Hướng Dẫn Của Hoàng Hữu Phước Về Đội Mão

Bài Viết Giúp Hiệu Trưởng Các Trường Đại Học Việt Nam Làm Đúng

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

15-5-2019

      Mục Lục

A- Giải Thích Từ Ngữ

   1) Đội Mũ

   2) Đội Mão

B- Các Hiệu Trưởng Đại Học Việt Nam Không Đúng Ra Sao Về Mão

   1) Động Tác Không Đúng

   2) Giải Thích Về Mão

   3) Nghi Thức Đội Mão Đúng

C- Đề Nghị Của Hoàng Hữu Phước

Trước khi vào bài, kính xin độc giả hãy ngồi vào ghế bành, tưởng tượng trước mặt mình có chiếc tivi Samsung 50inch màn hình cong như trên, nghĩa là bên phải của quý vị sẽ đồng thời trùng với bên phải màn ảnh “nhỏ”, nhưng cũng có nghĩa đó là bên trái của người đang nhìn bạn. Suy ra, theo hình ảnh bạn đang vừa nhâm nhi cà phê vừa nhìn vào màn hình ti vi trên thì tua mão vàng thạc sĩ của người trong tivi là đang bên trên vai trái của anh ta, tức đang bên phía tay phải của bạn. Nếu bạn tưởng tượng bạn là hiệu trưởng đang đứng trước người trong tivi, hoặc tưởng tượng đang có ông hiệu trưởng đứng trước mặt người trong tivi và đang quay lưng về bạn, thì bài dưới đây sẽ trở nên rõ ràng và dễ hiểu hơn với bạn.

A- Giải Thích Từ Ngữ

1) Đội Mũ: Tôi là người đầu tiên ở Việt Nam bắt buộc người nhà phải đội mũ bảo hiểm khi “sử dụng công lộ”. Mười năm sau, khi Nhà Nước bắt đầu có quy định về đội mũ bảo hiểm khi “tham gia giao thông”, tôi là người duy nhất ở Việt Nam có đầy đủ sự hiểu biết và thông tin về mũ bảo hiểm nên trở thành người đầu tiên ở Việt Nam có bài viết về mũ bảo hiểm (helmet). Bài viết ấy đăng trên trang mạng doanh nhân Emotino, sau đó được báo Sài Gòn Tiếp Thị đề nghị cho đăng độc quyền. Để chiều ý một nữ chức sắc ở tòa soạn SàiGòn Tiếp Thị, tôi đã gỡ bỏ bài viết, để nhường SàiGòn Tiếp Thị phát hành. Sau đó, SàiGòn Tiếp Thị gởi tôi phong bì cảm ơn với số tiền mặt 200.000 đồng, và tôi đăng lại bài viết ấy của tôi trên Emotino nhưng với lời chú thích rằng tôi đăng lại từ Sài Gòn Tiếp Thị và nội dung chính xác như sau:

Tôi xin chép lại bài viết sau của tôi đã đăng trong Cẩm Nang Tiêu Dùng, Phụ Bản Báo Sàigòn Tiếp Thị, số 46/ tháng 5-2008, trang 6-8, nhan đề Những Thông Tin Chính Xác Về Helmet (Mũ Bảo Hiểm)”

Trong đó có lời kết rằng: “Xin hãy vì hạnh phúc của chính mình và vì danh dự quốc gia, dân tộc.

2) Đội Mão: Mão là danh từ trang trọng dành cho một loại đặc biệt. Tiếng Việt có áo mão cân đai như một đủ bộ cho quan quyền. Tôi gọi – không phải bất kỳ ai khác ở Việt Nam đã từng gọi thế – là mão đối với các hình thức mũ tốt nghiệp.

Còn đây là bài viết tôi viết theo yêu cầu của vợ tôi. Tất nhiên, tôi cũng là người đầu tiên ở Việt Nam có bài viết về mão tốt nghiệp.

