Quà Vặt Đường Phố Sài Gòn

Hoàng Hữu Phước, MIB

17-9-2019

Lần nào ngừng xe ở đèn đỏ đường Nguyễn Đình Chiểu gần ngã tư Cách Mạng Tháng Tám tôi cũng mãi mê nhìn qua khung cửa đến chiếc xe bán quà vặt trong ảnh trên.

Chiếc xe ấy trên lề đường công viên tượng đài Thích Quảng Đức. Cũng chính nơi ngã tư này, lịch sử bi tráng của Việt Nam đã chứng kiến thời khắc lịch sử chấn động địa cầu khi nhà sư Thích Quảng Đức tọa thiền ngay giữa ngã tư đường, điềm tĩnh châm lửa biến nhục thể thành ngọn đuốc sống ngời sáng chân lý mà Hoàng Hữu Phước diễn giải qua nội dung ca ngợi như một cuộc “đấu tranh thực thụ vì chân lý thực thụ với lòng dũng cảm thực thụ từ một lòng nhân thực thụ vì chúng sinh/đạo pháp/chính nghĩa/dân tộc/tổ quốc để đạt đến một chiến thắng thực thụ và viên mãn cho tổ quốc Việt Nam”, sự hy sinh dũng cảm mà ngoài Thích Quảng Đức cùng hai vị sư như Người, không từng có bất kỳ ai từ bọn chính khách thất học đến bầy tu sĩ mất dạy nào dám thể hiện tương tự ngoài việc bọn trước đã lạm dụng “làm chính trị đối lập chống Thiệu” để tuyệt thực diễu hề còn bọn sau hiện lạm dụng “tôn giáo” để xách động “biểu tình đối lập chống…Tàu” mà thực chất là làm tay sai ngoại bang phản động chống phá Nhà Nước Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, với đặc điểm cả hai bọn lạm dụng này thì bọn trước đã là losers tức bọn thất bại tồng ngồng chạy khỏi Việt Nam, còn bọn sau thì không bao giờ thoát kiếp doomedlosers tức đương nhiên thất bại.

Vào những năm 60 của thế kỷ trước (ghi chú: đây là mẫu câu do Hoàng Hữu Phước sáng tác và đưa vào sử dụng ngày 01-01-2000 bằng tiếng Việt và tiếng Anh mà hiện nay toàn thế giới – đặc biệt là truyền thông chính thống Việt Nam – bắt chước sử dụng), tôi hay đi bộ ra chỗ xe lề đường ấy để mua những món tuyệt diệu như cóc ngâm, ổi ngâm, chùm ruột ngâm, mứt chùm ruột cắm que môi que năm trái mập ú, me vàng ngâm nguyên trái, me nâu ngào đường cát, me nghiền ép miếng đỏ tròn lớn như đồng bạc cắc Ngô Tổng Thống, và xí muội, kẹo dẻo, v.v. và v.v.

Như đã nói rõ trong bài Giá Như Còn Đó Những Người Nghèo Xưa, vệ sinh an toàn thực phẩmtay nghề cha truyền con nối là hai thứ tuyệt diệu duy nhất tồn tại nơi những người buôn gánh bán bưng thực phẩm nơi đầu đường xó chợ đất Sài Thành thời Việt Nam Cộng Hòa mà tôi gọi là những người làm những nghề không-thể-giàu. Hai thứ tuyệt diệu duy nhất ấy hình thành từ gia giáo thiên Khổng luôn trên 4 nguyên tắc của (a) nhân đạo, (b) danh dự, (c) trách nhiệm, và (d) phong cách nghèo-cho-sạch/rách-cho-thơm, chứ không từ ý thức thượng tôn luật pháp rẻ riêng.  4 nguyên tắc mang hình thức ngôn từ vĩ đại ấy thật ra lại cực kỳ bình dị giản đơn nơi người nghèo Sài Gòn buôn gánh bán bưng thực phẩm trước 1975 gồm:

