Khác Biệt Tư Duy Văn Hóa Chính Trị

Hoàng Hữu Phước, MIB, Nhà Biện Thuyết Ngôn Ngữ Chính Trị Học

05-4-2020

Bài viết này không nhằm đưa ra bất kỳ sự ngợi khen hay chê bai nào, mà chỉ là những nhận xét của một nhà nghiên cứu ngôn ngữ chính trị hàn lâm duy nhất của Việt Nam.

Chỉ có thể nói rằng chí ít thì bài này nhằm thu hút một bộ phận không bao giờ lớn sinh viên Khoa Ngoại Ngữ ở Việt Nam để họ có sự quan tâm đến “formal” English là thứ tiếng Anh cao đẳng mà người viết với vị thế một giảng sư Anh Văn đã trong gần nửa thế kỷ nay cổ súy người học tiếng Anh ở Việt Nam hãy rời xa kiểu học tiếng Anh thấp đẳng ở học đường 12+4 vốn đã, đang, và sẽ không bao giờ giúp ích gì cho việc “học giỏi” tiếng Anh của họ.

Bài viết này thuần túy về nhận diện phân tích dị biệt trong tư duy chính trị mang tính dân tộc giữa những giống dân khác nhau ở các quốc gia khác nhau sử dụng những ngôn ngữ không giống nhau dưới góc nhìn thước đo rất giống nhau của lý thuyết văn phạm Tiếng Anh tương tự như việc dùng chung một thứ nhiệt kế có độ Celcius dùng đo thân nhiệt người Việt Nam hay người Anh người Mỹ người Maroc vậy, nghĩa là cơ sở khoa học sẽ thiên vào bên nào phát minh ra trước (nghĩa là văn phạm tiếng Việt chỉ xuất hiện sau khi nước Việt bị đặt dưới sự đô hộ của thực dân Pháp và bắt đầu chịu ảnh hưởng của tiếng Pháp và sau đó là tiếng Anh).

Gần đây, khi chúc mừng Thủ Tướng Ấn Độ nhân Quốc Khánh Ấn Độ, Tổng Thống Mỹ Donald Trump có chia sẻ rằng cả hai nước Mỹ-Ấn đều giống nhau ở điểm cùng tôn trọng người dân nên cùng đặt người dân lên hàng đầu để mở đầu cho hai bản hiến pháp của hai nước.

Cần làm rõ nền tảng vững chắc cho bài viết này là khái niệm “Khế Ước Xã Hội” khởi phát từ tác phẩm Du Contract Social của Jean-Jacques Rousseau, ấn bản năm MDCCLXII (1762). Xin hãy nhìn vào chữ “Contract” mà người Việt hiểu ngay đó là “hợp đồng”, mà ở Việt Nam còn sử dụng dưới các danh xưng khác như “Thỏa Ước” trong “thỏa ước lao động”, v.v. Và theo nhắc nhở mang tính công thức của giảng sư Anh Văn Hoàng Hữu Phước, chuyên gia đầu tiên của Việt Nam giảng dạy và viết giáo trình về Business Contracts, thì Hiến Pháp cũng là một thứ Khế Ước. Nếu “Khế Ước Xã Hội” nói về những đồng thuận mặc nhiên của xã hội loài người, “Thỏa Ước Lao Động Tập Thể” nói về những đồng thuận giữa giới chủ và người lao động tại một xí nghiệp nhà máy, thì Hiến Pháp nói về sự đồng thuận của cả một dân tộc tại một quốc gia. Và do đều là một thứ “contract”, nó nên theo hình thức chung của một “contract”, đó là: phần mở đầu “contract” luôn ngắn chỉ với chi tiết của hai hoặc hơn hai bên ký “contract”. Không bao giờ một “contract” giữa hai công ty lại phải dành ra nhiều trang mở đầu để giới thiệu lịch sử hình thành của mỗi bên, xem có bên nào đang là khổng lồ gia ở một tỉnh giáp ranh Thành phố Hồ Chí Minh nhưng trước đây từng lạy lục van xin tiểu gia Hoàng Hữu Phước chịu bán 20 containers tôn cuộn nhập khẩu với cơ chế thanh toán TTR 60-90 Days để rồi bội tín trốn biệt hay không. Do Hiến Pháp là một thứ thỏa ước toàn dân, phần mở đầu càng nên ngắn gọn vì chỉ cần tuyên bố “chúng tôi là công dân nước…” là đã trên cả đủ đầy – tất nhiên theo tư duy và hình thức chuyên nghiệp của Âu Mỹ về các loại khế ước.

