Đi Tắt Đón Đầu

Hoàng Hữu Phước, MIB

08-9-2017

Đi Tắt Đón Đầu – Định Nghĩa Đầu Tiên

(bài được đăng lần đầu tiên ngày 05-3-2009 trên Emotino tại http://www.emotino.com/m.php?p=17539)

Nhóm từ “đi tắt đón đầu” đã được sử dụng tại Việt Nam trong vài năm trở lại đây với một ứng dụng mới khi gắn kết vào trong hoạch định chính sách quốc gia; song như một thông lệ trầm kha ở Việt Nam, chưa bao giờ có một phần định nghĩa mới bất kỳ cho nhóm từ mới hay nhóm từ mang tính thành ngữ được cho thêm một ý mới, khiến không thể đem lại sự thông hiểu tự động tự nhiên đồng nhất nơi mỗi người đọc, nghe, thấy, viết lại cụm từ.

Trước hết, cần phải hiểu “đi tắt đón đầu” là một khả năng siêu việt chỉ có nơi những người mạnh khỏe, cường tráng, có sức chịu đựng cực cao, tinh khôn, nhanh nhẹn, quyết đoán, sáng tạo, và quả cảm khi lao vào nơi cực kỳ gian khó mà thành hay bại chỉ là một đường ranh nhỏ chứ không phải trên một tỷ lệ hên xui may rủi 50/50. Thừa hưởng một gia tài kếch sù – từ cha mẹ hay từ Nhà Nước – rồi nhàn hạ chạy lung tung, đầu tư lung tung, hoàn toàn không phải “đi tắt đón đầu” mà là “lấy thịt đè người” của giới đầu cơ speculator không hơn không kém.

Một vài thí dụ nhất thiết cần được đưa ra để làm rõ lập luận trên.

Trong nhiều phim hành động, diễn viên chính loại cơ bắp như ngài Thị trưởng California hoặc bậm trợn như Clive Owen hay lạnh lùng diễm tuyệt như Matt Damon không bao giờ rượt kịp chiếc tàu hỏa cao tốc nên phải “đi tắt đón đầu” bằng cách chạy như bay lên đồi cao, bị cây cối quất vào thịt vào da vào mặt bật máu, rồi lúc chạy xuống dốc đồi phía bên kia có khi té lăn đùng qua các bụi gai góc, để rồi có khi té xuống hướng ngay trước đầu máy xe hỏa đang vùn vụt lao tới (may mà níu được bờ tường của đường hầm xuyên núi tích tắc trước khi đầu xe lao ra, và sau đó buông tay rơi xuống một toa áp chót để có mặt trên cùng chuyến tàu cao tốc của những người đã mua vé danh chính ngôn thuận từ nhà ga khởi hành xa lắc xa lơ). Đó là “đi tắt đón đầu”. Không cơ bắp, không nhanh nhẹn, không tính toán cân đối sức lực và thời gian một cách khoa học, không lao vào ngõ tắt chưa dấu chân người thì sẽ cứ mãi chạy chân rượt đuỗi trên đường ray các đại gia làm sẵn cho các toa tàu của họ  trong khi con tàu bon bon trên đường ray của chính nó mãi mãi rời xa.

Trong cuộc chiến tranh Chống Mỹ của dân tộc Việt Nam, lớp lớp đoàn quân dưới sự lãnh đạo của các tướng lĩnh Cộng sản Việt Nam, đã chôn vùi tận đáy bùn đen tên tuổi các tướng lĩnh đối phương làm đời đời hoen ố uy danh của học viện quân sự West Point Hoa Kỳ và Trung Tâm Huấn Luyện Quang Trung Việt Nam Cộng Hòa, khi đã đưa bao binh đoàn áp sát tiền đồn đối phương, thọc sâu vào trung tâm thị tứ đối phương, chiếm đóng ngay Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ, mà đối phương với kỷ thuật hiện đại và tình báo tinh nhuệ vẫn không sao phát hiện được bụi, khói, tiếng động, bóng người của những cuộc hành quân. Đó là một công trình “đi tắt đón đầu” đích thực và hoàn mỹ. Một cuộc “đi tắt” để đón đầu diệt địch. Một cuộc “đi tắt” kéo dài đến mấy mươi năm, hy sinh biết bao, gian khổ biết bao, để “đón đầu” thời kỳ độc lập, tự chủ, hòa bình, phát triển.

