Grab

Hoàng Hữu Phước, MIB

16-11-2018

Tổng Quan

A- Các Thời Đại Công Nghệ Của “Taxi”:

Việt Nam đang có lấn cấn chốn pháp đình từ 2017 đến nay với vụ kiện của cái gọi là “taxi truyền thống” và “taxi công nghệ” do công ty Vinasun kiện cáo Grab.

Vốn người minh bạch – dù trong tư duy đia-chính-trị-kinh-tế-tài-luật-pháp-giáo-văn-xã-tuyên-ngôn(1) hay trong làm-tình(2) – chỉ ủng hộ cái hoàn toàn đúng hoặc cái có nhiều lý đúng nhất hoặc có lắm cái lý đúng hơn, tôi thấy cần nhất thiết phải khẳng định ngay từ câu thứ nhì của bài viết này rằng tôi hiện tại đang ủng hộ Grab.

Vốn người minh bạch, tôi cần nói rõ là dưới thời Việt Nam Cộng Hòa tôi dứt khoát chỉ đi xe lambretta/xe xích lô máy/xe xích lô đạp chứ không đi xe ngựa. May mà không có vụ nào mà xe ngựa kiện xe buýt/xe lam/xe taxi/xích lô máy/xe xích lô đạp/xe ba gác đã làm các “xa phu thổ mộ” (tức tài xế xe ngựa) mất thu nhập. Đó là thời kỳ “taxi công nghệ truyền thống đạp” (đạp bàn đạp pedal hoặc đạp cần khởi động kick-starter) không làm đầu têu cho “taxi công nghệ truyền thống kéo” kiện cáo.

Vốn người minh bạch, tôi cần nói rõ là dưới thời Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam vào những năm 2000, tôi dứt khoát không đi xe buýt/xe xích lô đạp mà chỉ đi lại một cách độc lập tự do tự chủ bằng xe taxi công nghệ truyền thống ngoắc/vẫy/kêu. Rồi thì tôi thay đổi, chỉ đi Vinataxi vì xe taxi này đầu tiên sử dụng “công nghệ gọi phone tới tổng đài đăng ký xe”, và cũng tại tôi ủng hộ công ty Tecobest Hong Kong đã mạnh dạn đầu tư tiên phong vào đất nước Việt Nam yêu quý của tôi (tương tự như tôi trong bài viết khác đã nói rằng tôi uống ủng hộ Pepsi Cola vì Pepsi đã đợi chờ ngày Mỹ bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Việt Nam để đầu tiên tưng bừng tung sản phẩm đón chào khắp Thành Phố Hồ Chí Minh trong khi CocaCola rình rập nghe ngóng thêm để rồi khi vào Việt Nam thì lợi dụng sự ngu đần của các lãnh đạo kinh tế Việt Nam ở Thành Phố Hồ Chí Minh mà khuynh đảo rồi chiếm hữu các nhà máy thương hiệu giải khát lừng danh từ thời Việt Nam Cộng Hòa). Tôi dứt khoát không sử dụng taxi nào khác của Việt Nam. May mà không có vụ nào mà xe taxi “công nghệ truyền thống ngoắc/vẫy/kêu” kiện xe taxi “công nghệ phone để bàn & phone di động” Vinataxi làm họ mất thu nhập.