(a) Nhân đạo: phải giữ vệ sinh tuyệt đối vì gây bịnh cho người ăn sẽ là tội ác với Trời Phật và đơn giản vì chính gia đình mình sẽ ăn những thứ ngon và lành ấy nếu bị ế sau cả ngày dài bán không hết, từ đó xuất hiện thành ngữ “lấy công làm lời” của người nghèo nghĩa là chỉ chọn mua nguyên liệu thượng hạng, phải chuẩn bị mọi thứ sạch sẽ tuyệt đối trước khi chế biến, phải bảo quản che chắn cẩn thận trước khi bắt đầu gánh hoặc đẩy xe thức ăn đi bán dạo, và giá bán chỉ gồm giá thực của nguyên liệu cộng với một chút gọi là “công” chế biến món ăn – nghĩa là chỉ có bọn gian thương mới hoặc nâng giá nguyên liệu hoặc mua nguyên liệu thứ phẩm để kiếm lời theo giá chính phẩm;

(b) Danh dự: món ăn bán phải ngon phải lành phải rẻ vì đó là tay nghề do cha mẹ truyền lại, dứt khoát không để ô danh mẹ cha;

(c) Trách nhiệm: món ăn bán phải làm khách hàng thỏa mãn ba yêu cầu của ngon, bổ, rẻ; và

(d) Phong cách nghèo-cho-sạch/rách-cho-thơm: bán món ăn không hết thì về quây quần cả nhà ăn trừ cơm, dứt khoát không chèo kéo khách hàng, không năn nỉ van xin khách hàng mua giúp.

Ngần ấy thứ đơn giản mộc mạc tự thân ấy đã giúp (a) người nghèo được tôn trọng tại  Việt Nam Cộng Hòa và tất cả những tuồng kịch nào có tình huống khinh rẻ người nghèo là do tác giả kịch bản lộn sai qua nội dung “môn đăng hộ đối” chỉ có dưới thời Pháp Thuộc trước đó, (b) người dân yên tâm tuyệt đối khi cho con cháu tiền mua món ăn đường phố, (c) ẩm thực đường phố Việt Nam Cộng Hòa cực ngon, và (d) đạo đức xã hội được tôn tạo duy trì.

Vào mỗi ngày Chủ Nhật, như đã kể bao lần trên blog này, Ba tôi áo quần tươm tất (sơ mi trắng dài tay bỏ trong quần tây dài hai ống, có thắt cra-vát, có thắt lưng, mang giày tây có vớ), Má tôi mặc áo dài đơn sắc, gọi taxi đưa các con ra Sài Gòn xem phim Ấn Độ ở Rạp Long Phụng (nay là đường Lý Tự Trọng), rồi sau đó tản bộ ra ngã tư của nơi mà nay là Lê Lợi-Pasteur ghé vào nơi một ông người Hoa dựng xe đạp trên lề đường, yên sau xe là chiếc mâm thiếc to đùng bày ra các món gọi là “khìa” và “phá lấu” làm từ lòng heo, xắt miếng nhỏ, khô ráo tinh tươm chứ không sũng chảy nhễu nước sốt, mỗi miếng có cắm một cây tăm. Thế là chúng tôi hân hoan hồ hởi phấn khởi ăn quá chừng chừng, và ông người Hoa tính tiền dựa theo số lượng chiếc tăm khách hàng bỏ lại trên chiếc chén đựng tăm. Rồi sau khi cả nhà đi dạo nơi gọi là “Thương Xá Tax”, Ba Má tôi dẫn các con đi ăn tại một tiệm cơm Tàu/mì Tàu mà tôi quên mất các đặc điểm. Chỉ có một điều duy nhất chính xác: chưa bao giờ bất kỳ ai trong gia đình tôi từng trải qua cái mà sau này thiên hạ gọi là “rối loạn tiêu hóa” hay “ngộ độc thực phẩm” cả.