Chúng ta thử có các phân tích như sau, với xếp đặt tăng dần của tổng số từ ngữ được dùng cho riêng phần “mở đầu” (preamble) của hiến pháp của 6 nước tiêu biểu sau:

1- Hiến Pháp Mỹ:

Phần mở đầu Hiến Pháp Mỹ có 1 đoạn văn (paragraph) duy nhất với 1 câu (sentence) duy nhất chỉ gồm 52 từ (word) Tiếng Anh, bắt đầu bằng cụm từ (phrase) “Chúng tôi Nhân Dân Hoa Kỳ” làm chủ từ (subject) duy nhất cho 1 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) duy nhất là “do”:

Description: C:\Users\Admin\Desktop\Screen Shot 04-04-20 at 09.47 AM 001.JPG

2- Hiến Pháp Ấn Độ:

Phần mở đầu Hiến Pháp Ấn Độ có 1 đoạn văn (paragraph) duy nhất với 1 câu (sentence) duy nhất chỉ gồm 85 từ (word) Tiếng Anh, bắt đầu bằng cụm từ (phrase) “Chúng tôi Nhân Dân Ấn Độ” làm chủ từ (subject) duy nhất cho 1 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) duy nhất là “do”.

Description: C:\Users\Admin\Desktop\Screen Shot 04-04-20 at 09.48 AM 001.JPG

3- Hiến Pháp Nga:

Phần mở đầu Hiến Pháp Nga có 1 đoạn văn (paragraph) duy nhất với 1 câu (sentence) duy nhất gồm 115 từ (word) nếu tính theo bản dịch Tiếng Anh, bắt đầu bằng cụm từ (phrase) “Chúng tôi Nhân Dân đa sắc tộc Liên Bang Nga” làm chủ từ (subject) duy nhất cho 1 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) duy nhất là “adopt”.

Description: C:\Users\Admin\Desktop\Screen Shot 04-04-20 at 09.48 AM.JPG

4- Hiến Pháp Hàn Quốc:

Phần mở đầu Hiến Pháp Hàn Quốc có 1 đoạn văn (paragraph) duy nhất với 1 câu (sentence) duy nhất có xuống hàng 5 lần để chia tách thành 6 phần (portion) gồm 210 từ (word) nếu tính theo bản dịch Tiếng Anh, bắt đầu bằng cụm từ (phrase) “Chúng tôi Nhân Dân Hàn Quốc” làm chủ từ (subject) duy nhất cho 1 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) duy nhất là “do” (trước chữ “hereby amend”).

Description: C:\Users\Admin\Desktop\Screen Shot 04-04-20 at 09.50 AM.JPG

Thí dụ tương đồng với Phần Mở Đầu của Hiến Pháp Hàn Quốc (chỉ có 1 câu duy nhất dài 210 từ tiếng Anh như trên) là 1 đoạn văn (paragraph) tiếng Anh của Hoàng Hữu Phước nhan đề “Thông Giáng Sinh và Formal Englishcũng chỉ có 1 câu duy nhất dài 291 từ tiếng Anh.