Vốn người minh bạch, tôi cần nói rõ là dưới thời Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam vào cuối những năm 2000, tôi dứt khoát không đi xe taxi nào khác trừ xe Mai Linh. Là lãnh đạo nhân sự một công ty có non nửa ngàn nhân viên và non vạn đại lý, tôi đề ra chính sách đài thọ chi phí đi taxi cho nhân viên đi công tác xa, nhân viên cấp quản lý cao đi làm mỗi ngày, nữ nhân viên trong thời gian hộ sản đi làm mỗi ngày từ lúc mang thai được 6 tháng cho đến khi mẹ tròn quay như bánh dày còn con vuông vức như bánh chưng xuất viện về nhà và đến hết thời gian xin nghỉ hộ sản (sau đó thì hôm nào đưa con tái khám định kỳ ở phụ sản thì dùng taxi chỉ cho ngày hôm ấy). Vào thời điểm đó, Taxi Mai Linh đã đầu tiên có “taxi công nghệ phone + cà cạc” (tức cái cạc cứng mang tên MCC của Mai Linh cấp để vô xấp biên lai) và có mặt tại rất nhiều  tỉnh thành lớn nơi công ty tôi làm việc có mở chi nhánh nên tôi ra lịnh chỉ sử dụng xe taxi Mai Linh và cấp “cạc” MCC của Mai Linh cho mỗi nhân viên. Sau đó, lãnh đạo công ty Vinasun đã xin gặp riêng tôi để giới thiệu rằng họ nay cũng đã có phát hành thẻ giống MCC của Mai Linh. Tôi đã không chiếu cố Vinasun vì tôi luôn là khách hàng trung thành với những chủ hàng nào chưa gây ra điều tiếng xấu. Do Vinasun lúc đó vẫn chưa có mặt tại các tỉnh thành như Mai Linh, tôi chỉ có thể ủng hộ Vinasun bằng cách tiếp tục hàng năm sử dụng dịch vụ du lịch lữ hành của Vinasun phục vụ nhân viên của tôi trong nhiều chục chuyến du lịch nghỉ dưỡng. (Đó cũng là để đáp lại tình cảm của anh CEO của Vinasun thủa ấy luôn xung phong đích thân làm hướng dẫn viên du lịch riêng cho gia đình tôi mỗi khi tôi “mua tour” của Vinasun cho gia đình tôi du lịch nghĩ dưỡng tại khách sạn của Vinasun ở Vũng Tàu). May mà không có vụ nào mà taxi “công nghệ truyền thống ngoắc/vẫy/kêu” rủ rê taxi “công nghệ truyền thống có phone để bàn & phone di động” kiện xe taxi “công nghệ truyền thống phone để bàn + phone di động + cạc cà” của Mai Linh và Vinasun ra tòa vì hai anh song hiệp tranh hùng long tranh hổ đấu này làm họ mất thu nhập.

Vốn người minh bạch, tôi cần nói rõ là dưới thời Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam vào cuối những năm 2010, tôi dứt khoát không đi xe taxi nào khác trừ xe Grab  thuộc loại “taxi công nghệ phone thông minh định vị ASEAN”. Đoạn này tôi nói ngắn gọn vì độc giả biết thế nào là xe Grab, xe Uber. Phone của tôi có nạp hai “apps” của Grab và Uber vì tôi từ nhỏ luôn trong tư thế chủ động không để mình bị động. Khi Uber không còn hoạt động riêng tại Việt Nam, tôi gỡ bỏ “app” của Uber. Dù vẫn là người luôn “chủ động không bị động”, tôi vẫn không chép bổ sung “apps” khác (dù Mai Linh và Vinasun cũng noi theo Grab để sử dụng “công nghệ phone thông minh” nhưng không ở đẳng cấp định vị ASEAN để tôi có thể sử dụng chính app đó khi ở Singapore chẳng hạn). Ngoài ra, đó cũng vì tôi luôn là khách hàng trung thành với những chủ hàng nào chưa gây ra điều tiếng xấu. Thế nhưng xã hội ta lại nảy sinh vụ “taxi công nghệ phone thông minh không định vị ASEAN nhưng vẫn độc quyền chiếm hữu từ ngữ truyền thống” kiện taxi trụi lũi tức “taxi công nghệ phone thông minh có định vị ASEAN nhưng không có chữ truyền thống” ra tòa.

Trong khi mọi nhúc nhích của cái gọi là “công nghệ’ mấy trăm năm nay đều chứng minh (a) cái gì cũng chạy theo công nghệ; (b) công nghệ mới hơn luôn sẽ đe dọa công nghệ trước đó; (c) b luôn là chân lý thực tế đầy dọa đe từ thời này sang thời khác; (d) c là nội dung luôn được nhận thức nơi mọi người trưởng thành nào có bản lĩnh quyết không để mình tuột hậu hay lạc hậu hoặc bị đá hậu, không để mình lâm vào thế bất lợi cùng đường mạt vận; và (e) d chính là động năng của sáng tạo, động lực của tiếp thu/tiếp nhận, dẫn đến động thái cạnh tranh nắm bắt nhanh hơn cái mới hơn, từ đó có động tác chế biến các “cộng thêm” tạo điểm nhấn cạnh tranh đặc thù differentiation làm điểm bật cho ưu thế cạnh tranh.

Không theo các bài bản chứng minh trên, tức là không theo lẽ thường.

Gọi Grab là “taxi công nghệ” chỉ chứng minh đã có sự bó tay trong sử dụng tiếng Việt, vì cái được quy là “công nghệ” ấy chả là cái thần sầu quỷ khốc gì cả, chưa kể cái “công nghệ” ấy xuất hiện cả một thập niên trước và hiện đang được sử dụng ở một số công ty taxi “truyền thống”.