“Đi tắt đón đầu” do đó phải mang tính “bí mật”, có tính chiến lược, với đầy sách lược cụ thể cho từng giai đoạn, tận dụng hết sức lực, để cuối cùng có mặt trên con tàu cao tốc không chịu dừng đón khách dọc đường để cùng nó lao đến vinh quang, hoặc giúp người “đi tắt đón đầu” từ từ bò trên nóc các toa tàu tiến lên phía trước, leo xuống buồng lái, rồi trở thành đầu tàu của các toa tàu đại gia.

Việt Nam vừa được xóa cấm vận, mọi người ùa vào thì sao mà gọi họ là “đi tắt đón đầu”? Phải hùng dũng như Pepsi-Cola vào Việt Nam khi vòng vây cấm vận vẫn còn, nằm gai nếm mật với Việt Nam, để rồi khi cấm vận vừa được tuyên bố xóa bỏ thì Pepsi-Cola đã có ngay (sản xuất vài tuần trước đó) sản phẩm Pepsi-Cola bày ra khắp nơi tại Hà Nội và Tp Hồ Chí Minh để mời người qua đường ghé vào uống miễn phí, với cờ hoa biểu ngữ đón mừng sự kiện xóa cấm vận Việt Nam. Đó mới là “đi tắt đón đầu” nghĩa là đi vào con đường chưa có lối đi (khung luật pháp của chính quốc Hoa Kỳ) và chưa ai nghĩ đến việc “đi tắt đón đầu” (Coca-Cola vẫn còn ẩn núp bên Thái Lan dõng tai nghe ngóng).

Tóm lại, “đi tắt đón đầu” là một thành ngữ tuyệt diệu, không phải là chuyện giản đơn như kẹt xe thì chui vô các ngõ, các hẻm, các ngách, các “kiệt”, một cách tự phát, không chuyên nghiệp, lấn dùng lối đi nhỏ hẹp có nhiều trẻ em gia đình không khá giả đứng chơi, gây thêm hỗn loạn và hạ thấp tư cách công dân.

“Đi tắt đón đầu” phải là như trong thời cực thịnh của máy vi tính, IBM quyết định bán hết cơ ngơi cho một hãng vi tính Trung Quốc, còn mình tập trung cho các giải pháp quản trị và tư vấn.

“Đi tắt đón đầu” hoàn toàn không phải là thấy người ta phát triển nhãn hiệu điện thoại di động thì nhanh tay tung tiền mở công ty và mua nhiều cơ ngơi mở nhiều chi nhánh bán điện thoại của các hãng điện thoại hầu nắm nhiều khách hàng hơn đối thủ cạnh tranh nghĩa là thực chất chỉ là đầu tư địa ốc chụp giựt vị trí đắc địa chứ không phải phát triển sản xuất điện thoại di động; cũng không phải thấy nước ngoài có nhiều đại gia siêu thị là tung tiền nhà nước mua đất vàng ở khắp các tỉnh thành để mở siêu thị trước mà thực chất chỉ là chụp giựt vị trí đắc địa chứ không phải phát triển kinh doanh bán lẻ giá sĩ; cũng không phải nghe nói nước ngoài phát triển công nghệ thông tin là vội vàng cho trường lớp trang bị máy vi tính mà thực chất chỉ là kiếm cớ xin xỏ xài sạch tiền ngân sách.

“Đi tắt đón đầu” mà cứ bô bô cái miệng nói về cái “quốc sách đi tắt đón đầu” của ta thì rõ là ta cực kỳ thiếu thông minh, công bố cho toàn thiên hạ biết rõ về “âm mưu” của ta để từ đó thiên hạ né lạng qua chỗ khác cho chúng ta mặc sức tha hồ đi tắt để đón đầu dĩ vãng.

Chừng nào ý nghĩa sâu xa của thành ngữ “đi tắt đón đầu” còn chưa được nghiêm túc hiểu đúng, chừng đó việc “đi tắt đón đầu” vẫn sẽ còn là câu cú cho sự cười cợt và nước ta bao giờ mới có được con đường tắt đúng nghĩa để dồn toàn lực lao đi đón đầu để cùng có mặt trên con tàu của các siêu cường sau 20 năm nữa.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Tham khảo cùng chủ đề “hãy cẩn trọng khi sử dụng thành ngữ”:

Đất Lành: Chim Đậu. Chim Đậu: Đất Có Còn Lành?

Lời Khuyên Dành Cho Các Thượng Tướng Nguyễn Chí Vịnh Và Lê Quý Vương

Quốc Nhục

Thế Nào Là “ỐC ĐẢO” – Sự Cẩn Trọng Trong Sử Dụng Ngôn Từ Hán-Việt

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.