Còn viết theo yêu cầu của vợ tôi chẳng qua là vì cách nay mấy ngày, vợ tôi bực mình khi xem thời sự trên tivi lại thấy một cảnh hoàn toàn sai cứ bị lập đi lập lại mãi nhiều chục năm qua. Cảnh sai mà vợ tôi cứ bắt gặp trên tivi hoài là cảnh lễ tốt nghiệp đại học, thạc sĩ, tiến sĩ, mà cái sai ở đây là việc các vị hiệu trưởng tổ chức sai và thao tác “hất tua” hoàn toàn sai. Vợ tôi nói nàng ngạc nhiên khi chính tôi ngày xửa ngày xưa giải thích tường tận cho nàng về nghi thức tốt nghiệp, thế mà ngày nãy ngày nay lại dững dưng nghe nàng phản ảnh hoài cái việc sai bậy xảy ra hoài trên thời sự tivi đó mà vẫn chẳng viết gì cả để sửa sai cho thiên hạ “hàn lâm của Đảng, Nhà Nước, và Dân Lập”. Nên để chứng minh tôi vừa luôn dễ dạy dễ bảo đối với hiền thê, vừa chứng minh ngày xưa tôi nói với nàng toàn sự thật từ việc tôi yêu nàng nhất trên đời đến nghi thức đội mão tốt nghiệp, vừa làm rạng ngời phong cách không chủ trương để nước ngoài cười vô mặt các “tiến sĩ” Việt Nam – do quy định phải là “tiến sĩ” mới được làm hiệu trưởng – nên tôi buộc bỏ ra dăm ba tức dăm lần ba là mười lăm phút viết bài này để hướng dẫn các hiệu trưởng Việt Nam như dưới đây.

B- Các Hiệu Trưởng Đại Học Việt Nam Không Đúng Ra Sao Về Mão

1) Động Tác Không Đúng:

Các hiệu trưởng đã sai nếu khi trao bằng cấp cho sinh viên/nghiên cứu sinh tốt nghiệp cử nhân/thạc sĩ/tiến sĩ, lại dùng tay phải cầm tua trên mão tốt nghiệp đang vắt vẻo bên phía trên vai trái của người sinh viên/nghiên cứu sinh ấy rồi hất qua phía vai phải của người ấy – nghĩa là động tác của vị hiệu trưởng trên màn ảnh tivi đang đưa lưng về người xem đài là khi trao bằng cấp xong là dùng tay phải hất tua trên mão sinh viên từ phía phải của màn ảnh qua phía trái của màn ảnh. Đây là động tác hoàn toàn sai.

2) Đội Mão Không Đúng:

Nhưng trước hết, các hiệu trưởng đã sai ngay từ khâu tổ chức khi đã luôn tổ chức lễ trao bằng tốt nghiệp với các nghi thức y hệt nhau cho lễ trao văn bằng tốt nghiệp cử nhân/thạc sĩ/tiến sĩ, chỉ khác mỗi màu mão, màu tua của mão, và màu áo thụng. Giải thích vì sao sai sẽ như các phần dưới đây.

3) Giải Thích Về Mão

aCác bậc học có mão tốt nghiệp:

Trước khi sửa sai các hiệu trưởng, tôi thấy cần có các chú thích sau với các tiếng Anh Mỹ tương đương có liên quan đến các bậc học có “mão tốt nghiệp”.

Trong tư duy thực tế, nhất thiết phải “hiểu” ý nghĩa của “university”. Tài liệu duy nhất chính xác về “university” và “đại học” chỉ có thể tìm thấy trong bài viết của Hoàng Hữu Phước nhan đề “Đại Học: Thế Nào Là University Và Thế Nào Là College” trên WordPress.com này. Ngoài ra cần tham khảo các danh xưng sau để bổ sung khẳng định các thông tin của Hoàng Hữu Phước về “đại học” trong bài dẫn trên là hoàn toàn chính xác:

– Bằng Tú Tài: High School Diploma (còn gọi là Certificate)

– Bằng Cử Nhân: College Bachelor Degree

– Bằng Thạc Sĩ: College Master Degree (còn gọi là Master’s Degree)

– Bằng Tiến Sĩ: College Doctor Degree

Gần đây, không những “có cầu ắt có cung” theo truyền thống xơ cứng của lập luận kinh doanh sơ đẳng, mà thế giới kinh doanh hiện đại kiểu đại siêu thị còn áp dụng chiêu thức “có cung tất có cầu” để bày ra vô số “đồ chơi” khiến tư duy trưởng giả học làm sang thống trị người tiêu dùng, từ đó rầm rộ nhu cầu và cung ứng đáp ứng nhu cầu lễ phục tốt nghiệp mẫu giáo, tốt nghiệp nhà trẻ, tốt nghiệp tiểu học ở các nước Âu Mỹ tạo nên ngành dịch vụ tỷ đô. Tuy vậy, ý nghĩa của lễ phục tốt nghiệp với  mão tốt nghiệp hàn lâm hẵn hoi là để tạo tâm lý coi trọng nỗ lực trong học tập, vinh dự khi có kết quả của sự nỗ lực ấy, và lưu trữ kỹ niệm ấu thơ để ghi nhận từng bước vượt qua với lòng tự hào ngay cả cho thành quả nhỏ nhất bình thường nhất (khác với tư duy Việt Nam: xem trọng bằng cấp chứ không xem trọng nỗ lực vì nếu xem trọng nỗ lực trong học tập thì đã không tranh nạnh nhau về thứ hạng để rồi tàn tạ hóa chất xám đến độ khủng hoảng thần kinh, và về chủng loại trường có chuyên hay không chọn, nước ngoài hay nước trong, v.v.).