Việc đang nhao nhao chống “taxi công nghệ Grab” phải chăng là nhằm vào cái tương tự cái Grab Taxi “quá xịn” này vốn đang được những nhà sản xuất công nghiệp và ngân hàng khổng lồ trên thế giới thi nhau đổ tỷ tỷ Đô-la Mỹ vào:

Screen Shot 11-15-18 at 11.56 PM

Và tôi chỉ đi “Grab Car” vậy “Grab Car” có là đối tượng của sự ồn ào kiện cáo không? Nếu đúng, sao lại nhao nhao về “taxi công nghệ” vì theo ngôn ngữ vốn đầy bẫy rập nhưng có giá trị quyết định tuyệt đối chốn công đường Âu Mỹ thì “Grab Car” chưa được công bố bằng văn bản pháp luật nào ở Việt Nam rằng nó cũng được định nghĩa bằng khoa học ngôn ngữ là “taxi”.

B- Thuế Má:

Cần nhớ rằng ngay cả dưới thời các vị minh quân thánh chúa thời phong kiến mà ngày nay dân tộc Việt Nam đời đời thờ phượng, ngợi ca, thì sử sách vẫn không bao giờ có nêu tên bất kỳ vị minh quân thánh chúa nào đã tha cho dân về “sưu” về “thuế”, mà về ngữ sử thì đã nói đến “sưu thuế” thì chỉ có một thành ngữ duy nhất là “sưu cao thuế nặng” như nét đặc trưng suốt xuyên thời phong kiến mà thôi. “Sưu Thuế” các hoàng triều Việt Nam đã phải cao, phải rất rất cao, đã phải nặng, phải rất rất nặng để phục vụ ba đại sự gồm (a) nuôi hoàng tộc hoàng gia hoàng cung hoàng triều(3), (b) duy trì lực lượng quân đội cùng trang bị vũ khí chiến thuyền cho quân đội ấy,và (c) thu mua thu gom thu tịch sừng tê/ngà voi/trầm hương/kỳ nam/ngọc/châu/vàng/bạc/thủy ngân/gái đẹp còn trinh/nhà văn/nhà địa lý/nhà địa ốc/nhà kỹ thuật/và…nhà thấu thị để tiến cống Tê-Lũy-Thừa-Ba tức T3  tức Thiên Triều Tàu.

Còn trong thời hiện đại khi quốc gia cần phải có ngân sách khổng lồ để đầu tư khổng lồ vào bao dự án đại khổng lồ kể cả dự án quân sự quốc phòng, lại gặp phải 7 vấn nạn khủng khiếp như:

(a) Ngân khố quốc gia hạn chế do phải giải quyết các công nợ tồn đọng chất chồng đối với quốc tế.

(b) Nguồn vay ưu đãi hạn chế từ các định chế tài chính quốc tế do tiến trình phát triển kinh tế nước nhà đã gặt hái được những thành quả bước đầu lồ lộ khó thể mãi dấu che trước bàng dân thiên hạ.

(c) Ngân sách thâm hụt do nợ công từ những đầu tư hạ tầng vĩ đại.

(d) Ngân sách không thể tích lũy do triền miên khắc phục thiên tai (tai họa do trời gây ra như: lũ lụt, hạn hán, dịch bệnh cây trồng, v.v.) và khắc phục nhân tai (tai họa do nhân tài gây ra như: xây đập thủy điện dỏm, xây đường sá dỏm, cạo trọc núi đồi thiệt, phát triển công nghiệp nặng nhẹ nhưng đầu óc không có trí óc về xử lý ô nhiễm môi sinh thiệt, khuyến khích thâm tham thụt thoát(4) thiệt khi kẻ nào mà táy máy mất tỷ Đô-la Mỹ thì chỉ cần nộp khắc phục vài tỷ Việt Nam Đồng là đã có thể được tự hào xem như công trạng đầy cảm động đáng cho một chiếu cố giảm nhẹ tội danh, sự vòi vĩnh của các cháu bé địa phương còi đòi bố mẹ trung ương ốm phải cho tiền hoặc bỏ tiền ra cho mỗi cháu làm sân bay “quốc tế”/bến cảng “nước sâu”/đường bộ cao tốc xịn “xài một tháng phải có lổ khủng long/đường sắt cao tốc/đường sắt tốc độ cao, v.v.).

