tối tân phục vụ cho việc nghiên cứu sáng tạo của người tài giỏi ấy, chấp nhận các rủi ro thất bại bất kể các đầu tư tài chính khổng lồ.

Thật ra từ ngữ nhà khởi nghiệp intrapreneur xuất hiện từ năm 1978 và trở nên phổ biến khi được giới truyền thông sử dụng năm 1985 qua phát ngôn của Steve Jobs, Chủ Tịch Apple, và chính thức được ghi vào quyển từ điển The American Heritage Dictionary of the English Language năm 1992. Nếu như entrepreneur là một doanh nhân làm chủ một doanh nghiệp nhỏ, tự lo vốn để hoặc thực hiện sáng kiến của mình hoặc chạy theo thời cùng thị hiếu của thị trường, thì intrapreneur là một doanh nhân làm việc cho một doanh nghiệp lớn để phát huy sáng kiến, sáng tạo, thực hiện biến các sáng kiến, sáng tạo ấy của mình thành những đột phá lợi nhuận cho doanh nghiệp cưu mang mình, theo sự chu cấp tài chính dồi dào của doanh nghiệp lớn ấy. Có thể nói rằng một intrapreneur là một entrepreneur nội bộ của một công ty lớn, tại đó một intrapreneur được chủ động như một entrepreneur nhưng với nguồn cung cấp tài chính dồi dào cùng nguồn nhân lực của công ty lớn ấy để thực hiện sáng kiến sáng tạo của mình cho đến khi thành công mà không bị lâm vào hoàn cảnh của entrepreneur do entrepreneur phải gánh chịu trách nhiệm về tài chính cho mọi thất bại.

Những thí dụ điển hình cho sự động viên “người tài” nội bộ trở thành intrapreneur chủ động theo đuổi dự án riêng, phát huy sáng kiến sáng tạo và thực hiện sáng kiến sáng tạo ấy bằng tiền của công ty thường được đưa ra làm dẫn chứng như tại các công ty Lockheed Martin, 3M, HP, Intel, Google, Xerox, Siemens, và Microsoft, v.v., có nơi lập hẳn một chương trình dài hạn nhằm biến 300 manager (cấp quản lý cấp cao) của họ thành những intrapreneur có khả năng nhận diện cơ hội kinh doanh mới, có tiềm năng lợi nhuận cao, và thực hiện các dự án “tự tìm ra” mang tính đột phá mới lạ hấp dẫn ấy.

Tránh né rủi ro, khiếp sợ thất bại, và trừng phạt sự thất bại là những đặc thù của doanh chủ entrepreneur khiến những điều lý tưởng như phát huy sáng kiến kinh doanh của bản thân hoặc chỉ thực hiện được ở giai đoạn “khởi nghiệp doanh nghiệp” hoặc khó trở thành hiện thực hoành tráng cụ thể về sau do thiếu tài lực chịu đựng các rủi ro, thất bại. Điều này lý giải vì sao mặc cho trên lý thuyết luôn có sự ngợi ca hô hào động viên phát huy các sáng kiến sáng tạo đột phá siêu lợi nhuận tại tất cả các doanh nghiệp thì các doanh nghiệp vẫn thất bại về mặt phát huy này.

C- Đặc Thù Việt Nam

Như đã nêu ở trên, dạng thức Intrapreneurship đã tồn tại đương nhiên mặc định nơi giới trẻ của Việt Nam Cộng Hòa. Thế nhưng, vì sao hiện nay Intrapreneurship lại trở thành vấn đề thời thượng tại siêu cường Hoa Kỳ? Từ sự tồn tại đương nhiên mặc định, Intrapreneurship trở thành bài bản phát triển chuyên nghiệp mang tính thế lực trỗi vượt cạnh tranh cực cao của các đại gia tư bản do tác động tích cực của Intrapreneurship đối với sự phát triển tổ chức cùng gia tăng lợi nhuận của tổ chức qua thực tế chứng minh rằng các đại gia tư bản nào hình thành cơ cấu và cơ chế ủng hộ sự dấn thân của các doanh nhân Intrapreneur sẽ biến đại công ty thiên hẳn về Intrapreneurship và có cơ hội lớn hơn đối với sự phát triển so với các đại công ty khác có hoạt động Intrapreneurship kém được quan tâm hơn.