Bài này, tất nhiên, chỉ nói về mão của cấp từ cử nhân trở lên.

b- Hình thức và tên gọi các bộ phận của mão tốt nghiệp:

(i) Mão tốt nghiệp tú tài, cử nhân cao đẳng hoặc đại học, thạc sĩ sẽ luôn giống hình sau:

Mão tú tài, cử nhân cao đẳng/đại học, và thạc sĩ (tiếng bình dân gọi mão là graduation cap hoặc graduation hat, còn gọi tên chuyên nghiệp là mortarboard) gồm  một mâm mão hình vuông tạo thành bởi vải bọc tấm bìa cứng khi đội tạo thành hình thoi cân đưa cạnh nhọn trước ra phía trước, một nón trùm đầu cùng màu với mâm dính vào mâm và dài từ chỏm đầu đến gần chân mày, và một chùm tua mão (tassel) dài.

Mão thường có màu sậm như đen, xanh đen, xanh dương, v.v. tùy theo phân ngành ở cao đẳng/đại học/cao học (xem thêm phần tham khảo để biết màu nào cho phân khoa nào mang tính hệ thống mã hóa theo luật định ở Mỹ, Úc, v.v.), nhưng tất cả phải bằng vải, tua có màu theo hướng dẫn của trường, và chùm tua mão dài đến ngang cằm tức gần xuống vai.

Thường thì chùm tua mão có màu đen cho tú tài, xanh dương cho cử nhân, và vàng yellow cho thạc sĩ.

(ii) Mão tốt nghiệp tiến sĩ (gọi là tam) thường có hình sau:

Mão tiến sĩ gồm mão thường có hình bát giác bằng nỉ và một chùm tua mão (tassel)ngắn. Mão tiến sĩ cũng có thể là hình lục giác hoặc tứ giác nhưng cũng phải bằng nỉ và có chùm tua mão tương tự:

chưa kể, mão tiến sĩ còn có cả hình thức như mũ quả bí rợ hay mũ…bánh bao gọi là mão beefeater cũng bằng nỉ.

Mão tiến sĩ có thể có màu đen, xanh đen, xanh dương, nâu, nâu đỏ, v.v. tùy theo phân ngành (xem thêm phần tham khảo để biết màu nào cho phân khoa nào mang tính hệ thống mã hóa theo luật định ở Mỹ, Úc, v.v.), nhưng tất cả phải bằng nỉ, tua phải màu vàng gold (hoặc theo màu đặc biệt theo ấn định của truyền thống rất lâu đời của trường) và chỉ dài tối đa đến ngang thái dương (tức ngang mắt hoặc chạm vành trên của tai) người đội.

4) Nghi Thức Đội Mão Duy Nhất Đúng:

a- Tú Tài & Cử  Nhân:

Học sinh/sinh viên tự đội mão, tự để tua rủ xuống bên tai/vai phải của mình (tức bên trái màn ảnh tivi). Hiệu trưởng khi trao bằng tốt nghiệp cho học sinh/sinh viên, sẽ làm động tác hất tua flipping tassel bằng cách dùng tay phải của ông ấy/bà ấy cầm tua hất qua phía trái của mão học sinh/sinh viên (tức hất từ bên trái màn hình tivi sang bên phải màn hình tivi). Tùy theo tổ chức của từng trường, hiệu trưởng có thể không làm động tác hất tua, để sau khi đã trao phát tất cả các bằng tốt nghiệp xong thì ra hiệu lịnh và tất cả các học sinh/sinh viên đang cầm bằng cấp trên tay sẽ đồng loạt tự chuyển tua từ bên tai phải của mình qua bên trái của mình (tức từ bên trái màn hình tivi sang bên phải màn hình tivi) để làm nghi thức xác nhận từ giây phút ấy mình chính thức là vị tú tài hoặc cử nhân.