Hơn 50 năm đã trôi qua, tôi vẫn nhìn thấy chiếc xe ấy tại chỗ ấy như trong bức hình ở trên. Có lẽ cô bán hàng là con cháu của bà cụ ngày xưa. Tôi không ghé vào mua gì, không phải vì tôi không còn thèm muốn ăn các món ấy. Tôi không ghé vào mua gì, không phải vì tôi không còn tin tưởng vào vấn đề vệ sinh tuyệt đối như thời Việt Nam Cộng Hòa của các món ấy. Tôi không ghé vào mua gì, chỉ vì ngày nay xe cộ đông đúc quá, tất bật quá, hối hả quá, thiên hạ hung hăng hung hãn hung bạo quá, nên tôi không thể nào hạ cửa kính xe xuống nói vọng vào rồi chờ vói tay nhận hàng và thanh toán tiền trước tiếng còi xe thúc hối cùng tiếng làu bàu chửi bới được. Đã vậy, GrabFood lại không có mục giao thức ăn cho những xe lề đường như vậy. Đành chịu thôi.

Mỗi khi tình cờ chuyển nhầm kênh thấy đoạn phim hay đoạn kịch hay đoạn tuồng Việt Nam về “môn đăng hộ đối” là tôi cười sặc sụa, bảo “tụi này đang diễn cảnh trên Hỏa Tinh”. Tôi từng kể trên blog này rằng căn nhà kế bên nhà Ba Má tôi trong ngõ 16/72 Nguyễn Thiện Thuật Quận 3 ngày xưa có một đám cưới khổng lồ. Cô dâu là Nguyễn Thị Hòa, em gái của Ông Hai Bà Hai gia đình Bắc Di Cư. Ba Má tôi xem Nguyễn Thị Phượng, con gái út của Ông Hai Bà Hai như em gái. Cô Phượng hay sang bế tôi khi tôi lên một tuổi. Nghĩa là tôi phải gọi cô dâu tên Hòa ấy là “Bà”. “Bà” Nguyễn Thị Hòa là cô gái “Bắc Kỳ nho nhỏ” rất thấp bé, rất gầy ốm, rất trắng trẻo xanh xao, miệng rất “hô”, nhút nhát. Gia đình Ông Hai Bà Hai rất nghèo, nhà cửa rất lụp xụp, không lầu. “Bà” Nguyễn Thị Hòa là nhân viên văn phòng. Chú rể là Phạm George, gia đình Bắc Di Cư quốc tịch Pháp rất giàu có, dáng người rất cao to lực lưỡng, rất đẹp trai, tuấn tú, chủ nhân các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Sài Gòn. Khi bên “đàng trai” đến rước dâu, đám đông phải đứng ngoài đường trước nhà tôi vì không thể cùng chen chúc vào trong nhà chật hẹp của cô dâu. Tôi thấy bao ông Tây bà Đầm, bao công chúa Việt sang trọng, bao hoàng tử Việt trọng sang đứng xếp ve ắt trong lòng thấy bất tiện khi phải tháp tùng vào hẽm nhỏ xóm nghèo đứng lố nhố ngoài sân để thỉnh đón một nàng dâu Việt mà theo ngôn ngữ hạ đẳng của 2019 là “mặt mũi đã vậy mà không có cái vòng nào nóng bỏng ra hồn cả”, thậm chí kẻ độc mồm độc miệng còn có thể phang luôn rằng “hình hài như thế thì đẻ đái gì được!”  “Bà” Nguyễn Thị Hòa được thỉnh đón vì “Bà” thuộc gia đình gia giáo thiên Khổng, “Bà” có đủ 4 phẩm hạnh cao vời của nhân đạo, danh dự, trách nhiệm, và phong cách nghèo-cho-sạch/rách-cho-thơm như đã kể trên khi “Bà” thể hiện tại nơi làm việc để được gia đình đại tư bản thế gia vọng tộc phải kính trọng thương yêu. Sau 1975, “Bà” cùng chồng bế hai con trai bụ bẩm đến chào Ba Má tôi trước khi rời Việt Nam sang định cư tại Pháp.

Mỗi khi tình cờ chuyển nhầm kênh thấy đoạn tin tức về ngộ độc thực phẩm, tôi ngạc nhiên lẽ nào “công ty suất ăn công nghiệp”/canteen của xí nghiệp khổng lồ thời bốn-chấm-không lại không có 4 cái phẩm hạnh đơn giản ấy của người nghèo xưa buôn gánh bán bưng xó chợ lề đường?