(e) Ngân sách thâm hụt do nợ công từ những đầu tư vĩ đại không hiệu quả tại bị vì bởi không hợp “thiên thời” (nhập nhà máy cũ xì không thể chạy được hoặc nhà máy hiện đại phải trùm mền chống rỉ sét vì sản phẩm thế giới chưa có ai cần), chẳng hợp “địa lợi” (xây tứ tung các dự án địa ốc cao tầng rồi bỏ đó biến đất vàng thành đất ệch hay đất khè, hoặc ồ ạt xây các cảng nước sâu chỉ để cho ghe/xuồng/thúng/mủng/tắc ráng/võ lãi đến bắt mực con vốn là con của con mực), chớ hợp “nhân hòa” (chỉ được mấy anh báo chí làm ngơ trong giai đoạn đập phá, chứ còn khi ván đã đóng xong thuyền nhiều tỷ đô hoặc thành công trình cao ngất trời mây hoặc tan tành mây khói thì mấy ảnh quyết không tha, khẳng khái trung dũng hào hùng lớn tiếng gầm vang uất hận long trời lỡ đất “trách nhiệm này thuộc về ai vậy chớ hả” đòi đập hết khiến xuất hiện nhiều thêm những bài báo trường thiên tường thuật sâu sắc sâu xa sâu hoắm bao đại án kinh tế chốn pháp đình).

(f) Nguồn tiền lẽ ra “bơm” thêm cho ngân sách cũng bị phun xịt qua hướng khác như bằng chứng không thể chối cãi của mấy giải “doanh nhân thành đạt” hay cái khỉ gió gì ấy thành đạt mà đơn vị thành đạt hay cá nhân thành đạt đoạt giải thành đạt phải đóng tiền từ nửa tỷ đến chục tỷ cho “ban tổ chức thành đạt” để được bay ra Hà Nội dự lễ tôn vinh thành đạt, được lên sân khấu dành cho giới thành đạt, được lãnh đạo Nhà Nước trao “chứng nhận” thành đạt cùng kỹ niệm chương thành đạt để rồi trở về tỉnh nhà bắt đầu tiến trình dành dụm số tiền nửa tỷ hay 10 tỷ cho “niên khóa thành đạt” tiếp theo.

(g) Tiền từ Thuế. Trốn thuế tỷ tỷ + thất thu thuế tỷ tỷ = Thủng túi tiền thuế = Thiếu tỷ tỷ tiền tại thủng túi thất thoát thất thu tỷ tỷ tiền thuế = Tiêu tùng.

Chung quy lại, trước vận mệnh quốc gia hiện đại ngày nay sáng-như-đèn-cầy-đốt-đèn-Trung-Thu như thế, như như thế, câu hỏi đặt ra là: Thế nước yếu, lấy gì lo chiến chinh?

Tất nhiên: phải thu thuế. ThếThuế chỉ khác nhau mỗi chữ U.

Và trọng trách đặt vào tay hay lên vai những con người và những doanh nghiệp nào có năng lực đóng thuế đầy đủ nhất, nhiều hơn, và nhanh hơn.

Vậy cái duy nhất lẽ ra cần xét đến là liệu Grab có phải gồm những con người và là doanh nghiệp có khả năng đóng góp thuế đầy đủ nhất, nhiều hơn, và nhanh hơn cho ngân sách quốc gia hay không, chứ không phải là xem liệu Grab có gây ra khó khăn cho ai về thu nhập và có phải chịu trách nhiệm về sự sụt giảm thu nhập ấy của người khác hay không, cũng như có phải chịu trách nhiệm bồi thường bao nhiêu cho sự sụt giảm thu nhập ấy.

Grab:

Cần phân định rõ ràng ngay từ đầu là có rất nhiều những mặc định không hợp lý từ phía người Việt do đặc thù văn hóa, giáo dục, hưởng thụ, và phong cách nổi trội cá nhân chủ nghĩa.

Việc Grab bị kiện không nên được tự động nhận được ngay sự đồng tình đồng cảm với hoàn cảnh của Vinasun và đội ngũ tài xế của Vinasun, vì trên nguyên tắc thì hoàn cảnh ấy chưa được tòa án ra phán quyết rằng có thật hay không, có thực sự vi phạm luật pháp hay không, và với các phán quyết ra sao. Chưa kể cho dù đã có phán quyết Sơ Thẩm buộc Grab phải chịu trách nhiệm cụ thể gì đó về đạo đức, tài chính, và dân sự hay hình sự, và bản án đã có hiệu lực thi hành thì vẫn còn những cấp xét xử khác như Phúc Thẩm, Giám Đốc Thẩm, và Tái Thẩm cho Grab theo đuổi.