Ý nghĩa của việc hất tua: tua bên phải học sinh/sinh viên. Bên phải là “right”. “Right” cũng có nghĩa là “quyền”. Học sinh/sinh viên cần biết rằng việc học kéo dài 7 năm trung học và 3 hay 4 năm đại học là quy trình “học”. Khi được chứng nhận đã “học xong” tức “chấm dứt việc học” thì có ‘quyền” vượt rào tức vượt qua khỏi những định mức “trả bài” bắt buộc bằng một động tác thể hiện mang tính biểu tượng là hất tua qua phía trái của mình, khẳng định bản thân bắt đầu cuộc “hành” tức hoặc hết “học” để kiếm kế sinh nhai, hoặc hết “học” để bắt đầu đại cuộc “nghiên cứu” để mở rộng hoặc chống lại những gì đã “học”. Đại cuộc “nghiên cứu” là ở cấp thạc sĩ và tiến sĩ (vì không ai nói “học” thạc sĩ hay “học” tiến sĩ vì chẳng có ai “dạy thạc sĩ” hay “dạy tiến sĩ” cả).

b- Thạc Sĩ:

Cũng vì lý do trên mà không bao giờ có nghi thức hất tua trong nghi thức trao bằng tốt nghiệp thạc sĩ. Sinh viên trước, trong, và sau khi nhận văn bằng thạc sĩ đều đã tự đội mão với tua luôn buông sẵn bên phía vai trái của mình (tức bên phải màn ảnh tivi), mà không chờ đến lúc nhận bằng vì đã đương nhiên thuộc đẳng cấp khác tức đẳng cấp hàn lâm tức sau đại học tức cao học tức…không còn “đi học”. (Đây là lý do thạc sĩ đương nhiên có thể được mời dạy đại học vì qua việc dạy đại học sẽ có điều kiện theo đuổi thực nghiệm thực hành các nghiên cứu cá nhân để hình thành các chủ đề cần thiết cho học vị tiến sĩ, chứ không phải theo kiểu Việt Nam với các vị tiến sĩ tự thân vận động tồn tại ở đâu đó bên ngoài trường đại học không ai biết chẳng ai hay để rồi xuất hiện với văn bằng tiến sĩ mới được mời dạy đại học.)

c- Tiến Sĩ:

Không bao giờ có nghi thức hất tua vì bản thân đã thuộc đẳng cấp hàn lâm từ cấp thạc sĩ tức đã cùng thạc sĩ ngang hàng về hàn lâm với hiệu trưởng. Khi nhận mão để dự lễ tốt nghiệp tiến sĩ, nghiên cứu sinh đội sẵn mão nỉ với tua để sẵn phía bên trái của mình.

C- Đề Nghị Lưu Ý Của Hoàng Hữu Phước:

Tóm lại, có 7 việc sai ở các trường đại học ở Việt Nam gồm

(a) luôn hất tua bất kể khi trao bằng cử nhân, thạc sĩ, hay tiến sĩ;

(b) luôn sử dụng kiểu mão mâm mortarboard bất kể cho người nhận bằng cử nhân, thạc sĩ, hay tiến sĩ;

(c) luôn hất tua sai hướng sang vai phải của người nhận bằng cấp – tức từ bên phải màn hình tivi sang bên trái màn hình tivi;

(d) thỉnh thoảng có trường hợp hiệu trưởng Việt Nam là tiến sĩ cấp văn bằng nhưng bản thân hiệu trưởng lại đội mão với tua để sai hướng tức buông lơi bên vai phải của ông ta/bà ta;

(e) hiệu trưởng đại học đội toàn mão mâm vải “mortarboard” có tua đỏ dài đến dái tai dường như do toàn tốt nghiệp tiến sĩ ở đại học Việt Nam khiến không có bất kỳ ai đội mão nỉ “tam” hoặc mão nỉ “beefeater” có tua màu vàng gold cả;

(f) hiệu trưởng đại học không biết rằng nếu trang phục dự lễ tốt nghiệp trung học/cử nhân/thạc sĩ toàn do trường cho học sinh/sinh viên thuê mướn thì mão tiến sĩ luôn được trường cấp tặng luôn cho người được trao bằng và các nhà hàn lâm thực thụ đều nâng niu trân trọng gìn giữ tua màu vàng gold xem đó là kỹ vật thành tựu quan trọng cả đời người, thường đem lộng kiếng treo trang trọng cái tua màu vàng gold đó, và luôn đội mão ấy mỗi khi có lễ lộc trang trọng hàn lâm – nghĩa là hiệu trưởng đại học Việt Nam chưa từng có ai đang sở hữu mão “tam” của bậc tiến sĩ; và