Tại Việt Nam Cộng Hòa, học sinh như có khả năng thiên phú trong vô thức tự thân sẵn có các trang bị của năm vũ khí như đã liệt kê ở trên trong phần A nói về Khởi Nghiệp Sự Nghiệp tức khởi nghiệp cá nhân bao gồm (a) tâm huyết, (b) ý chí, (c) sở thích, (d) sở trường năng lực, (e) hiểu biết thấu đáo về hoàn cảnh cụ thể của bản thân, gia đình, và xã hội. Từ những nhận thức mang tính vô thức này, học sinh chủ động khôn ngoan lựa chọn con đường dấn thân của mình để hoặc đi theo con đường trường kỹ thuật (mà Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam ngày nay đã hoàn toàn sai khi hạ phẩm giá thành “trường nghề hay trường cao đẳng nghề”) từ năm học lớp 9 để nhanh chóng tốt nghiệp dấn thân cho sự nghiệp thiên năng khiếu kỹ thuật này với danh xưng đầy danh dự của các “cán sự”, hoặc tiếp tục đi theo con đường nhiêu khê mất thời gian hơn để kết thúc lớp 12 với kỳ thi Tú Tài lắm rủi ro trước khi đối mặt với kỳ thi đại học cực kỳ khó khăn, hoặc đi theo đường binh nghiệp.

Tại Việt Nam ngày nay, học sinh hầu như không còn khả năng thiên phú trong vô thức tự thân như trên, dẫn đến hiện trạng học sinh lớp 12 vẫn chưa thể khẳng định sự liên kết chặt chẽ giữa cái mình muốn trở thành gì, mình có năng lực cho cái mình muốn trở thành ấy không, xã hội có chào đón cái mình muốn trở thành ấy không, và gia cảnh có đòi hỏi mọi người phải hy sinh tất cả để mình được vào đại học – chứ không phải để mình trở thành cái mình muốn trở thành. Đại học trở thành từ ngữ duy nhất chứ không là một thành tố của các sự lựa chọn cân đong đo đếm của học sinh, do có sự xuất hiện tràn lan của các trường đại học cùng cả ngàn phân khoa đói khát sinh viên, cũng như do việc thi cử hoặc bị tầm thường hóa thành “chỉ hỏi những gì đã học trong chương trình học” thay vì kén chọn năng khiếu người tài, hoặc bị triệt tiêu không cần thi cử để “đáp ứng nhu cầu học đại học của toàn dân”. Và chính sách giáo dục như thế của nhà nước đã triệt tiêu tất cả nỗ lực của chính nhà nước trong các kế sách phát triển các “trường nghề” nhằm đáp ứng nhu cầu quá cao trong xã hội khi công nghệ kỹ thuật dù được vinh danh trong quốc sách “hiện đại hóa, công nghiệp hóa đất nước” ngay từ ngày đầu thống nhất đất nước vẫn chưa bao giờ được đặt ở vị trí trang trọng đúng ra luôn là của nó.

Với sự khập khiểng như thế từ khâu đào tạo và cấp phát văn bằng, người thụ  hưởng – tức các học sinh – lại bị huyễn hoặc bởi các hào quang giả trá của “quản trị kinh doanh” và bởi sự ra rả mọi lúc mọi nơi về “tinh thần khởi nghiệp”, nên vô tư hăng hái trả lời phỏng vấn rằng “Em muốn trở thành Bill Gates”, rằng “Em sẽ mở doanh nghiệp”, rằng “Em muốn làm một doanh nhân”, v.v. và v.v.

Với sự khập khiểng như thế từ khâu đào tạo và cấp phát văn bằng, người thụ  hưởng – tức các học sinh – hưởng thêm lợi lộc từ sự cạnh tranh gay gắt để tồn tại của tất cả các trường đại học nước ngoài (như giảm học phí, cấp học bổng bán phần, chấp nhận cho học thêm tiếng Anh sau do kém tiếng Anh, chấp nhận cho học thạc sĩ quản trị kinh doanh mà không cần phải có tối thiểu bao nhiêu năm làm việc thực tế sau tốt nghiệp đại học, v.v.) nên việc du học luôn ở trong tầm tay của đa số, dẫn đến việc trí hóa chưa kịp hoặc không thể trưởng thành khiến vừa sang nước ngoài du học đã lớn tiếng chê bai nước nhà, to giọng mắng nước nhà không biết trọng dụng nhân tài do bản thân học xong chẳng biết nước nhà có việc gì làm không và thù lao có tương xứng hay không, v.v. và v.v.

D- Kết Luận

Vì vậy, bạn trẻ hỡi, hãy là người tài để bản thân mình làm một intrapreuneur và khi đã trở thành một intrapreuneur thành công, bạn hãy lựa chọn một trong hai con đường rộng mở trước mặt:

1) Tiếp tục là một intrapreuneur ngày càng thành công hơn, danh tiếng lẫy lừng hơn; hoặc

2) Chuyển sang làm một entrepreuneur trên cơ sở đã hội đủ cùng lúc bốn yếu tố của (a) vốn liếng nghiệp vụ cao trên thương trường sau thời gian dài làm người tài khởi nghiệp sự nghiệp intrapreuneur, (b) vốn liếng uy danh cao trên thị trường sau thời gian dài làm người tài khởi nghiệp sự nghiệp intrapreuneur, (c) vốn tài chính cao trong “chiến trường” sau thời gian dài làm người tài khởi nghiệp sự nghiệp intrapreuneur, và (d) khả năng thành công gần như tuyệt đối từ ba loại vốn trên.