Ngoài sự thật hiển nhiên rất đời thường mang ý nghĩa của không những sự đào thải rất tự nhiên của cái hoặc không còn phù hợp với sở thích khách hàng, hoặc không còn phù hợp với quy định của pháp luật, hoặc không còn có thể cạnh tranh với các đối thủ trong cùng thị trường dù sự bất khả ấy là về phương diện tài chính hay quy mô, thì vẫn còn một sự thật hiển nhiên khác cũng rất đời thường mang ý nghĩa tâm lý của “có mới nới cũ”, khẳng định rằng quyền lựa chọn của khách hàng phải được tôn trọng, và rằng không bao giờ có sự đồng nghĩa ở hai nội hàm “mới phải luôn có nghĩa là tốt hơn” và “chọn mới tức là tự động chê bai cái cũ”. Thay đổi “công nghệ” chính là để (a) xem trọng nhu cầu tự nhiên “có mới nới cũ” của khách hàng để nhanh chóng phục vụ họ, y như sự xuất hiện dồn dập của hàng hóa kim khí điện máy, điện tử, ô tô, và điện thoại thông minh, v.v.; (b) xem trọng bản thân khi không ngừng cập nhật tình hình, không ngừng giữ mới hình ảnh bản thân cơ quan/cá nhân/dịch vụ/và phương tiện phục vụ; và (c) chứng tỏ có sự hiểu biết rằng thế giới hiện đại luôn có sự đồng hành sát cạnh nó của sự thay đổi nhanh chóng của phương tiện cùng tiện nghi khiến ranh giới giữa phần thắng và phần bại trở nên mong manh hơn trên thương trường; rằng phần thắng sẽ thiên lợi thế nhiều hơn cho những ai nắm bắt nhanh hơn, áp dụng sớm hơn, hoạt động hiệu quả hơn, và có năng lực quản lý sự đổi thay bền vững hơn.

Màn hình CRT máy vi tính đã xuất hiện từ những năm 1970 của thế kỷ trước, rồi sự xuất hiện của màn hình LCD năm 1995 dần dẫn đến sự cáo chung của màn hình CRT vốn chỉ dành cho những tivi có bề dày từ 40cm đến 1m50. Một sự đào thải mới nay lại được báo hiệu nhắm vào ngay cả màn hình LED với sự xuất hiện uy nghi của màn hình OLED. Khách hàng rồi sẽ tự nhiên hướng về OLED, trong khi CRT có thể nằm trong bộ sưu tập đồ cổ cá nhân để cho các phim trường thuê khi làm phim “cổ trang”, còn LCD đang nhận thức sự vơi đi vùn vụt của thời gian tung hoành của nó. Sẽ là chuyện tếu lâm rẻ tiền dạng Fake News nếu có kẻ nào đó kể rằng các công ty sản xuất màn hình CRT nắm đầu lôi cổ công ty sản xuất màn hình OLED ra tòa vì đã gây thiệt hại về thu nhập cho CRT.

Grab hay Uber hay những công ty tương tự không phải tự dưng xuất hiện bất ngờ. Uber ra đời năm 2008, và Grab 2012. Giới dịch vụ taxi ở Việt Nam đã có lợi thế tròm trèm 10 năm để lẽ ra đã có thể chủ động tránh né được những hoàn cảnh bất lợi nhưng không bất ngờ từ Grab/Uber, thậm chí có thể biến Grab/Uber thành những kẻ chậm chân trên chiến địa thương mại chứ không phải biến họ thành “bị đơn” nơi đấu  trường tòa án. Những nhà kinh doanh taxi trên toàn thế giới nếu ở đẳng cấp thấu thị/tiên phong sẽ đương nhiên mường tượng ra ngay sự thay đổi của thế giới nếu sự góp mặt của Grab và Uber thành công hay thất bại. Nếu sự thấu thị cho thấy một thành công vượt bậc thì họ quyết định dốc sức cạnh tranh để bản thân nhanh chóng trở thành một Grab khác hay một Uber khác mà thực tế thế giới đang chứng minh, hoặc nhanh chóng tiếp cận Grab để trở thành đối tác của Grab mà thực tế vài công ty taxi ở Hà Nội đang chứng minh. Còn nếu sự thấu thị cho thấy một tiền đồ thất bại đắng cay thì dẫn đến việc họ quyết định dốc sức cạnh tranh để bản thân trở thành một sáng tạo khác hoạt động tốt hơn cái Grab hay Uber ấy, chứ không bao giờ có chuyện nếu thấu thị thấy được tương lai thất bại của mô hình Grab hay Uber thì họ an tâm ngồi rung đùi khuếch trương cái đang có (tức “truyền thống vẫy/ngoắc/kêu”) của mình, lâu lâu dáo dác xem thử nếu có cái gì mới khác xuất hiện đe dọa “truyền thống vẫy/ngoắc/kêu” của mình thì lúc ấy sẽ “thấu thị” tiếp xem số phận của cái mới ấy sẽ như thế nào để biết ta đây nên phản ứng ra sao. Từ đây, câu hỏi đặt ra là Vinasun và những công ty tương tự có đã từng nghe đến Grab và Uber từ trước khi Grab và Uber xuất hiện ở Việt Nam?