(g) chẳng có trường đại học nào ở Việt Nam có quy định về lễ phục tốt nghiệp và nghi thức trao bằng tốt nghiệp cả, nghĩa là chẳng hiệu trưởng nào nhận thức rằng việc đưa thành quy định lễ phục tốt nghiệp và nghi thức trao bằng và đưa quy định ấy online chính là để quảng cáo cho tầm cỡ hàn lâm thực thụ của trường đại học của mình.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế, Nhà Lập-Hiến & Lập-Pháp Nước Cộng-Hòa Xã-Hội Chủ-Nghĩa Việt-Nam Khóa XIII, Nhà Tư-Tưởng Cộng-Sản Dân-Tộc Thiên Khổng, Nhà Hùng-Biện Chính Đạo, Thi-Nhân Bảo-Giang (Bảo-vệ Giang-san), Văn-Nhân Lăng-Tần (Ca-lăng-tần-già), Thi-Bá Tannhäuser Beowulf Thor, Nhà Chính Nghiên, Nhà Sử Nghiên, Nhà Châm-Biếm Satirist, Nhà Thấu-Thị Man of Vision, Nhà Tư-Vấn Sách-Lược Quốc-Trị

Tham khảo theo thứ tự xuất hiện trước-sau trong bài trên:

Vợ Tôi: Vũ Thị Liên  21-01-2018

Đại Học: Thế Nào Là University Và Thế Nào Là College  04-11-2015

Ghi chú:

1) Nước Mỹ có bộ quy tắc hàn lâm về nghi thức và lễ phục tốt nghiệp theo đó (a) có 25 màu cho các ngành khoa khác nhau, và màu của tua mão tùy vào các phân định này,  duy có màu vàng gold là dành riêng cho tua mão của người mặc áo thụng tiến sĩ; (b) mũ “mortarboard” là loại mũ mâm làm từ cùng loại vải với áo thụng tốt nghiệp dành cho cử nhân/thạc sĩ; (c) mũ “tam” là loại mũ tứ giác/lục giác/bát giác làm bằng nỉ tức khác với chủng loại vải của áo thụng dành cho tiến sĩ; (d) bộ quy tắc kêu gọi nên sử dụng duy chỉ màu đen cho tất cả các mão tốt nghiệp.

2) Việc hất tua không được thực hiện trong nghi thức trao bằng cấp thạc sĩ và tiến sĩ, vì sự công nhận được thể hiện bằng cách choàng vòng khăn màu quàng quanh cổ phủ xuống ngực gọi là hood. Thường thì hood tính từ cổ xuống dài 1 mét và 1,2 mét lần lượt cho cấp thạc sĩ và tiến sĩ. Cứ nhìn độ dài của hood là biết đó là vị vừa được công nhận thạc sĩ hay tiến sĩ chứ không phải nhìn xem tua có được hất qua vai trái người ấy chưa. Tất nhiên, thế giới kinh doanh không bỏ qua cơ hội để hình thành các “thời trang” cung cấp hood cho trang phục nghi lễ tốt nghiệp … trung học,v.v.

3) Nói tóm lại, nghi thức trao bằng tốt nghiệp rất trọng đại và do đó không hề đơn giản. Các hiệu trưởng các trường đại học Việt Nam nên tuyệt đối cẩn trọng, và càng xuất thân tiến sĩ từ đại học Việt Nam chưa từng kinh qua thực tế dự lễ trao bằng tại một đại học danh tiếng ở nước ngoài thì càng phải đầu tư nghiên cứu noi theo các chuẩn mực có liên quan ở nước ngoài. Và trong hoàn cảnh Bộ Giáo Dục Việt Nam chưa hề có các quy tắc “Code” cho hoạt động hàn lâm của Việt Nam để quy định về lễ phục và nghi thức trao bằng tốt nghiệp, thì các hiệu trưởng nên đầu tư nghiên cứu các chuẩn mực có liên quan ở nước ngoài rồi hình thành bộ “code” riêng cho mình, tạo thanh thế là trường đại học đầu tiên, từ đó mang tính gây ảnh hưởng đến Nhà Nước phải thực hiện tương tự không thể khác hơn. Cần lưu ý rằng lễ phục còn gồm áo thụng, và sự khác nhau giữa các áo của từng cấp là dựa vào kiểu cổ tay áo cùng độ dài của tay áo. Bài trên chỉ nói về mão vì cái lồ lộ trên tivi là động tác luôn sai của các hiệu trưởng cũng như việc hiệu trưởng hất tua cho cả thạc sĩ và tiến sĩ.

Nếu cần tư vấn thêm, xin tự nhiên liên lạc với Thạc sĩ Hoàng Hữu Phước, người duy nhất ở Việt Nam luôn chỉ quan tâm đến – và có đầy đủ sự hiểu biết về – các khía cạnh hàn lâm của mọi vấn đê.

Advertisements
Both comments and trackbacks are currently closed.