5- Hiến Pháp Việt Nam:

Phần mở đầu Hiến Pháp Việt Nam có 3 đoạn văn (paragraph) gồm tổng cộng 290 từ (word) nếu theo nguyên bản Tiếng Việt và buộc phải áp dụng văn phạm tiếng Anh khi phân tích để dễ so sánh – và chính xác hơn văn phạm tiếng Việt vốn lủng củng do không trên cơ sở khoa học mà thuần ngẫu hứng và tung hứng của những người soạn sách giáo khoa được Đảng trao quyền quyết định cho “lý thuyết về văn phạm tiếng Việt” –  gồm:

– Đoạn 1 với 1 câu (sentence) duy nhất gồm 52 từ (word), không bắt đầu bằng cụm từ (phrase) “Nhân Dân Việt Nam” và cụm từ này sau đó làm chủ từ (subject) duy nhất cho 4 động từ chia (finite verb) “lao động”, “đấu tranh”, “hun đúc”, và “xây dựng”.

– Đoạn 2 với 3 câu (sentence) gồm 173 từ (word), không bắt đầu bằng cụm từ (phrase) “Nhân Dân Việt Nam”, Trong câu thứ nhất có “Nhân Dân Việt Nam” làm chủ từ (subject) cho 1 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) duy nhất là “tiến hành”. Câu thứ hai có cụm danh từ (noun phrase) “Chủ tịch Hồ Chí Minh” làm chủ từ (subject) cho 1 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) duy nhất là “đọc”, và cụm danh từ (noun phrase) ” Tuyên ngôn độc lập” làm chủ từ (subject) cho 1 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) duy nhất là “khai sinh”. Câu thứ ba có “nhân dân ta” làm chủ từ (subject) cho 2 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) là “giành” và “đạt”.

– Đoạn 3 với 1 câu (sentence) gồm 66 từ (word), không bắt đầu bằng cụm từ (phrase) “Nhân Dân Việt Nam”, Cụm từ danh từ (noun phrase) “Nhân Dân Việt Nam” làm chủ từ (subject) cho 3 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) là “xây dựng”, “thi hành”, và “bảo vệ”.

Description: C:\Users\Admin\Desktop\Vietnam.JPG

Với cấu trúc 5 câu,  6 chủ từ, và 11 động từ chia-theo-chủ-từ, Phần Mở Đầu của Hiến Pháp Việt Nam có cấu trúc phức tạp, đặc biệt khi phải đến từ ngữ thứ 264 trong tổng số 290 từ, cụm “Nhân Dân Việt Nam” mới được dùng làm chủ từ (subject) cho hành động trực tiếp liên quan đến việc hình thành Hiến Pháp, khiến thế mạnh chủ nhân đồng lòng quyết tâm của “Nhân Dân Việt Nam” trở nên kém mạnh mẽ, mất uy thế nhấn mạnh về ngôn từ, do đã để những nội dung lẽ ra chỉ mang tính bổ sung như những nhóm từ (adjectival/adverbial/participial/noun phrase) lại được trở thành mệnh đề (clause) hay câu (sentence) tức trở thành những phần trọng yếu chủ lực, làm phân tán nội hàm ai là chủ nhân quyết định Hiến Pháp.

Để rõ hơn và chính xác hơn, nếu dựa theo bản dịch tiếng Anh của Hiến Pháp Việt Nam, thì sẽ có các phân tích chi tiết như sau về Phần Nói Đầu:

Description: C:\Users\Admin\Desktop\VN Eng.JPG

– Có tổng cộng 3 đoạn văn (paragraph) với 226 từ (word) trong 5 câu, có 4 chủ từ (subject) và 9 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) .

– Đoạn (paragraph) 1 có tất cả 41 từ (word) trong 1 câu, không bắt đầu bằng “Vietnamese People”, mà từ này sau đó là chủ từ (subject) cho hai động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) là “have” và “have”.

– Đoạn (paragraph) 2 có tất cả 3 câu (sentence) với 138 từ (word), Câu thứ nhất cũng không bắt đầu bằng “People”, mà từ này sau đó làm chủ từ (subject) cho 1 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) là “have”. Cây thứ nhì có “President Ho Chi Minh” làm chủ từ (subject) cho 1 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) là “read”. Câu thứ ba cũng không bắt đầu bằng “People”, mà từ này sau đó làm chủ từ (subject) cho 2 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) là “have” và “have”.