Theo hiện tình của vụ kiện Vinasun áp đặt lên Grab, chúng ta có thể thấy rõ rằng có ít nhất 4 vấn đề sơ đẳng sau:

1) Grab nhận được sự cho phép hoạt động thử nghiệm của cơ quan chủ quản có trách nhiệm của Chính Phủ Việt Nam, cơ quan ấy có trách nhiệm quản lý/giám sát/xử lý các sai phạm hay vi phạm – nếu có – của Grab, còn Grab có trách nhiệm tuân thủ các quy định, các giới hạn, các chế tài, v.v., của giấy phép, cùng các luật có liên quan cũng như toàn bộ hệ thống luật pháp của Việt Nam.

2) Bất kỳ các phát hiện nào bởi bất kỳ ai dù đó là cá nhân hay pháp nhân về các sai phạm hay vi phạm của Grab đều có thể được báo cho cơ quan Nhà Nước có liên quan hoặc phản ánh qua báo chí.

3) Bất kỳ các phát hiện nào bởi bất kỳ ai dù đó là cá nhân hay pháp nhân về các sai phạm hay vi phạm của Grab đối với các thỏa thuận, giao kết, hay hợp đồng Grab trực tiếp ký kết với cá nhân hay pháp nhân đó đều có thể được cá nhân hay pháp nhân đó đưa vụ việc ra cơ quan nào được minh định trong các điều khoản về giải quyết tranh chấp trong các thỏa thuận, giao kết, hay hợp đồng ấy.

4) Bất kỳ các phát hiện nào bởi bất kỳ ai dù đó là cá nhân hay pháp nhân về các sai phạm hay vi phạm của cơ quan phát hành giấy phép cho Grab, qua đó trực tiếp gây thiệt hại cho cá nhân hay pháp nhân ấy đều có thể được hoặc khiếu nại trực tiếp tại cơ quan ấy hoặc khiếu kiện cơ quan ấy ra tòa án.

Từ những nêu trên, việc Vinasun kiện Grab ra tòa án đã không hề giúp làm rõ xem đã có sự liên kết liên quan liên đới gì giữa Grab đối với các cáo buộc của Vinasun và đối với bản thân Vinasun.

Một thế kỷ yên bình về mặt hoạt động tư pháp ở Việt Nam đối với “taxi” (dù đồng thời là một thế kỷ bão loạn về mặt hoạt động “taxi” như một kế sinh nhai của bao con người mà nghề nghiệp và ngành sinh nhai của họ bị đào thải theo quy luật) cuối cùng đã chấm dứt bằng sự việc Vinasun kiện Grab. Nếu định nghĩa “taxi” như dịch vụ đưa khách từ điểm A đến điểm B theo ý muốn của khách vàcó thu phí, và khoan nói đến taxi thủy, thì chỉ tính trên bộ thôi thì “taxi công nghệ kéo”(bởi ngựa, trâu, bò, và kể cả bởi con người) đã bị lần lượt thay thế bởi “taxi công nghệ ba bánh”, rồi “taxi công nghệ xe hơi kêu/vẫy/ngoắc” tiến qua “taxi công nghệ kêu/vẫy/ngoắc/đặt qua phone để bàn hay phone di động đến tổng đài”, đến “taxi công nghệ phone di động đến tổng đài có cạc cà” của Mai Linh và Vinasun, để rồi nay xuất hiện “taxi công nghệ điện thoại thông minh” bao gồm taxi có bảng hiệu taxi, taxi không có bảng hiệu taxi, và taxi hai bánh, mà cái “taxi công nghệ điện thoại thông minh” này đang bị gọi ngắn ngủn là “taxi công nghệ”.