Và mỗi khi tình cờ lướt web nhầm trang quảng cáo rất hoành tráng về tiệm “xôi gói lá chuối” to đùng, tôi cười sặc sụa, bảo “ái chà chà, thảo nào không còn những người nghèo xưa, vì bị bọn nhóc đại gia nhào ra bán món bình dân giành ăn hết trọi rồi!”  Xôi gói lá chuối ư? Cơm tấm ư? Họ chả biết là ở ngày xa xưa ấy, người bán cơm tấm/bán xôi buộc phải nghèo vì họ chỉ mua gạo tấm/gạo nếp thượng hảo hạng, chỉ theo công thức truyền thống cha truyền con nối chứ không dám “sáng tạo” xài hóa chất công nghiệp, và luôn dành gần nửa ngày chỉ để bảo đảm nguyên liệu gạo/rau/lá chuối được rửa sạch vệ sinh tuyệt đối trước khi đem ra chế biến. Xôi (người Miền Nam chỉ ăn xôi ngọt) ngon là do nếp thượng hạng được nấu theo công thức gia truyền, chứ không ngon vì “gói lá chuối”. Cơm tấm (người Miền Nam sành điệu chỉ ăn cơm tấm bì khô rời nhỏ, hoặc cơm tấm chả trứng, hoặc cơm tấm thịt heo nướng xắt miếng mỏng mềm) ngon là do gạo tấm thượng hạng được nấu theo công thức nấu và công thức pha nước mắm gia truyền, chứ không ngon vì tên của tiệm ăn/nhà hàng do người nội địa hay Việt Kiều làm chủ. Không biết các điều cơ bản này, các tiệm chỉ có thể bán cho giới trẻ tức những người sinh sau đẻ muộn chưa hề nếm qua các món ăn bình dân sang trọng Sài Gòn trước 1975 dành cho dân sành điệu, nên chỉ biết các món hoặc rẻ tiền hoặc mắc tiền của Thành Phố Hồ Chí Minh ngày nay dành cho người có tiền nhiều hay ít mà thôi.

Đó là lý do ngày nay tôi người-Sài-Gòn-xưa phải chuộng món ăn Tây.

Chúc cô bán món ăn vặt trên chiếc xe đẩy treo lủ khủ đồ ở công viên tượng đài Thích Quảng Đức ở ngã tư Nguyễn Đình Chiểu-Cách Mạng Tháng Tám Quận 3 Thành Phố Hồ Chí Minh mạnh khỏe nhé. Mong sao có ngày nào đó thiên hạ lo đi xem Bóng Đá để tôi có thể kêu tài xế ghé vào để mua vài chục ngàn đồng các món học trò của cô mà không phải nghe tiếng còi xe phẫn nộ và tiếng chưỡi tục của những con đười ươi trên những chiếc xe máy hai bánh giá cả trăm triệu đồng phía sau.

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế

Tham khảo theo thứ tự alphabet:

“Biểu tình đối lập chống…Tàu” mà thực chất là phản động chống phá Nhà Nước Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam:Thư Gửi Đức Giáo Hoàng Francis  01-8-2017 (Nguyên tác: Letter to His Holiness Pope Francis August 1, 2017)

Bóng đá: Lại Bóng Đá  16-9-2019

Đối lập: Nghị Sĩ Hoàng Hữu Phước Nói Về Đối Lập  06-4-2015

Gia giáo thiên Khổng:Cộng Sản Việt Nam Phải Dân Tộc Và Thiên Khổng 28-6-2019

Giá Như Còn Đó Những Người Nghèo Xưa: Giá Như Còn Đó Những Người Nghèo Xưa  17-11-2015

Mẫu câu do Hoàng Hữu Phước sáng tác năm 2000: Hoàng Hữu Phước, Người Việt Nam Đầu Tiên  19-12-2018

Tuyệt thực diễu hề: Tuyệt Thực  02-7-2013

Both comments and trackbacks are currently closed.