Tương tự bất kỳ quốc gia lành mạnh nào khác, Việt Nam cần có thật nhiều những người tài khởi nghiệp sự nghiệp intrapreuneur để làm cơ sở mang tính nền tảng cho sự phát triển các entrepreuneur thành công.

Tương tự bất kỳ quốc gia lành mạnh nào khác, Việt Nam không cần có quá nhiều người khởi nghiệp doanh nghiệp entrepreuneur trong khi xã hội đang có vấn nạn thiếu vắng các người tài khởi nghiệp sự nghiệp intrapreuneur.

Một cách lành mạnh, bạn hãy rèn luyện – dù ở Việt Nam hay ở nước ngoài – để  trở thành một người tài cho một sự nghiệp cá nhân của bạn tại một đại công ty. Cần nhớ rằng tấm văn bằng bạn đạt được dù do năng lực cao thật sự của chính bản thân bạn, thì cũng chẳng nói lên được điều gì vì “học giỏi” còn đòi hỏi thời gian “hành giỏi”, vì qua “hành” bạn mới chứng minh được năng lực của bạn trong biến tri thức thành thực tiễn hiệu quả trong một môi trường làm việc phức tạp của một tập thể đa dạng với tính cạnh tranh khắc nghiệt, tất cả minh chứng cho sự thành công của bạn để tồn tại, qua đó bạn trở thành kết quả cụ thể của một quá trình học hành thành công.

Ngay cả khi bạn học thành tài tại Việt Nam nhưng rời Việt Nam làm việc cho nước ngoài, hoặc bạn học thành tài ở nước ngoài nhưng không về Việt Nam thì đây vẫn là chuyện bình thường, đặc biệt nếu như bạn là ngôi sao về Vật Lý Nguyên Tử, Vật Lý Thiên Văn, Vật Lý Vũ Trụ, Công Kỹ Nghệ Hóa Sinh, v.v. mà ở Việt Nam bạn không thể phát huy sự nghiệp khoa học cũng như không thể có các tài trợ và phương tiện phục vụ tối ưu cho các nghiên cứu của bạn. Bạn hãy làm việc cho Cơ Quan Nghiên Cứu Vũ Trụ NASA của Hoa Kỳ. Bạn hãy làm việc cho công ty sản xuất chiến đấu cơ phản lực chiến thuật Lockheed Martin. Bạn hãy làm việc cho bất kỳ ai, miễn bạn luôn là người Việt Nam tốt lành. Thầy Trần Chung Ngọc, sĩ quan quân đội Việt Nam Cộng Hòa, giảng sư Vật Lý đại học Mỹ, cố vấn chính phủ Singapore, luôn là người tả xung hữu đột đơn thương độc mã tại Hoa Kỳ viết hàng ngàn bài blog bảo vệ Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, chống lại bất kỳ kẻ chống Việt Nam nào dù đó là thế lực phản động hay thế lực tôn giáo chống Cộng. Thầy Trần Chung Ngọc không “đóng góp” công sức giảng dạy đại học cho Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, không “đóng thuế” cho Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam. Bạn hãy làm sao trở thành bậc kỳ tài như Thầy Trần Chung Ngọc: luôn vì đất nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam. Chỉ cần như vậy thôi là bạn đã làm vinh danh đất nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam rồi vậy.

Hãy là một intrapreneur thành công tại một đại công ty trước khi làm một entrepreneur của một công ty nhỏ bạn ạ, vì rằng có như thế bạn với tư thế một người tài mới có nhiều cơ may thành công hơn khi quyết định “ra riêng”.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Tham khảo các bài viết của Hoàng Hữu Phước:

Khởi Nghiệp:

  1. Để Việt Nam Trở Thành Cường Quốc: Khởi Nghiệp
  2. Để Việt Nam Trở Thành Cường Quốc: Hão Huyền Singapore
  3. Để Việt Nam Trở Thành Cường Quốc: Hão Huyền Nhật Bản

Người Tài:

  1. Thầy Trần Chung Ngọc: http://hhphuoc.blog.com/?p=89
  2. Nhân Tài Ư? Thật Hỡi Ơi!
  3. Lời Khuyên Dành Cho Học Sinh
  4. Lời Khuyên Dành Cho Du Học Sinh Việt Nam

Giáo Dục:

  1. Cựu Nhà Giáo Hoàng Hữu Phước Viết Bức Tâm Thư Gởi Nhà Giáo Hiện Tại Và Tương Lai
  2. Tấm Lòng Cựu Nhà Giáo
  3. Những Phân Tích Mới L‎ý Giải Vấn Nạn Bất Tương Thích Giữa Đào Tạo & Sử Dụng Nhân Lực Tình Độ Đại Học và Các Biện Pháp Cách Tân
  4. Thế Nào Là Doanh Nhân
  5. Trình Độ Thạc Sĩ – Tiến Sĩ Việt Nam
  6. Định Tính Và Định Lượng Tuổi Trẻ
Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.