Có lần từ Hong Kong về đến Tân Sơn Nhất vào buổi tối, do có thẻ MCC của Mai Linh tôi đẩy hành lý đến một tàì xế Mai Linh đang giúp đưa hành lý trên xe xuống cho khách. Anh này bảo với tôi rằng “em không được đón khách anh ơi”. Tôi sực nhớ đến cái cấm đoán ấy, và quay sang đám đông tài xế Airport Taxi đang bắt đầu bu lại quanh tôi. Cái đám đông ấy tự nhiên chứng minh vật chất cụ thể không cần nhiệt lượng vẫn bốc hơi (thảo nào nhiều chục ngàn tỷ bốc hơi như bỡn ở ngân hàng hay công ty Nhà Nước): họ lặng thinh tản đi sau khi nghe tôi nói địa chỉ nhà tôi cách cổng sân bay vài ngõ nhỏ. Nhưng khi thấy tôi cố gắng vẫy một taxi Mai Linh vừa tắp vào lề thả khách, một nhân viên an ninh sân bay tiến đến hỏi tôi tại sao không sử dụng dịch vụ Airport Taxi. Và anh nhân viên an ninh đó đã dám kích hoạt sự thức dậy của một hỏa diệm sơn nhưng lại run rẩy đứng yên không dám làm gì tôi khi tôi gầm lên rằng phải chăng anh ta đang dám động đến quyền tự do sử dụng dịch vụ của tôi và rằng hãy kêu cho tôi một “thằng Airport Taxi” tới phục vụ tôi ngay. Anh ta chạy vội đến “làm việc” với sư đoàn Airport Taxi để rồi sau đó 15 phút một tài xế miễn cưỡng đến phục vụ tôi, mà cũng là lần đầu tiên trong đời tôi không lì-xì tài xế khi đi tuyến đường ngắn. Từ hôm đó, tôi đã không thể ngữi được Airport Taxi.

Có lần tôi gọi Mai Linh. Sau 30 phút, tôi gọi lại tổng đài để nhắc nhở. Mấy đứa cháu bảo để chúng túa ra hai đường để vẫy/ngoắc/kêu bất kỳ xe Mai Linh/Vinasun/Vinataxi nào chạy ngang cho nhanh. Tôi không cho, bảo rằng nếu tài xế đến mà tôi đã đi rồi thì tội nghiệp tài xế vì hao tốn xăng nhớt. Chờ thêm cho đũ 45 phút, tôi phone tổng đài, chỉ để nghe lời xin lỗi của cô gái trực, dù nhiều lần trong 45 phút ấy cô có sử dụng mẫu câu “xe đang đến” để trấn an tôi. Khi nghe tôi dịu dàng như luôn dịu dàng với phái nữ – trừ với Nguyễn Thị Quyết Tâm – rằng tôi đã chờ 45 phút, cô gái ấy rụt rè đề xuất ý kiến rằng tôi nên hủy đăng ký và tôi răm rắp tuân theo lời cô. Thế là mấy đứa cháu chạy bay đi và sau 5 phút đón vào một xe Mai Linh. Tôi sử dụng chiếc xe ấy, bực bội nhận ra tình trạng bụi bặm, ám mùi ẩm mốc, đã vậy tài xế ăn gian không bật máy lạnh trong khi tôi vừa không thể chịu đựng sự nực nội vừa chẳng bao giờ chịu mở miệng xỏ xin ân huệ đối với những gì mình đương nhiên phải được hưởng. Đó là lần đầu tiên trong đời tôi không lì-xì tài xế Mai Linh.

Khi Grab và Uber xuất hiện, tôi hài lòng với sự sạch sẽ của phương tiện, tác phong của người chủ phương tiện, sự tiện dụng ưu việt của “app”. Tôi sử dụng Grab là chính, còn Uber để dự phòng, do vợ tôi cho rằng cách tính phí của Grab cố định nên ưu việt hơn, và tôi tuy chẳng hiểu ất giáp gì cũng hăng hái tỏ ý đồng tình.

Trong hai năm qua, mỗi khi “book” xe Grab vào giờ cao điểm, tôi thấy giá cước tăng cao hơn nhưng phải chờ lâu hơn mới có xe ắt do nhiều tài xế chán ngán cảnh kẹt xe nên tắt máy tạm ngưng phục vụ. Những hôm như vậy, khi có xe đến đón, tôi lặng thinh – tôi đã nói huyên thuyên rất rất nhiều rằng tôi rất rất ít nói mà – chịu đựng cái cảnh kẹt xe đang khiến xe mình nhích từng chút một. Khi về đến nơi, tôi mới chịu mở miệng ngắn gọn ngắn ngủn lạnh lùng lạnh nhạt trước khi mở cửa rằng “Cho tôi gởi thêm 50 ngàn này phụ tiền kẹt xe tốn xăng”. Còn khi kêu Grab Car đến chở một mình tôi đi một nơi cách đó chưa đầy 100 mét, cước thì thấp lè tè đã vậy còn nhằm hôm khuyến mãi trừ thêm, vậy mà vẫn có một chiếc hoặc 4 chỗ hoặc 7 chỗ sạch sẽ tinh tươm “chịu” đến đón, tôi cũng luôn có khoản lì xì y như vậy. Đó là tình cảm tự nhiên của một khách hàng trung thành dành cho một công ty phục vụ tốt. Trước đây, trong nhiều năm trời đi xe Mai Linh tôi cũng luôn lì xì thêm cho tài xế bằng cách hỏi họ khi đến nơi rằng tổng cộng bao nhiêu tiền rồi bảo họ hãy cộng thêm vài chục ngàn trước khi ghi con số mới ấy vào biên nhận cho tôi ký (Cần nói rõ ở đây là khi Phòng Kế Toán gởi tôi bản sao kê do Mai Linh gởi đến, tôi luôn nghiêm túc ký nhận “công vụ” hoặc “cá nhân” sau mỗi chi tiết liệt kê, để Công ty chỉ thanh toán những khoản “công vụ” mà thôi, và chỉ những lần đi “cá nhân” tôi mới hào phóng với tài xế Mai Linh bằng tiền của tôi, và đây là điểm khiến Phòng Kế Toán nói với tôi rằng ngoài tôi thì “sếp” nào cũng ký toàn vô ô “công vụ” dù vào ngày Chủ Nhật và nơi đến là sân đua Rạch Chiếc hay sân golf Sông Bé).