– Đoạn (paragraph) 3 có tất cả 1 câu (sentence) với 47 từ (word), cũng không bắt đầu bằng “the Vietnamese People”, mà từ này sau đó làm chủ từ (subject) cho 3 động từ chia-theo-chủ-từ (finite verb) là “create”, “implement” và  “defend”.

Như vậy, phải đến từ ngữ thứ 202 thì cụm từ “the Vietnamese People” ở giữa đoạn văn cuối cùng mới làm chủ từ (subject) cho 3 động từ chia-theo chủ-từ (finite verb) là “create”, “implement” và  “defend”.

6- Hiến Pháp Trung Quốc:

Với cấu trúc 13 đoạn văn (paragraph) gồm tổng cộng 1.141 từ (word) nếu theo bản dịch Tiếng Anh, chứa tất cả 42 câu (sentence), có 62 động từ chia-theo-chủ-từ, cho quá nhiều chủ từ (subject), Phần Mở Đầu của Hiến Pháp Trung Quốc có cấu trúc siêu phức tạp đến độ lạc lối, rời xa mục đích của một Bản Hiến Pháp vì đã biến Phần Mở Đầu thành một thứ “Lịch Sử Đảng”, đặc biệt khi phải đến từ ngữ thứ 1.091 trong tổng số 1.141 từ, cụm “Nhân dân các dân tộc (Trung Quốc)” mới xuất hiện để làm chủ từ (subject) cho hành động trực tiếp liên quan đến việc hình thành Hiến Pháp Trung Quốc. Đã vậy, cụm chữ “nhân dân các dân tộc” ấy không được làm chủ thể duy nhất độc tôn mà phải cho các nhóm chữ khác đứng sát liền kề như “tất cả các cơ quan Nhà Nước, các lực lượng vũ trang, tất cả các đảng phái chính trị cùng các tổ chức công, và tất cả các xí nghiệp và các viện trong nước” để cùng nhau trở thành chủ từ gộp/chủ từ gom/chủ từ vét/chủ từ “ăn theo” cho hành động trực tiếp liên quan đến việc hình thành Hiến Pháp Trung Quốc ấy. Tất cả biến Phần Mở Đầu của Hiến Pháp Trung Quốc thành bản anh hùng ca xưng tụng công lao trời biển của Đảng, khiến thế mạnh chủ nhân đồng lòng quyết tâm của “Nhân dân các dân tộc Trung Quốc” trở nên bị che khuất, biến thành thứ yếu, hoàn toàn mất uy thế nhấn mạnh về ngôn từ như thành tố chủ lực cho “khế ước” của vận mệnh quốc gia như tại các quốc gia khác.

Description: C:\Users\Admin\Desktop\China1.JPG
Description: C:\Users\Admin\Desktop\China2.JPG
Description: C:\Users\Admin\Desktop\China3.JPG
Description: C:\Users\Admin\Desktop\China4.JPG
Description: C:\Users\Admin\Desktop\China5.JPG

Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế, Giảng-sư Anh-văn, Nhà Biện-thuyết, Nghị-sĩ Khóa XIII. Twitter: @HoangHuuPhuoc (tham gia từ 2008 bằng tiếng Anh), @RealHoangHPhuoc (tham gia từ 2017 bằng tiếng Anh); Anphabe: https://www.anphabe.com/profile/hoanghuuphuoc (tham gia từ 2008 bằng tiếng Việt); LinkedIn: https://vn.linkedin.com/in/hoanghuuphuoc (tham gia từ 2008 bằng tiếng Anh và Việt); WordPress: https://hoanghuuphuocvietnam.wordpress.com (tham gia từ 2013 bằng tiếng Anh và Việt).

Both comments and trackbacks are currently closed.