Nói tóm lại, tôi hài lòng về Grab. Và sự hài lòng ấy còn được thể hiện qua những lần sử dụng dịch vụ Grab Food đặt món ăn. Grab dành cho tôi mấy chục ngàn đồng khuyến mãi ư? Số tiền ấy sẽ được vợ tôi lì xì cho tài xế Grab nào giao mấy phần thức ăn ấy đến cho tôi.

Còn điều tôi không hài lòng khi sử dụng dịch vụ Grab? Làm gì có! Nhưng khoan đã mà! Có đấy! Đó là khi xuất hiện cái yêu cầu xài “ví điện tử Moca” theo quy định gì đó của chính quyền. Nhưng tôi không sao nạp tiền vào ví, dù thẻ ATM là của tôi, thẻ debit là của tôi, và tiền là của vợ tôi phát chẩn hàng tháng chứ tôi có tham nhũng hối lộ lại quả của ai đâu cơ chứ! Đến Vietcombank đôi lần theo hướng dẫn của Moca, tôi đáp ứng tất cả, mà vẫn không sao nạp tiền vào “ví”. Lần chót tôi trở lại Vietcombank cho cớ sự Moca, cô gái lúm đồng tiền ở quầy ái ngại bảo tôi rằng ngay cả cô ấy làm việc tại Vietcombank mà vẫn không thể chuyển tiền của cô vào cái Moca ấy nên nếu dùng Grab cô sẽ phải xài lại bằng tiền mặt. Do sự kỳ cục này là do công nghệ thông tin bốn-chấm-chao vốn là cái tôi khinh thường khinh miệt khinh khi khinh rẻ chứ không phải lỗi của Grab, tôi vẫn tiếp tục xài Grab, và chấp nhận cái trần ai tích lũy tiền mặt tiền đồng (cùng tiền mặt đô-la Mỹ để sang Singapore trả cho tài xế Grab) đầy nhóc túi mình vậy.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Chú thích từ ngữ:

(1) địa-chính-trị-kinh-tế-tài-luật-pháp-giáo-văn-xã-tuyên-ngôn = địa lý + chính trị + trị quốc + kinh tế + y tế + tài chính + luật pháp + pháp giáo + giáo dục + văn hóa + xã hội + tuyên truyền + ngôn ngữ

(2) làm-tình = việc làm + tình cảm

(3) nuôi hoàng tộc hoàng gia hoàng cung hoàng triều: hoàng tộc + hoàng gia = mọi người có vai vế quan hệ trực hệ hoặc quan hệ phối ngẫu hoặc kết quả từ phối ngẫu với đức vua và những đức-không-phải-vua, hoặc quan hệ tộc hệ với đức vua hoặc với những đức-không-phải-vua hoặc với những người phối ngẫu của đức vua hoặc với những đức-không-phải-vua, hoặc quan hệ với những người phối ngẫu của người phối ngẫu của đức vua và những đức-không-phải-vua ấy; hoàng cung + hoàng triều = chi phí/kinh phí xây dựng hoàng thành/cung điện/phủ điện kể cả lãnh cung, chi phí/kinh phí nuôi nhiều chục ngàn cung nữ/nhiều ngàn thái giám/nhiều chục ngàn cấm vệ quân, chi phí/kinh phí lương tiền bổng lộc các đại quan, chi phí/kinh phí yến tiệc ăn chơi tưởng thưởng, v.v.

(4) thâm tham thụt thoát: thâm lạm + tham nhũng + “thụt két” + thất thoát

Tham khảo:

Grab Taxi  13-4-2018

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.